Powiat Złotoryjski

Charakterystyka powiatu

Powiat złotoryjski położony jest w zachodniej części województwa dolnośląskiego, pomiędzy Legnicą, Jelenią Górą i Bolesławcem. Jego siedzibą jest Złotoryja – najstarsze miasto w Polsce, które uzyskało prawa miejskie już w 1211 roku.

Powiat zajmuje powierzchnię około 576 km² i jest zamieszkiwany przez blisko 44 tysiące mieszkańców. Region wyróżnia się niezwykle ciekawą budową geologiczną, bogatą historią górnictwa złota oraz malowniczym krajobrazem Pogórza Kaczawskiego.

To właśnie tutaj znajduje się znaczna część słynnej Krainy Wygasłych Wulkanów – jednego z najciekawszych geologicznie obszarów Europy Środkowej. Powiat złotoryjski jest również miejscem, gdzie tradycje górnicze sięgają średniowiecza, a poszukiwanie złota do dziś pozostaje elementem lokalnej tożsamości.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat złotoryjski należy do najbardziej niezwykłych krajobrazowo regionów Dolnego Śląska.

Najważniejsze krainy geograficzne:

• Pogórze Kaczawskie,

• Góry Kaczawskie,

• Równina Chojnowska,

• Wysoczyzna Złotoryjska.

Region znany jest przede wszystkim z licznych pozostałości dawnych wulkanów oraz wyjątkowej różnorodności geologicznej.

Kraina Wygasłych Wulkanów

To jeden z najbardziej rozpoznawalnych obszarów geoturystycznych w Polsce.

Znajdują się tutaj:

• bazaltowe wzgórza,

• dawne kominy wulkaniczne,

• kamieniołomy,

• stanowiska geologiczne o znaczeniu europejskim.

Ostrzyca Proboszczowicka

Nazywana często „śląską Fudżijamą”.

Jest jednym z najlepiej zachowanych stożków wulkanicznych w Polsce i symbolem całego regionu.

Wody i retencja

Najważniejszą rzeką regionu jest Kaczawa.

Znaczenie mają również:

• Skora,

• Czarna Woda,

• Nysa Szalona,

• liczne potoki Pogórza Kaczawskiego.

Dolina Kaczawy

Odgrywa istotną rolę:

• przyrodniczą,

• retencyjną,

• krajobrazową,

• turystyczną.

W związku ze zmianami klimatu coraz większego znaczenia nabierają działania związane z ochroną zasobów wodnych oraz zwiększaniem retencji krajobrazowej.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Rolnictwo odgrywa ważną rolę w gospodarce powiatu.

Dominujące uprawy:

• pszenica,

• jęczmień,

• rzepak,

• kukurydza,

• rośliny pastewne.

Znaczenie ma również:

• hodowla bydła,

• produkcja mleka,

• gospodarstwa rodzinne.

Najważniejsze sektory gospodarki:

• rolnictwo,

• przemysł wydobywczy,

• kamieniarstwo,

• budownictwo,

• turystyka.

Coraz większe znaczenie mają również działalności związane z geoturystyką oraz promocją dziedzictwa przyrodniczego regionu.

Złoto i tradycje górnicze

Powiat złotoryjski jest kolebką polskiego górnictwa złota.

Złotoryja

Nazwa miasta wywodzi się od złota wydobywanego z osadów rzecznych Kaczawy.

Już w średniowieczu region należał do najważniejszych ośrodków wydobycia złota w Europie Środkowej.

Do dziś organizowane są tutaj:

Międzynarodowe Mistrzostwa Polski w Płukaniu Złota

Impreza znana nie tylko w Polsce, ale również za granicą.

Tradycje poszukiwaczy złota stanowią jeden z najbardziej charakterystycznych elementów lokalnej tożsamości.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej trzeciej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne występują:

• na Pogórzu Kaczawskim,

• w dolinie Kaczawy,

• wokół Wojcieszowa.

Dominujące gatunki:

• buk,

• dąb,

• sosna,

• świerk.

Lasy pełnią funkcje:

• retencyjne,

• ochronne,

• rekreacyjne,

• przyrodnicze.

Stanowią również siedliska wielu gatunków zwierząt charakterystycznych dla pogórza i niższych partii Sudetów.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Na terenach leśnych i rolniczych występują:

• jeleń szlachetny,

• sarna,

• dzik,

• lis,

• borsuk.

Spośród ptaków można spotkać:

• bociana czarnego,

• bielika,

• puchacza,

• myszołowa,

• dzięcioła czarnego.

Bogactwo siedlisk sprawia, że region należy do ważnych obszarów przyrodniczych zachodniej części Dolnego Śląska.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada wyjątkowo bogatą historię.

Złotoryja

Najważniejsze zabytki:

• średniowieczny rynek,

• Baszta Kowalska,

• mury miejskie,

• kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny.

Świerzawa

Historyczne miasto położone w sercu Krainy Wygasłych Wulkanów.

Wojcieszów

Miasto związane z tradycjami górniczymi oraz eksploatacją wapieni.

Grodziec

Jedna z największych atrakcji regionu.

Zamek Grodziec

Monumentalna warownia położona na szczycie wygasłego wulkanu.

To jeden z najbardziej charakterystycznych zamków Dolnego Śląska i jeden z najlepszych przykładów wykorzystania naturalnego ukształtowania terenu do celów obronnych.

Turystyka i rekreacja

Powiat złotoryjski należy do najciekawszych regionów geoturystycznych Polski.

Największe atrakcje:

Kraina Wygasłych Wulkanów

Unikalny obszar geologiczny o znaczeniu europejskim.

Ostrzyca Proboszczowicka

Najbardziej rozpoznawalny wygasły wulkan Dolnego Śląska.

Zamek Grodziec

Jeden z najpiękniej położonych zamków w Polsce.

Organy Wielisławskie

Niezwykła formacja skalna związana z dawną aktywnością wulkaniczną.

Złotoryja

Najstarsze miasto w Polsce i centrum tradycji związanych z poszukiwaniem złota.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat posiada ogromny potencjał związany z ochroną przyrody i geodziedzictwa.

Najważniejsze kierunki działań:

• rozwój geoturystyki,

• ochrona stanowisk geologicznych,

• zwiększanie retencji krajobrazowej,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochrona bioróżnorodności,

• wspieranie turystyki przyrodniczej.

Region jest doskonałym przykładem połączenia ochrony środowiska z rozwojem lokalnej gospodarki.

Potencjał rozwojowy

Powiat złotoryjski należy do najbardziej unikalnych regionów Dolnego Śląska. Łączy bogatą historię, wyjątkowe walory geologiczne oraz rozwijającą się ofertę turystyczną. Kraina Wygasłych Wulkanów, tradycje górnictwa złota oraz cenne zasoby przyrodnicze stanowią fundament dalszego rozwoju.

W najbliższych latach szczególne znaczenie mogą mieć inwestycje związane z geoturystyką, edukacją przyrodniczą, gospodarką wodną oraz zieloną transformacją. Powiat posiada potencjał, aby stać się jednym z najważniejszych centrów turystyki geologicznej i przyrodniczej w Europie Środkowej.