Świętokrzyskie

Charakterystyka województwa

Województwo świętokrzyskie położone jest w południowo-centralnej Polsce i należy do najbardziej interesujących geologicznie regionów Europy. To właśnie tutaj znajdują się Góry Świętokrzyskie – jedne z najstarszych gór na kontynencie, których historia sięga setek milionów lat.

Region zajmuje powierzchnię około 11 710 km² i jest zamieszkiwany przez około 1,15 miliona mieszkańców. Stolicą województwa są Kielce – ważny ośrodek administracyjny, gospodarczy, akademicki i targowy Polski południowo-wschodniej.

Świętokrzyskie wyróżnia się niezwykłym połączeniem walorów przyrodniczych, geologicznych i historycznych. W niewielkiej odległości od siebie znajdują się góry, rozległe lasy, żyzne doliny rzeczne, zabytkowe miasta oraz jedne z najważniejszych stanowisk geologicznych Europy.

Od wieków region był związany z wydobyciem surowców mineralnych, hutnictwem i przemysłem metalowym. Już w starożytności funkcjonowały tutaj jedne z największych ośrodków hutnictwa żelaza na ziemiach polskich.

Województwo w liczbach

Środowisko naturalne

Świętokrzyskie jest regionem o wyjątkowej różnorodności krajobrazowej i geologicznej.

Najważniejsze krainy geograficzne:

• Góry Świętokrzyskie,

• Niecka Nidziańska,

• Wyżyna Kielecka,

• Wyżyna Sandomierska,

• Dolina Nidy,

• Puszcza Świętokrzyska.

Najbardziej charakterystycznym elementem krajobrazu są Góry Świętokrzyskie, które powstały setki milionów lat temu i należą do najstarszych pasm górskich Europy.

Na terenie województwa znajduje się wiele odsłonięć geologicznych, kamieniołomów oraz stanowisk dokumentujących historię Ziemi.

Parki narodowe i obszary chronione

Świętokrzyski Park Narodowy

Jeden z najstarszych parków narodowych w Polsce.

Chroni najcenniejsze fragmenty Gór Świętokrzyskich, w tym:

• Łysicę,

• Łysą Górę,

• gołoborza,

• naturalne lasy jodłowo-bukowe.

Gołoborza są jednym z najbardziej charakterystycznych zjawisk geologicznych w Polsce.

Parki krajobrazowe

Najważniejsze:

• Chęcińsko-Kielecki Park Krajobrazowy,

• Nadnidziański Park Krajobrazowy,

• Cisowsko-Orłowiński Park Krajobrazowy,

• Jeleniowski Park Krajobrazowy.

Wody i gospodarka wodna

Najważniejsze rzeki regionu:

• Wisła,

• Nida,

• Kamienna,

• Czarna Nida,

• Czarna Staszowska.

Dolina Nidy

Jedna z najcenniejszych przyrodniczo dolin rzecznych Polski.

Charakteryzuje się:

• starorzeczami,

• łąkami,

• murawami kserotermicznymi,

• bogactwem gatunków roślin.

Zbiorniki wodne

Najważniejsze:

• Chańcza,

• Cedzyna,

• Brody Iłżeckie,

• Wióry.

Pełnią funkcje retencyjne i rekreacyjne.

Klimat

Świętokrzyskie znajduje się w strefie klimatu umiarkowanego przejściowego.

Cechy charakterystyczne:

• stosunkowo ciepłe lata,

• umiarkowane zimy,

• korzystne warunki dla rolnictwa,

• zróżnicowanie klimatyczne wynikające z obecności gór.

Region posiada jedne z najlepszych warunków dla upraw sadowniczych w Polsce południowej.

Rolnictwo

Rolnictwo jest jednym z filarów gospodarki województwa.

Najważniejsze uprawy:

Zboża

• pszenica,

• jęczmień,

• żyto.

Rośliny przemysłowe

• rzepak,

• buraki cukrowe.

