Powiat Staszowski

Charakterystyka Powiatu Staszowskiego

Powiat Staszowski położony jest w południowo-wschodniej części województwa świętokrzyskiego i należy do najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo regionów tej części Polski. Jego siedzibą jest Staszów – miasto o wielowiekowej historii, stanowiące lokalne centrum administracyjne, gospodarcze i usługowe. Region leży na styku Wyżyny Kielecko-Sandomierskiej, Niecki Nidziańskiej oraz Kotliny Połanieckiej, dzięki czemu wyróżnia się dużym bogactwem przyrodniczym.

Powiat znany jest przede wszystkim z malowniczych lasów, licznych zbiorników wodnych oraz wyjątkowych atrakcji geologicznych. To właśnie tutaj znajduje się słynne Jezioro Golejowskie, rozległe kompleksy leśne oraz jedno z najbardziej niezwykłych miejsc przyrodniczych województwa świętokrzyskiego – Pustelnia Złotego Lasu w Rytwianach i unikalne tereny wokół Chańczy.

Region posiada również duże znaczenie gospodarcze. Oprócz tradycyjnego rolnictwa rozwija się tutaj energetyka, przemysł spożywczy, przetwórstwo oraz turystyka. Szczególną rolę odgrywa sąsiedztwo Elektrowni Połaniec, jednego z największych producentów energii elektrycznej w Polsce.

Dzięki dużym zasobom przyrodniczym i stosunkowo niewielkiej presji urbanizacyjnej Powiat Staszowski posiada bardzo dobre warunki do rozwoju zgodnego z ideą Zielopolis, łączącego gospodarkę, retencję wód, ochronę przyrody i wysoką jakość życia mieszkańców.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Staszowski należy do najbardziej malowniczych obszarów południowo-wschodniej części województwa świętokrzyskiego. Krajobraz regionu tworzą lasy, doliny rzeczne, wzgórza oraz rozległe tereny rolnicze.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Czarnej Staszowskiej,

• Jezioro Chańcza,

• Jezioro Golejowskie,

• Lasy Staszowskie,

• Kotlinę Połaniecką,

• tereny wokół Rytwian.

Duża różnorodność siedlisk sprawia, że region należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów województwa świętokrzyskiego.

Wody i retencja

Powiat Staszowski odgrywa bardzo ważną rolę w gospodarce wodnej regionu.

Najważniejsze cieki wodne to:

• Czarna Staszowska,

• Wschodnia,

• Kacanka,

• liczne mniejsze strumienie.

Na terenie powiatu znajdują się również:

• Jezioro Chańcza,

• Jezioro Golejowskie,

• zbiornik Kurozwęki,

• stawy rybne i zbiorniki retencyjne.

Jezioro Chańcza – największy zbiornik wodny województwa

Największym obiektem hydrotechnicznym regionu jest Zbiornik Chańcza – największy zbiornik wodny województwa świętokrzyskiego.

Pełni on funkcje:

• retencyjne,

• przeciwpowodziowe,

• rekreacyjne,

• przyrodnicze.

Jego znaczenie dla gospodarki wodnej województwa stale rośnie wraz ze wzrostem zagrożenia suszami i ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat posiada zróżnicowaną strukturę gospodarczą.

Najważniejsze sektory obejmują:

• rolnictwo,

• energetykę,

• przemysł spożywczy,

• handel,

• budownictwo,

• usługi,

• turystykę.

Dominujące uprawy obejmują:

• pszenicę,

• jęczmień,

• kukurydzę,

• rzepak,

• warzywa,

• rośliny pastewne.

Rozwinięta jest również hodowla bydła i trzody chlewnej.

Elektrownia Połaniec – energetyczne serce regionu

Jednym z najważniejszych elementów gospodarki regionu pozostaje Elektrownia Połaniec.

Zakład odgrywa kluczową rolę w krajowym systemie energetycznym i należy do największych pracodawców południowo-wschodniej części województwa świętokrzyskiego. W ostatnich latach coraz większego znaczenia nabierają inwestycje związane z ograniczaniem wpływu energetyki na środowisko.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują blisko 40% powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się w rejonie:

• Rytwian,

• Staszowa,

• Osieka,

• Połańca,

• Bogorii.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• buki,

• brzozy,

• olchy.

Lasy pełnią bardzo ważne funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• rekreacyjne,

• ochronne.

Stanowią również istotny element regionalnej sieci korytarzy ekologicznych.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Staszowski posiada liczne siedliska związane z lasami, dolinami rzecznymi i zbiornikami wodnymi.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• bobry.

Na terenach wodnych i podmokłych można spotkać:

• czaple siwe,

• żurawie,

• bociany czarne,

• błotniaki stawowe,

• zimorodki.

Szczególnie cenne przyrodniczo są okolice Chańczy, doliny rzeczne oraz rozległe kompleksy Lasów Staszowskich.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogate dziedzictwo historyczne związane z Małopolską i dawną Rzecząpospolitą.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• Pustelnię Złotego Lasu w Rytwianach,

• pałac w Kurozwękach,

• historyczne centrum Staszowa,

• klasztory i kościoły regionu,

• zabytkowe zespoły dworskie.

Kurozwęki – pałac i słynne stado bizonów

Jedną z największych atrakcji regionu jest Pałac w Kurozwękach. Obiekt otoczony jest rozległym parkiem i znany jest również z największej w Polsce hodowli bizonów amerykańskich, która przyciąga turystów z całego kraju.

Turystyka i rekreacja

Powiat Staszowski oferuje bardzo dobre warunki do aktywnego wypoczynku.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Jezioro Chańcza,

• Jezioro Golejowskie,

• Kurozwęki,

• Rytwiany,

• Lasy Staszowskie,

• liczne trasy rowerowe i piesze.

Popularnością cieszą się:

• sporty wodne,

• wędkarstwo,

• turystyka rowerowa,

• kajakarstwo,

• wypoczynek nad wodą,

• turystyka przyrodnicza.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Staszowski posiada jedne z najlepszych warunków do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury w województwie świętokrzyskim.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Czarnej Staszowskiej,

• rozwój retencji wodnej,

• ochronę Lasów Staszowskich,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę mokradeł,

• zwiększanie bioróżnorodności,

• adaptację do zmian klimatu.

Szczególne znaczenie ma wykorzystanie potencjału Jeziora Chańcza jako kluczowego elementu regionalnego systemu retencji.

Potencjał rozwojowy

Powiat Staszowski należy do najbardziej perspektywicznych regionów południowo-wschodniej części województwa świętokrzyskiego.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Jezioro Chańcza,

• Lasy Staszowskie,

• Elektrownia Połaniec,

• rozwinięta gospodarka wodna,

• bogate dziedzictwo kulturowe,

• atrakcyjne tereny rekreacyjne,

• duży potencjał turystyczny.

W najbliższych latach coraz większego znaczenia nabiorą inwestycje związane z retencją wód, odnawialnymi źródłami energii, rozwojem turystyki aktywnej oraz ochroną cennych ekosystemów leśnych i wodnych. Powiat Staszowski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju w województwie świętokrzyskim.