Powiat Kazimierski

Charakterystyka Powiatu Kazimierskiego

Powiat Kazimierski należy do najmniejszych powiatów województwa świętokrzyskiego, jednak pod względem jakości gleb i znaczenia rolnictwa należy do najcenniejszych obszarów regionu. Położony w południowej części województwa, na terenach historycznego Ponidzia, od lat kojarzony jest z żyznymi czarnoziemami, intensywną produkcją rolną oraz spokojnym, wiejskim krajobrazem.

Siedzibą powiatu jest Kazimierza Wielka – miasto, którego rozwój przez dziesięciolecia związany był z rolnictwem oraz przemysłem cukrowniczym. Powiat wyróżnia się jednym z najwyższych udziałów gruntów rolnych w całym województwie świętokrzyskim, a lokalna gospodarka od pokoleń opiera się na uprawie zbóż, warzyw, buraków cukrowych oraz sadownictwie.

Mimo typowo rolniczego charakteru region posiada również interesujące walory przyrodnicze. Doliny Nidzicy i Małoszówki, liczne tereny podmokłe oraz mozaika pól, łąk i zadrzewień tworzą krajobraz o wysokiej wartości ekologicznej. Powiat stanowi ważny element przyrodniczego systemu Ponidzia i południowej części województwa świętokrzyskiego.

W czasach zmian klimatycznych coraz większego znaczenia nabierają tutaj zagadnienia związane z ochroną gleb, gospodarowaniem wodą oraz rozwojem nowoczesnego rolnictwa. Dzięki temu Powiat Kazimierski może stać się jednym z liderów zrównoważonej gospodarki rolnej w regionie.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Kazimierski położony jest na obszarze Niecki Nidziańskiej i należy do najbardziej rolniczych regionów Polski. Krajobraz tworzą łagodne wzgórza, szerokie doliny rzeczne oraz rozległe pola uprawne ciągnące się po horyzont.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• Ponidzie,

• dolinę Nidzicy,

• dolinę Małoszówki,

• lessowe wzgórza Wyżyny Małopolskiej,

• tereny rolnicze o wyjątkowo żyznych glebach,

• śródpolne zadrzewienia i niewielkie kompleksy leśne.

Powiat jest jednym z najmniej zalesionych obszarów województwa świętokrzyskiego, jednak właśnie otwarte krajobrazy rolnicze stanowią jego największy wyróżnik.

Wody i retencja

Choć powiat nie posiada dużych jezior ani znaczących zbiorników wodnych, gospodarka wodna odgrywa tutaj kluczową rolę.

Najważniejsze cieki wodne to:

• Nidzica,

• Małoszówka,

• Ścieklec,

• liczne rowy melioracyjne i cieki rolnicze.

W regionie coraz większego znaczenia nabierają działania związane z retencją krajobrazową. Intensywne użytkowanie rolnicze oraz niewielka lesistość powodują, że obszar jest szczególnie narażony na skutki suszy.

Najważniejsze wyzwania obejmują:

• zatrzymywanie wody w krajobrazie,

• odbudowę oczek wodnych,

• ochronę terenów podmokłych,

• modernizację systemów melioracyjnych,

• zwiększanie retencji glebowej.

Dla przyszłości lokalnego rolnictwa skuteczna gospodarka wodna będzie jednym z najważniejszych kierunków rozwoju.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Kazimierski należy do najbardziej rolniczych powiatów województwa świętokrzyskiego.

Dominujące uprawy obejmują:

• pszenicę,

• jęczmień,

• kukurydzę,

• buraki cukrowe,

• rzepak,

• warzywa gruntowe.

Znaczącą rolę odgrywa również:

• sadownictwo,

• hodowla bydła,

• hodowla trzody chlewnej,

• produkcja pasz.

Poza rolnictwem rozwijają się:

• przetwórstwo spożywcze,

• handel,

• usługi lokalne,

• budownictwo.

Buraki cukrowe i tradycje cukrownicze

Przez wiele dziesięcioleci jednym z symboli gospodarczych regionu była produkcja buraków cukrowych. Żyzne gleby Ponidzia stworzyły idealne warunki dla rozwoju tej gałęzi rolnictwa.

