Nadleśnictwo Żmigród

Charakterystyka nadleśnictwa

Nadleśnictwo Żmigród należy do najważniejszych jednostek Lasów Państwowych w północnej części województwa dolnośląskiego. Jego siedziba znajduje się w Żmigrodzie, a nadleśnictwo podlega Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu. Obszar zarządzany przez jednostkę obejmuje rozległe kompleksy leśne położone pomiędzy Doliną Baryczy, Kotliną Żmigrodzką oraz południowymi obrzeżami Wielkopolski.

Jednym z najważniejszych wyróżników nadleśnictwa jest bezpośrednie sąsiedztwo Doliny Baryczy – jednego z najcenniejszych przyrodniczo obszarów Europy Środkowej. Lasy od wieków współtworzą krajobraz regionu słynącego z rozległych stawów rybnych, terenów bagiennych i bogactwa ptactwa wodnego. Wiele kompleksów leśnych pełni funkcję naturalnej strefy buforowej dla cennych siedlisk wodno-błotnych.

Historia gospodarki leśnej na tym obszarze związana była z dawnymi majątkami książęcymi i rozwojem gospodarki stawowej. Drewno wykorzystywano zarówno na potrzeby lokalne, jak i do utrzymania infrastruktury hydrotechnicznej związanej ze stawami hodowlanymi. Dzięki temu krajobraz leśny i wodny rozwijały się równolegle przez wiele stuleci.

Współcześnie Nadleśnictwo Żmigród stanowi ważny element systemu ochrony przyrody Dolnego Śląska. Szczególny nacisk kładzie się tutaj na ochronę mokradeł, zachowanie różnorodności biologicznej oraz wzmacnianie naturalnej retencji krajobrazowej.

Nadleśnictwo w liczbach

Przyroda i krajobraz

Krajobraz Nadleśnictwa Żmigród jest zdecydowanie odmienny od górskich obszarów Dolnego Śląska. Dominują tutaj rozległe równiny, doliny rzeczne, mokradła oraz duże kompleksy lasów sosnowych i mieszanych.

Największą wartość przyrodniczą posiadają obszary związane z doliną Baryczy. Występują tu podmokłe lasy olszowe, łęgi, grądy i fragmenty starodrzewów dębowych. W wielu miejscach zachowały się siedliska o wysokim stopniu naturalności.

Charakterystycznym elementem krajobrazu są także rozległe stawy hodowlane oraz okresowo zalewane łąki. Tworzą one mozaikę środowisk sprzyjającą występowaniu ogromnej liczby gatunków zwierząt.

Znaczna część nadleśnictwa pełni funkcję korytarza ekologicznego łączącego Dolinę Baryczy z lasami Wielkopolski i Borami Dolnośląskimi.

Wody i retencja

Dolina Baryczy

Najważniejszym elementem hydrologicznym regionu jest rzeka Barycz wraz z rozbudowanym systemem stawów i kanałów. To jeden z największych systemów retencyjnych w Polsce.

Mokradła i tereny bagienne

Na obszarze nadleśnictwa występują liczne mokradła, starorzecza i obniżenia terenowe magazynujące wodę przez większą część roku.

Leśna retencja krajobrazowa

Lasy skutecznie ograniczają odpływ wód opadowych, poprawiają infiltrację oraz wspierają stabilizację poziomu wód gruntowych.

Ochrona zasobów wodnych

Działania prowadzone przez nadleśnictwo obejmują utrzymanie terenów podmokłych, ochronę małych cieków wodnych oraz renaturyzację wybranych siedlisk bagiennych.

Gospodarka leśna

Gospodarka leśna prowadzona jest zgodnie z zasadami trwałego i zrównoważonego rozwoju. Szczególną uwagę poświęca się ochronie siedlisk związanych z wodą oraz zachowaniu wysokiej różnorodności biologicznej.

Duże znaczenie mają odnowienia naturalne oraz zwiększanie udziału gatunków liściastych, zwłaszcza dębu i olszy. Dzięki temu powstają bardziej odporne drzewostany lepiej dostosowane do zmian klimatycznych.

Ważnym elementem działalności jest także certyfikowana gospodarka leśna oraz ochrona terenów Natura 2000.

