Powiat Buski

Charakterystyka Powiatu Buskiego

Powiat Buski należy do najbardziej rozpoznawalnych regionów uzdrowiskowych Polski. Położony w południowej części województwa świętokrzyskiego, obejmuje obszar malowniczego Ponidzia – krainy słynącej z łagodnych wzgórz, rozległych dolin rzecznych, ciepłego klimatu i wyjątkowych walorów przyrodniczych. Siedzibą powiatu jest Busko-Zdrój, jedno z najważniejszych polskich uzdrowisk wykorzystujących lecznicze wody siarczkowe.

Region wyróżnia się krajobrazem odmiennym od znanych Gór Świętokrzyskich. Dominują tutaj otwarte przestrzenie rolnicze, doliny rzeczne oraz obszary o charakterze stepowym. Dzięki specyficznym warunkom klimatycznym Ponidzie należy do najcieplejszych rejonów Polski, co sprzyja zarówno rolnictwu, jak i rozwojowi turystyki.

Od stuleci ważną rolę odgrywają tutaj zasoby naturalne związane z wodami mineralnymi. To właśnie one umożliwiły rozwój Buska-Zdroju oraz Solca-Zdroju, które dziś stanowią fundament lokalnej gospodarki i jedne z największych ośrodków lecznictwa uzdrowiskowego w kraju.

Powiat Buski jest również obszarem o wysokiej wartości przyrodniczej. Dolina Nidy, liczne obszary Natura 2000 oraz unikalne murawy kserotermiczne sprawiają, że region należy do najcenniejszych przyrodniczo części województwa świętokrzyskiego.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Buski położony jest w obrębie Niecki Nidziańskiej, jednej z najbardziej charakterystycznych krain geograficznych południowej Polski.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Nidy,

• Ponidzie,

• murawy kserotermiczne,

• wzgórza gipsowe,

• rozległe tereny rolnicze,

• starorzecza i podmokłe łąki.

Krajobraz regionu jest łagodny i otwarty. Brakuje tutaj wysokich wzniesień, jednak występuje ogromne zróżnicowanie siedlisk przyrodniczych. W wielu miejscach można spotkać roślinność charakterystyczną dla znacznie cieplejszych regionów Europy.

Dolina Nidy należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów województwa świętokrzyskiego i stanowi jeden z najważniejszych korytarzy ekologicznych południowej Polski.

Wody i retencja

Najważniejszym elementem sieci hydrologicznej powiatu jest Nida – jedna z najbardziej naturalnych dużych rzek w Polsce.

System wodny tworzą przede wszystkim:

• Nida,

• Maskalis,

• Wschodnia,

• Sanica,

• liczne starorzecza i cieki melioracyjne.

Szczególne znaczenie mają rozległe tereny zalewowe Nidy, które pełnią funkcję naturalnych obszarów retencyjnych.

Do najważniejszych funkcji doliny rzecznej należą:

• magazynowanie wody,

• ograniczanie skutków suszy,

• ochrona przeciwpowodziowa,

• utrzymanie bioróżnorodności,

• tworzenie korytarzy ekologicznych.

W obliczu zmian klimatycznych coraz większe znaczenie zyskują działania związane z ochroną mokradeł, odtwarzaniem starorzeczy oraz zwiększaniem retencji krajobrazowej.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Rolnictwo pozostaje jednym z filarów gospodarki powiatu.

Dominują przede wszystkim:

• pszenica,

• jęczmień,

• kukurydza,

• rzepak,

• buraki cukrowe,

• warzywa polowe.

Rozwinięta jest również hodowla bydła i trzody chlewnej.

Oprócz rolnictwa duże znaczenie posiadają:

• usługi uzdrowiskowe,

• rehabilitacja medyczna,

• turystyka zdrowotna,

• handel,

• budownictwo,

• przetwórstwo spożywcze.