Kazimierza Wielka przez lata pozostawała ważnym ośrodkiem związanym z przemysłem cukrowniczym, a tradycje uprawy buraka cukrowego nadal są silnie obecne w lokalnym rolnictwie.

Lasy i środowisko

Powiat Kazimierski posiada jedną z najniższych lesistości w województwie świętokrzyskim.

Największe kompleksy leśne występują w rejonie:

• Opatowca,

• Skalbmierza,

• Bejsc,

• Kazimierzy Wielkiej.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• graby,

• brzozy,

• olchy.

Znacznie większą rolę niż lasy odgrywają tutaj zadrzewienia śródpolne, które ograniczają erozję gleb, poprawiają retencję oraz stanowią schronienie dla wielu gatunków zwierząt.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Mimo niewielkiej lesistości powiat posiada cenne siedliska związane z terenami rolniczymi oraz dolinami rzecznymi.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• lisy,

• zające,

• kuropatwy,

• bażanty.

Na terenach podmokłych spotkać można:

• bociany białe,

• czaple siwe,

• żurawie,

• błotniaki stawowe,

• derkacze.

Mozaika pól, łąk i zadrzewień tworzy ważne siedliska dla wielu gatunków ptaków krajobrazu rolniczego, których populacje w wielu częściach Europy systematycznie maleją.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Kazimierski posiada bogatą historię sięgającą średniowiecza i czasów Królestwa Polskiego.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• historyczne centrum Kazimierzy Wielkiej,

• zabytkowy układ Skalbmierza,

• kościół św. Jana Chrzciciela w Skalbmierzu,

• liczne dwory i zespoły parkowe,

• zabytkowe świątynie Ponidzia.

Skalbmierz – jedno z najstarszych miast regionu

Jednym z najcenniejszych historycznie miejsc jest Skalbmierz. Miasto posiada wielowiekową historię i przez stulecia było ważnym ośrodkiem administracyjnym oraz kościelnym Małopolski.

Do dziś zachował się tu historyczny układ urbanistyczny oraz liczne zabytki przypominające o bogatej przeszłości regionu.

Turystyka i rekreacja

Powiat nie należy do najpopularniejszych kierunków turystycznych województwa świętokrzyskiego, jednak posiada wiele atutów dla osób szukających spokojnego wypoczynku.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Kazimierzę Wielką,

• Skalbmierz,

• dolinę Nidzicy,

• krajobrazy Ponidzia,

• lokalne szlaki rowerowe,

• zabytki sakralne i dworskie.

Coraz większą popularnością cieszą się:

• turystyka rowerowa,

• agroturystyka,

• turystyka przyrodnicza,

• wycieczki krajoznawcze.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Kazimierski posiada bardzo duży potencjał rozwoju zielonej infrastruktury związanej przede wszystkim z krajobrazem rolniczym.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• rozwój małej retencji,

• ochronę gleb przed erozją,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• ochronę dolin rzecznych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• tworzenie nowych oczek wodnych,

• poprawę retencji glebowej.

W regionie szczególnie ważne jest zatrzymywanie wody w krajobrazie rolniczym, co pozwoli ograniczać skutki coraz częstszych susz.

Potencjał rozwojowy

Powiat Kazimierski posiada jeden z największych potencjałów rozwoju nowoczesnego rolnictwa w województwie świętokrzyskim.

Najważniejsze atuty regionu to:

• wyjątkowo żyzne gleby,

• silne tradycje rolnicze,

• rozwinięta produkcja buraków cukrowych,

• korzystne warunki klimatyczne,

• duże zasoby gruntów rolnych,

• spokojny krajobraz Ponidzia,

• potencjał odnawialnych źródeł energii.

W najbliższych latach kluczowe znaczenie będą miały inwestycje związane z gospodarką wodną, retencją, nowoczesnym rolnictwem oraz rozwojem lokalnego przetwórstwa spożywczego. Powiat Kazimierski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się przykładem efektywnego połączenia produkcji rolnej z ochroną środowiska i zrównoważonym rozwojem obszarów wiejskich.