Powiat Sandomierski

Charakterystyka Powiatu Sandomierskiego

Powiat Sandomierski należy do najbardziej rozpoznawalnych i najcenniejszych historycznie regionów województwa świętokrzyskiego. Położony we wschodniej części województwa, nad Wisłą, od wieków stanowił ważny ośrodek handlowy, administracyjny i kulturalny Małopolski. Jego siedzibą jest Sandomierz – jedno z najstarszych i najpiękniejszych miast Polski, często nazywane „małym Rzymem” ze względu na położenie na wzgórzach oraz wyjątkowe dziedzictwo historyczne.

Region wyróżnia się niezwykle korzystnymi warunkami przyrodniczymi. Żyzne gleby lessowe, łagodny klimat oraz bliskość Wisły sprawiły, że powiat stał się jednym z najważniejszych obszarów sadowniczych i ogrodniczych w kraju. Krajobraz tworzą rozległe sady, pola uprawne, lessowe wąwozy oraz malownicze doliny rzeczne.

Powiat Sandomierski jest również jednym z najważniejszych centrów turystycznych województwa świętokrzyskiego. Zabytkowy Sandomierz przyciąga każdego roku setki tysięcy turystów, a popularność miasta dodatkowo wzrosła dzięki serialowi „Ojciec Mateusz”, którego akcja osadzona została właśnie tutaj.

Połączenie wyjątkowego dziedzictwa kulturowego, silnego rolnictwa, rozwiniętego sadownictwa i atrakcyjnych krajobrazów sprawia, że Powiat Sandomierski należy do najbardziej perspektywicznych regionów południowo-wschodniej Polski.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Sandomierski położony jest na styku Wyżyny Sandomierskiej i doliny Wisły. Krajobraz regionu należy do najbardziej charakterystycznych w Polsce południowo-wschodniej.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Wisły,

• Wyżynę Sandomierską,

• lessowe wąwozy,

• rozległe sady owocowe,

• wzgórza wokół Sandomierza,

• doliny Koprzywianki i Opatówki.

Szczególną cechą regionu są liczne wąwozy lessowe, które tworzą niezwykle malowniczy krajobraz przypominający niektóre regiony Europy Południowej. W połączeniu z sadami i zabytkową zabudową tworzą one jedną z najbardziej rozpoznawalnych panoram województwa świętokrzyskiego.

Wody i retencja

Najważniejszym elementem sieci hydrologicznej powiatu jest Wisła – największa rzeka Polski, która od wieków wpływała na rozwój gospodarczy i osadniczy regionu.

System wodny tworzą przede wszystkim:

• Wisła,

• Koprzywianka,

• Opatówka,

• Trześniówka,

• liczne cieki melioracyjne.

Dolina Wisły pełni kluczowe funkcje:

• retencyjne,

• przeciwpowodziowe,

• przyrodnicze,

• gospodarcze.

Jednocześnie region należy do obszarów szczególnie narażonych na skutki suszy rolniczej. W związku z tym coraz większego znaczenia nabierają działania związane z:

• rozwojem małej retencji,

• ochroną terenów zalewowych,

• magazynowaniem wody dla sadownictwa,

• odbudową naturalnych zbiorników wodnych.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Sandomierski należy do najważniejszych regionów sadowniczych w Polsce.

Dominujące kierunki produkcji obejmują:

• sadownictwo,

• warzywnictwo,

• produkcję owoców miękkich,

• uprawę zbóż,

• produkcję warzyw gruntowych.

Duże znaczenie mają również:

• przetwórstwo spożywcze,

• handel,

• logistyka,

• turystyka,

• usługi.

Sady Sandomierskie – owocowe zagłębie Polski

Największym wyróżnikiem gospodarczym regionu są Sady Sandomierskie. Powiat należy do krajowych liderów produkcji:

• jabłek,

• wiśni,

• śliwek,

• gruszek,

• porzeczek,

• malin.

Lokalna produkcja owoców trafia zarówno na rynek krajowy, jak i zagraniczny, stanowiąc jeden z filarów gospodarki całego regionu.

Lasy i środowisko

Powiat Sandomierski należy do słabiej zalesionych obszarów województwa świętokrzyskiego.

Największe kompleksy leśne występują w rejonie:

• Łoniowa,

• Klimontowa,

• Obrazowa,

• Koprzywnicy.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• graby,

• brzozy,

• olchy.

Dużą rolę odgrywają także zadrzewienia śródpolne i pasy zieleni związane z sadami oraz dolinami rzecznymi.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat posiada wiele cennych siedlisk związanych z doliną Wisły oraz krajobrazem rolniczym.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• lisy,

• zające,

• bobry,

• kuny.

W dolinach rzecznych i na terenach podmokłych można spotkać:

• bociana czarnego,

• czaplę siwą,

• błotniaka stawowego,

• zimorodka,

• żurawia.

Wisła stanowi jeden z najważniejszych korytarzy ekologicznych w Polsce i ma ogromne znaczenie dla zachowania bioróżnorodności regionu.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Sandomierski należy do najbogatszych historycznie regionów województwa świętokrzyskiego.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• Stare Miasto w Sandomierzu,

• Bramę Opatowską,

• Podziemną Trasę Turystyczną,

• Zamek Królewski,

• katedrę sandomierską,

• zabytkowe kościoły i klasztory regionu.

Sandomierz – perła historycznej Małopolski

Największą atrakcją powiatu jest Sandomierz, zaliczany do najcenniejszych zespołów urbanistycznych w Polsce.

Położone na wzgórzach nad Wisłą miasto zachowało średniowieczny układ ulic, liczne zabytki oraz wyjątkową atmosferę, która każdego roku przyciąga setki tysięcy turystów.

Turystyka i rekreacja

Powiat Sandomierski jest jednym z najważniejszych kierunków turystycznych województwa świętokrzyskiego.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Sandomierz,

• Bramę Opatowską,

• Wąwóz Królowej Jadwigi,

• Góry Pieprzowe,

• dolinę Wisły,

• liczne trasy rowerowe.

Popularnością cieszą się:

• turystyka miejska,

• turystyka historyczna,

• turystyka rowerowa,

• enoturystyka,

• wycieczki krajobrazowe.

Góry Pieprzowe – najstarsze góry Polski

Jedną z największych atrakcji przyrodniczych regionu są Góry Pieprzowe. To jedne z najstarszych gór w Europie, znane z wyjątkowej budowy geologicznej oraz największych w Polsce skupisk dzikiej róży.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Sandomierski posiada bardzo duży potencjał rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Wisły,

• rozwój retencji dla sadownictwa,

• ochronę lessowych wąwozów,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę bioróżnorodności,

• przeciwdziałanie skutkom suszy.

Szczególnego znaczenia nabierają działania związane z gospodarowaniem wodą na terenach sadowniczych, które będą kluczowe dla dalszego rozwoju regionu.

Potencjał rozwojowy

Powiat Sandomierski posiada jeden z największych potencjałów rozwojowych w województwie świętokrzyskim.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Sandomierz,

• Sady Sandomierskie,

• dolina Wisły,

• bogate dziedzictwo historyczne,

• rozwinięte sadownictwo,

• atrakcyjne krajobrazy,

• rosnąca popularność turystyczna.

W najbliższych latach coraz większego znaczenia nabiorą inwestycje związane z gospodarką wodną, nowoczesnym sadownictwem, rozwojem turystyki oraz promocją lokalnych produktów. Powiat Sandomierski ma wszelkie predyspozycje, aby pozostać jednym z najbardziej rozpoznawalnych i najatrakcyjniejszych regionów Polski południowo-wschodniej.