Powiat Starachowicki

Charakterystyka Powiatu Starachowickiego

Powiat Starachowicki położony jest w północnej części województwa świętokrzyskiego i należy do najważniejszych ośrodków przemysłowych regionu. Jego siedzibą są Starachowice – miasto, które przez dziesięciolecia stanowiło jeden z filarów Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, a później Centralnego Okręgu Przemysłowego. Do dziś przemysł pozostaje istotnym elementem lokalnej gospodarki, choć coraz większą rolę odgrywają również nowoczesne technologie, usługi oraz inwestycje związane z ochroną środowiska.

Jednocześnie Powiat Starachowicki należy do najbardziej zielonych części województwa świętokrzyskiego. Znaczna część jego powierzchni pokryta jest lasami, które tworzą rozległe kompleksy związane z dawną Puszczą Świętokrzyską. Połączenie terenów przemysłowych, leśnych i rekreacyjnych sprawia, że region posiada wyjątkowo zróżnicowany charakter.

Powiat słynie także z bogatej historii przemysłowej. To właśnie tutaj rozwijały się jedne z najważniejszych zakładów metalurgicznych i maszynowych dawnej Polski. Dziedzictwo to do dziś można obserwować w zabytkach techniki, muzeach oraz zachowanych obiektach przemysłowych.

Dzięki korzystnemu położeniu pomiędzy Górami Świętokrzyskimi a doliną Kamiennej region posiada znaczący potencjał rozwojowy, który coraz częściej opiera się na harmonijnym łączeniu gospodarki, przyrody i nowoczesnych rozwiązań środowiskowych.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Starachowicki położony jest na pograniczu Wyżyny Kieleckiej i Przedgórza Iłżeckiego. Krajobraz regionu tworzą lasy, wzgórza, doliny rzeczne oraz tereny związane z dawnym przemysłem.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Kamiennej,

• Pasmo Sieradowickie,

• Lasy Starachowickie,

• Wykus,

• dolinę Świśliny,

• tereny źródliskowe i mokradła.

Znaczna część powiatu znajduje się w obrębie obszarów chronionych, które należą do najcenniejszych przyrodniczo terenów województwa świętokrzyskiego.

Wody i retencja

Najważniejszą rzeką regionu jest Kamienna, która od wieków wpływała na rozwój przemysłu i osadnictwa.

Sieć hydrologiczną tworzą przede wszystkim:

• Kamienna,

• Lubianka,

• Świślina,

• Brodek,

• liczne leśne cieki wodne.

Na terenie powiatu znajdują się również:

• Zalew Lubianka,

• zbiornik Pasternik,

• stawy i małe zbiorniki retencyjne,

• obszary mokradłowe.

Najważniejsze funkcje tych obiektów obejmują:

• retencję wód,

• ochronę przeciwpowodziową,

• rekreację,

• ochronę przyrody.

Lasy i tereny podmokłe stanowią naturalne magazyny wody, które nabierają coraz większego znaczenia w obliczu zmian klimatu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Starachowicki posiada gospodarkę opartą głównie na przemyśle i usługach.

Najważniejsze sektory obejmują:

• przemysł metalowy,

• przemysł maszynowy,

• logistykę,

• budownictwo,

• handel,

• usługi.

Rolnictwo odgrywa większą rolę na terenach wiejskich gmin Brody, Pawłów i Mirzec.

Dominujące uprawy obejmują:

• zboża,

• kukurydzę,

• ziemniaki,

• rośliny pastewne.

Rozwinięta jest także hodowla bydła oraz drobiu.

Starachowice – przemysłowa marka regionu

Największym wyróżnikiem gospodarczym powiatu są wieloletnie tradycje przemysłowe Starachowic.

Miasto przez dziesięciolecia było jednym z najważniejszych ośrodków produkcji ciężarówek, maszyn oraz urządzeń przemysłowych. Dziś funkcjonują tutaj nowoczesne przedsiębiorstwa produkcyjne i firmy działające w ramach specjalnych stref inwestycyjnych.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują niemal połowę powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się w rejonie:

• Wykusu,

• Brodów,

• Lubieni,

• Pawłowa,

• północnych obrzeży Starachowic.

Dominują:

• sosny,

• jodły,

• buki,

• dęby,

• modrzewie.

Lasy pełnią funkcję:

• retencyjną,

• klimatyczną,

• przyrodniczą,

• rekreacyjną.

Stanowią również ważny element regionalnego systemu korytarzy ekologicznych.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Starachowicki należy do najcenniejszych przyrodniczo regionów północnej części województwa świętokrzyskiego.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• kuny.

W kompleksach leśnych spotkać można także:

• bociana czarnego,

• orlika krzykliwego,

• puchacza,

• dzięcioła czarnego,

• żurawia.

Znaczna część obszaru objęta jest ochroną w ramach sieci Natura 2000 oraz parków krajobrazowych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada wyjątkowo bogate dziedzictwo związane z historią polskiego przemysłu.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• Muzeum Przyrody i Techniki w Starachowicach,

• zabytkową hutę w Starachowicach,

• opactwo cysterskie w Wąchocku,

• historyczne centrum Wąchocka,

• zabytki Staropolskiego Okręgu Przemysłowego.

Opactwo Cystersów w Wąchocku

Jednym z najcenniejszych zabytków województwa świętokrzyskiego jest Opactwo Cystersów w Wąchocku. Klasztor należy do najlepiej zachowanych zespołów cysterskich w Polsce i od wieków stanowi ważny ośrodek kultury oraz życia religijnego regionu.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje bardzo dobre warunki do aktywnego wypoczynku.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Wąchock,

• Muzeum Przyrody i Techniki,

• Zalew Lubianka,

• Wykus,

• Pasmo Sieradowickie,

• liczne szlaki piesze i rowerowe.

Popularnością cieszą się:

• turystyka rowerowa,

• leśna,

• historyczna,

• kajakarstwo,

• rekreacja nad wodą.

Wykus – miejsce pamięci i przyrody

Wykus jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci związanych z działalnością oddziałów partyzanckich Armii Krajowej. Jednocześnie otaczające go lasy należą do najcenniejszych przyrodniczo obszarów regionu.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Starachowicki posiada bardzo dobre warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Kamiennej,

• rozwój retencji leśnej,

• ochronę mokradeł,

• rekultywację terenów poprzemysłowych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę lasów,

• zwiększanie terenów zielonych w miastach.

Duże znaczenie ma również wykorzystanie dawnych terenów przemysłowych do tworzenia nowych funkcji rekreacyjnych i przyrodniczych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Starachowicki posiada jeden z największych potencjałów rozwoju gospodarczego w województwie świętokrzyskim.

Najważniejsze atuty regionu to:

• rozwinięty przemysł,

• wysoka lesistość,

• Opactwo w Wąchocku,

• Muzeum Przyrody i Techniki,

• dolina Kamiennej,

• korzystne położenie komunikacyjne,

• atrakcyjne tereny inwestycyjne.

W najbliższych latach coraz większego znaczenia nabiorą inwestycje związane z zieloną transformacją przemysłu, retencją wód, ochroną lasów oraz rozwojem turystyki przyrodniczej i przemysłowej. Powiat Starachowicki ma wszelkie predyspozycje, aby skutecznie łączyć przemysłową tradycję z nowoczesnym i zrównoważonym rozwojem.