Busko-Zdrój i Solec-Zdrój – uzdrowiskowa specjalizacja regionu

Największym wyróżnikiem gospodarczym powiatu są lecznicze wody siarczkowe.

Busko-Zdrój od ponad 190 lat rozwija funkcję uzdrowiskową i należy do najważniejszych polskich kurortów zdrowotnych. Tysiące kuracjuszy każdego roku korzystają z zabiegów opartych na wodach siarczkowych i borowinach.

Równie istotną rolę odgrywa Solec-Zdrój, którego źródła należą do najsilniejszych wód siarczkowych Europy. Uzdrowiska stanowią jeden z głównych motorów rozwoju gospodarczego całego regionu.

Lasy i środowisko

Powiat Buski należy do najmniej zalesionych obszarów województwa świętokrzyskiego.

Największe kompleksy leśne znajdują się w rejonie:

• Stopnicy,

• Pacanowa,

• Wiślicy,

• Solca-Zdroju.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• brzozy,

• olchy,

• graby.

Pomimo stosunkowo niewielkiej lesistości duże znaczenie posiadają zadrzewienia śródpolne, doliny rzeczne i zakrzewienia, które poprawiają retencję wody oraz ograniczają erozję gleb.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Buski należy do najcenniejszych przyrodniczo regionów województwa świętokrzyskiego.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• bobry.

Na terenach związanych z doliną Nidy spotkać można:

• bociana czarnego,

• błotniaka stawowego,

• czaplę siwą,

• zimorodka,

• żurawia,

• derkacza.

Znaczna część regionu objęta jest ochroną w ramach sieci Natura 2000 oraz parków krajobrazowych Ponidzia.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Buski posiada bogate dziedzictwo historyczne związane z Małopolską i dawnymi szlakami handlowymi.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• Park Zdrojowy w Busku-Zdroju,

• sanatorium Marconiego w Busku-Zdroju,

• historyczne centrum Buska-Zdroju,

• bazylikę w Wiślicy,

• zabytkowy układ Solca-Zdroju,

• liczne kościoły i zespoły dworskie.

Wiślica – jedna z kolebek polskiej państwowości

Szczególne miejsce zajmuje Wiślica, jedna z najstarszych miejscowości historycznych Polski. Znajdują się tutaj bezcenne zabytki związane z początkami państwa polskiego oraz średniowieczną historią Małopolski.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje wyjątkowe warunki dla turystyki zdrowotnej i przyrodniczej.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Busko-Zdrój,

• Solec-Zdrój,

• dolinę Nidy,

• Wiślicę,

• Ponidzie,

• liczne trasy rowerowe,

• szlaki przyrodnicze.

Coraz większą popularnością cieszą się:

• kajakarstwo na Nidzie,

• turystyka rowerowa,

• obserwacja ptaków,

• turystyka uzdrowiskowa,

• fotografia przyrodnicza.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Buski posiada bardzo duży potencjał rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Nidy,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• odtwarzanie mokradeł,

• ochronę starorzeczy,

• rozwój zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę zasobów wód mineralnych.

Szczególnego znaczenia nabierają działania związane z przeciwdziałaniem skutkom suszy oraz ochroną unikalnych walorów przyrodniczych Ponidzia.

Potencjał rozwojowy

Powiat Buski posiada jeden z największych potencjałów rozwoju turystyki zdrowotnej w Polsce.

Najważniejsze atuty regionu to:

• uzdrowiska Busko-Zdrój i Solec-Zdrój,

• dolina Nidy,

• wyjątkowe walory przyrodnicze Ponidzia,

• korzystny klimat,

• rozwinięte rolnictwo,

• bogate dziedzictwo historyczne,

• wysoka jakość środowiska.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabiorą inwestycje związane z retencją wód, ochroną przyrody, rozwojem turystyki zdrowotnej oraz wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii. Powiat Buski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zielonego i uzdrowiskowego rozwoju w południowej Polsce.