Drzewa i ekosystemy

Dominującym gatunkiem pozostaje sosna zwyczajna, jednak duże znaczenie mają również dęby, olsze i brzozy.

Szczególnie cenne są starodrzewy dębowe występujące w pobliżu dolin rzecznych oraz siedliska łęgowe związane z okresowymi zalewami.

Występują tutaj również liczne pomniki przyrody oraz drzewa osiągające imponujące rozmiary, będące schronieniem dla wielu gatunków owadów, ptaków i nietoperzy.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Nadleśnictwo Żmigród należy do najważniejszych ostoi zwierząt w zachodniej Polsce.

Szczególnie bogata jest awifauna. Spotkać można bielika, rybołowa, bociana czarnego, żurawia, czaplę siwą i wiele gatunków ptaków związanych z mokradłami.

W lasach występują jelenie, sarny, dziki, bobry, wydry oraz coraz częściej obserwowane wilki.

Obszary Natura 2000 chronią zarówno siedliska leśne, jak i wodno-błotne o znaczeniu europejskim.

Rezerwaty i obszary chronione

Najważniejsze formy ochrony przyrody obejmują:

• Park Krajobrazowy Dolina Baryczy,

• obszary Natura 2000 Dolina Baryczy,

• rezerwaty przyrody,

• użytki ekologiczne,

• pomniki przyrody,

• Leśny Kompleks Promocyjny „Lasy Doliny Baryczy”.

To jeden z najlepiej chronionych krajobrazów przyrodniczych Dolnego Śląska.

Turystyka i edukacja leśna

Nadleśnictwo Żmigród jest ważnym centrum turystyki przyrodniczej i edukacji ekologicznej.

Przez jego teren przebiegają liczne szlaki rowerowe i piesze prowadzące przez lasy Doliny Baryczy, okolice stawów oraz obszary obserwacji ptaków.

Szczególną popularnością cieszą się trasy przyrodnicze związane z marką Dolina Baryczy oraz rozwijająca się turystyka ornitologiczna.

Ciekawostki

Lasy i stawy tworzą jeden ekosystem

Niewiele nadleśnictw w Polsce jest tak silnie związanych z funkcjonowaniem systemów wodnych jak Żmigród.

Kraina bielików

Dolina Baryczy należy do najważniejszych miejsc występowania bielika w Polsce.

Leśny Kompleks Promocyjny

Nadleśnictwo jest częścią LKP „Lasy Doliny Baryczy”, jednego z najważniejszych obszarów edukacji leśnej w kraju.

Bobry zmieniają krajobraz

Liczne stanowiska bobrów mają realny wpływ na zwiększanie retencji i tworzenie nowych siedlisk.

Europejska ostoja ptaków

Region należy do najważniejszych obszarów ptasich w środkowej Europie.

Zielona infrastruktura i środowisko

Nadleśnictwo Żmigród stanowi jeden z filarów zielonej infrastruktury Doliny Baryczy. Lasy, mokradła, rzeki i stawy współtworzą system odpowiedzialny za ochronę zasobów wodnych oraz zachowanie różnorodności biologicznej.

Szczególnie istotna jest funkcja retencyjna lasów i terenów podmokłych. Dzięki nim możliwe jest ograniczanie skutków suszy oraz magazynowanie ogromnych ilości wody.

Rozległe kompleksy leśne pełnią również funkcję pochłaniaczy CO₂ i stanowią ważny element adaptacji regionu do zmian klimatycznych.

Potencjał rozwojowy

Mocne strony

• położenie w Dolinie Baryczy,

• wyjątkowe zasoby wodne,

• wysoka bioróżnorodność,

• rozwinięta edukacja przyrodnicza.

Wyzwania

• skutki zmian klimatu,

• utrzymanie odpowiednich stosunków wodnych,

• ochrona siedlisk ptaków,

• presja turystyczna.

Kierunki rozwoju

• rozwój retencji krajobrazowej,

• renaturyzacja mokradeł,

• edukacja ekologiczna,

• rozwój turystyki przyrodniczej,

• wzmacnianie ochrony siedlisk Natura 2000.