Warzywa

• cebula,

• marchew,

• kapusta.

Sadownictwo

Świętokrzyskie należy do najważniejszych regionów sadowniczych kraju.

Produkuje się tutaj:

• jabłka,

• wiśnie,

• śliwy,

• czereśnie,

• porzeczki.

Szczególnie znane są okolice Sandomierza.

Hodowla zwierząt

Największe znaczenie mają:

• bydło mleczne,

• trzoda chlewna,

• drób.

Rozwinięte jest również przetwórstwo spożywcze.

Lasy i gospodarka leśna

Lasy zajmują blisko jedną trzecią powierzchni województwa.

Najważniejsze kompleksy:

Puszcza Świętokrzyska

Jeden z najcenniejszych obszarów leśnych Polski.

Lasy Suchedniowskie

Znane z wysokiej różnorodności biologicznej.

Lasy Staszowskie

Ważna ostoja zwierząt i ptaków.

Dominujące gatunki:

• jodła,

• buk,

• sosna,

• dąb.

Region posiada największe w Polsce naturalne stanowiska jodły.

Zwierzęta i przyroda

Świętokrzyskie jest ważną ostoją wielu gatunków zwierząt.

Ssaki

• jeleń,

• sarna,

• dzik,

• wilk,

• bóbr.

Ptaki

• bocian czarny,

• bielik,

• puchacz,

• żuraw.

Gatunki szczególne

Murawy kserotermiczne Niecki Nidziańskiej należą do najbogatszych florystycznie obszarów Polski.

Gospodarka

Region posiada zróżnicowaną strukturę gospodarczą.

Przemysł materiałów budowlanych

Świętokrzyskie jest jednym z największych producentów:

• cementu,

• wapna,

• kruszyw.

Górnictwo skalne

Eksploatowane są:

• wapienie,

• dolomity,

• gipsy.

Targi Kielce

Jedno z największych centrów wystawienniczych Europy Środkowo-Wschodniej.

Przemysł spożywczy

Bazujący na silnym sektorze rolniczym.

Dziedzictwo kulturowe

Kielce

Stolica regionu i centrum administracyjne województwa.

Sandomierz

Jedno z najpiękniejszych historycznych miast Polski.

Chęciny

Znane z królewskiego zamku i tradycji górniczych.

Święty Krzyż

Jedno z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych kraju.

Krzemionki

Prehistoryczne kopalnie krzemienia pasiastego wpisane na listę UNESCO.

Zielona transformacja

Województwo rozwija działania związane z:

• retencją wodną,

• fotowoltaiką,

• ochroną lasów,

• rekultywacją terenów pogórniczych,

• rozwojem zielonej infrastruktury.

Coraz większą rolę odgrywają inwestycje związane z energią odnawialną.

Turystyka

Największe atrakcje regionu:

Góry Świętokrzyskie

• Łysica,

• Łysa Góra,

• gołoborza.

Sandomierz

• starówka,

• wąwozy lessowe.

Chęciny

• zamek królewski.

Krzemionki

• kopalnie UNESCO.

Geopark Kielce

• rezerwaty geologiczne,

• dawne kamieniołomy.

Potencjał dla mieszkańców i inwestorów

Największe atuty województwa:

• centralne położenie,

• bogate zasoby surowców mineralnych,

• silne sadownictwo,

• rozwinięty przemysł materiałów budowlanych,

• wyjątkowe walory geologiczne,

• duże zasoby przyrodnicze,

• rozwijający się sektor OZE.

Województwo świętokrzyskie jest regionem wyjątkowym na mapie Polski. Łączy jedne z najstarszych gór Europy, bogate dziedzictwo historyczne, silne rolnictwo oraz znaczący potencjał gospodarczy. Dzięki unikalnym walorom geologicznym, cennym obszarom przyrodniczym i rozwijającej się zielonej transformacji pozostaje jednym z najbardziej interesujących regionów kraju dla mieszkańców, inwestorów i turystów.