Od kremowych liści do ciemnych owoców. Czerwcowa obserwacja winorośli Dornfelder

Pod koniec czerwca winorośl potrafi zaskakiwać. Na pierwszy rzut oka uwagę przyciągają rozwijające się grona i intensywny wzrost latorośli, jednak przy bliższym spojrzeniu można zauważyć znacznie ciekawsze szczegóły. Jednym z nich są zmieniające się kolory młodych liści odmiany Dornfelder.

Zdjęcia wykonane 23 czerwca pokazują kilka etapów rozwoju tej samej rośliny – od najmłodszych liści, przez charakterystyczne miedziane przyrosty, aż po dojrzałe, ciemnozielone ulistnienie oraz zawiązujące się grona.

Dornfelder – niemiecka odmiana winorośli właściwej

Dornfelder należy do gatunku winorośl właściwa (Vitis vinifera). Odmiana została wyhodowana w 1955 roku przez Augusta Herolda w Instytucie Hodowli Winorośli w Weinsbergu. Swoją nazwę otrzymała na cześć Immanuela Augusta Ludwiga Dornfelda, XIX-wiecznego założyciela szkoły winiarskiej w Weinsbergu i jednego z pionierów nowoczesnego niemieckiego winiarstwa.

Szczep szybko zdobył popularność dzięki intensywnie wybarwionym owocom oraz wysokiej zawartości naturalnych barwników w skórce. Dziś jest jedną z najbardziej rozpoznawalnych czerwonych odmian winorośli uprawianych w Europie Środkowej. Jej cechą charakterystyczną są nie tylko ciemne owoce, ale również wyjątkowo interesujący wygląd młodych przyrostów na wierzchołkach latorośli (tzw. koronek).

Najmłodsze liście nie są jeszcze zielone

Patrząc na najmłodsze liście Dornfeldera, trudno uwierzyć, że za kilka dni staną się intensywnie zielone.

Tuż po rozwinięciu często mają bardzo jasną, kremową lub niemal białą barwę. Są cienkie, delikatne i sprawiają wrażenie lekko prześwietlonych przez promienie słońca. Wynika to z obecności gęstego kutneru – delikatnego owłosienia, które chroni młody pąk przed czynnikami zewnętrznymi. To krótki etap rozwoju, który łatwo przeoczyć, ponieważ trwa zaledwie kilka dni.

W tym czasie, pod ochronną warstwą kutneru, roślina dopiero rozpoczyna intensywną produkcję chlorofilu odpowiedzialnego za fotosyntezę.

Miedziany kolor młodych liści

Po kilku dniach młode liście zaczynają zmieniać wygląd. Włoski rzedną, a na blaszkach pojawiają się charakterystyczne miedziane, brązowawe lub lekko czerwonawe odcienie, szczególnie dobrze widoczne w porannym i wieczornym świetle.

Za tę barwę odpowiadają naturalne pigmenty należące do grupy związków fenolowych, w tym antocyjany. Działają one jak naturalny filtr przeciwsłoneczny, chroniąc delikatne, młode tkanki przed nadmiernym promieniowaniem UV oraz nagłymi zmianami temperatur.

Można powiedzieć, że młode liście przechodzą własny proces dojrzewania kolorystycznego. Zanim staną się wydajnymi „panelami słonecznymi” produkującymi energię dla całej rośliny, przez krótki czas korzystają z dodatkowej ochrony.

Letnia zieleń

Wraz z rozwojem liści dominującym pigmentem staje się chlorofil. Miedziane odcienie stopniowo zanikają, a krzew buduje charakterystyczną, gęstą ścianę zieleni.

Pod koniec czerwca na jednej roślinie można jednocześnie obserwować niemal wszystkie etapy tego procesu – od bardzo jasnych, omszonych liści na końcach latorośli, przez miedziane przyrosty, aż po duże, mięsiste, ciemnozielone liście odpowiedzialne za intensywną fotosyntezę.

Podobne zmiany zachodzą później również na młodych liściach pojawiających się na pasierbach (bocznych pędach), choć w środku lata są one mniej widoczne, ukryte wewnątrz gęstego ulistnienia.

Czas zawiązywania owoców

Czerwiec to również kluczowy moment dla owocowania winorośli. Pod koniec tego miesiąca krzewy Dornfeldera mają już zazwyczaj za sobą etap kwitnienia. Na latoroślach można teraz obserwować dynamiczne fazy zrzucania osłonek kwiatowych (tzw. kołpaczków) i formowanie się młodych, zielonych jeszcze jagód.

To jeden z najważniejszych momentów sezonu. Od tego, jak pomyślnie przebiegło zapylenie, zależy późniejsza liczba jagód w gronach, a tym samym struktura i wielkość przyszłego plonu. W kolejnych tygodniach uwaga obserwatorów stopniowo przeniesie się z liści na szybko rosnące owoce.

Od miedzianych liści do ciemnych jagód

Dornfelder jest odmianą powszechnie znaną z intensywnie wybarwionych owoców (często wykorzystywaną jako tzw. Teinturier – odmiana barwierska, dająca ciemny sok). To właśnie wysoka zawartość naturalnych związków fenolowych i antocyjanów sprawia, że dojrzewające pod koniec lata jagody przybierają głęboki, niemal czarny, granatowo-fioletowy kolor.

Co ciekawe, ślady działania tych samych mechanizmów obronnych można obserwować już wiele tygodni wcześniej na młodych liściach. Choć ich funkcja na początku lata jest inna, to właśnie związki odpowiedzialne za późniejszą barwę wina tworzą charakterystyczny miedziany odcień widoczny na młodych przyrostach.

Patrząc na krzew pod koniec czerwca, trudno jeszcze dostrzec przyszłe ciemne owoce. Jednak procesy biochemiczne, które doprowadzą do ich powstania, już trwają.

Dojrzałe grona Dornfeldera z poprzedniego sezonu. Od kremowych liści i miedzianych przyrostów w czerwcu do ciemnogranatowych owoców jesienią – jedna odmiana potrafi w ciągu kilku miesięcy przejść niezwykłą przemianę kolorystyczną.

Przyroda zmienia się każdego dnia

Winorośl jest doskonałym przykładem tego, jak dynamicznie zmienia się świat roślin. W ciągu kilku tygodni można obserwować przejście od kremowych, schowanych w kutnerze liści, przez miedziane przyrosty i intensywną zieleń lata, aż po ciemne owoce dojrzewające pod koniec sezonu.

To przypomnienie, że najciekawsze procesy zachodzące w przyrodzie często dzieją się tuż obok nas – wystarczy zatrzymać się na chwilę w winnicy i przyjrzeć się im bliżej.