Powiat Golubsko-Dobrzyński

Charakterystyka powiatu

Powiat Golubsko-Dobrzyński położony jest we wschodniej części województwa kujawsko-pomorskiego, na styku dwóch historycznych krain – ziemi chełmińskiej oraz ziemi dobrzyńskiej. Granicę pomiędzy nimi od wieków wyznacza rzeka Drwęca, jedna z najcenniejszych przyrodniczo rzek północnej Polski.

Powiat zajmuje powierzchnię około 612 km² i zamieszkuje go blisko 46 tysięcy mieszkańców. Siedzibą władz jest Golub-Dobrzyń – miasto powstałe z połączenia dwóch historycznych ośrodków rozwijających się po przeciwnych stronach Drwęcy.

Region ma charakter rolniczo-przyrodniczy, a jego największymi atutami są malownicze doliny rzeczne, pagórkowate krajobrazy polodowcowe, liczne lasy oraz bogata historia związana z zakonem krzyżackim i pograniczem Kujaw, Mazowsza i Pomorza.

Powiat wyróżnia się spokojnym krajobrazem, dużą ilością terenów otwartych oraz stosunkowo dobrze zachowanym środowiskiem naturalnym. Coraz większe znaczenie zyskują tutaj turystyka aktywna, rekreacja oraz działania związane z ochroną zasobów wodnych.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Krajobraz powiatu został ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie i należy do najbardziej charakterystycznych dla środkowej części Pojezierza Chełmińsko-Dobrzyńskiego.

Dominują tu:

• wysoczyzny morenowe,

• łagodne wzgórza,

• doliny rzeczne,

• niewielkie jeziora,

• pola uprawne,

• kompleksy leśne.

Najbardziej malowniczym elementem krajobrazu jest dolina Drwęcy, która przecina powiat z południa na północ. Jej wysokie brzegi, meandrujące koryto oraz naturalne otoczenie tworzą jeden z najcenniejszych krajobrazów rzecznych województwa kujawsko-pomorskiego.

Region zachował wiele cech tradycyjnego krajobrazu rolniczego, gdzie pola uprawne przeplatają się z zadrzewieniami, łąkami i niewielkimi lasami.

Wody i retencja

Najważniejszym elementem środowiska wodnego powiatu jest Drwęca. Rzeka ta należy do najczystszych dużych rzek w Polsce i odgrywa ogromną rolę przyrodniczą, krajobrazową oraz turystyczną.

Drwęca jest również jednym z najważniejszych obszarów ochrony ryb łososiowatych w kraju. W jej wodach występują między innymi:

• troć wędrowna,

• łosoś atlantycki,

• pstrąg potokowy.

Ważną funkcję pełnią także:

• niewielkie jeziora polodowcowe,

• mokradła,

• śródpolne oczka wodne,

• doliny dopływów Drwęcy.

Drwęca – przyrodniczy skarb regionu

Dolina Drwęcy jest jednym z najcenniejszych korytarzy ekologicznych Polski północnej. Ochroną objęte są zarówno sama rzeka, jak i otaczające ją siedliska.

Dzięki naturalnemu charakterowi rzeka pełni funkcję:

• retencyjną,

• przeciwpowodziową,

• krajobrazową,

• turystyczną,

• przyrodniczą.

Zachowanie jej dobrego stanu stanowi jeden z najważniejszych celów środowiskowych regionu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Rolnictwo pozostaje podstawą lokalnej gospodarki. Znaczna część powierzchni powiatu wykorzystywana jest rolniczo, a produkcja rolna ma długie tradycje.

Dominują uprawy:

• pszenicy,

• żyta,

• kukurydzy,

• rzepaku,

• ziemniaków,

• roślin pastewnych.

Istotne znaczenie posiada również hodowla bydła oraz trzody chlewnej.

Lokalna gospodarka obejmuje także:

• przetwórstwo spożywcze,

• handel,

• usługi,

• budownictwo,

• turystykę.

Rosnącą rolę odgrywają przedsiębiorstwa związane z rekreacją oraz obsługą ruchu turystycznego.

Golub-Dobrzyń – miasto historii i turystyki

Najbardziej rozpoznawalnym symbolem powiatu jest zamek w Golubiu-Dobrzyniu. Monumentalna warownia krzyżacka należy do najcenniejszych zabytków województwa kujawsko-pomorskiego.

Od wielu lat odbywają się tutaj:

• turnieje rycerskie,

• wydarzenia historyczne,

• festiwale,

• imprezy turystyczne.

Zamek jest jednym z najważniejszych magnesów przyciągających turystów do regionu.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej czwartej powierzchni powiatu i odgrywają ważną rolę w ochronie środowiska.

Największe kompleksy leśne występują:

• w dolinie Drwęcy,

• w północnej części powiatu,

• na terenach o słabszych glebach.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• świerk.

Lasy wpływają na poprawę retencji wodnej, ochronę gleb oraz utrzymanie różnorodności biologicznej.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat posiada wiele cennych siedlisk przyrodniczych związanych z doliną Drwęcy oraz terenami leśnymi.

Występują tu między innymi:

• bielik,

• bocian czarny,

• żuraw,

• zimorodek,

• wydra,

• bóbr europejski,

• sarna,

• jeleń,

• lis.

Szczególną wartość przyrodniczą posiadają obszary Natura 2000 związane z doliną Drwęcy oraz siedliska wodne i nadrzeczne.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Golubsko-Dobrzyński posiada bogate dziedzictwo historyczne wynikające z położenia na dawnym pograniczu państw i regionów.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• zamek krzyżacki w Golubiu-Dobrzyniu,

• historyczne centrum miasta,

• gotyckie kościoły,

• zespoły dworskie i pałacowe,

• zabytkowe układy ruralistyczne,

• dawne młyny i obiekty związane z gospodarką rzeczną.

Historia regionu od wieków związana była z Drwęcą oraz przebiegającymi tędy szlakami handlowymi.

Turystyka i rekreacja

Turystyka opiera się przede wszystkim na walorach przyrodniczych i historycznych regionu.

Największe atrakcje obejmują:

• zamek w Golubiu-Dobrzyniu,

• dolinę Drwęcy,

• szlaki kajakowe,

• trasy rowerowe,

• tereny leśne,

• zabytki ziemi dobrzyńskiej i chełmińskiej,

• wydarzenia historyczne i rycerskie.

Dużym zainteresowaniem cieszą się spływy kajakowe Drwęcą, która należy do najpiękniejszych tras wodnych północnej Polski.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat posiada bardzo dobre warunki do rozwoju działań związanych z ochroną środowiska i adaptacją do zmian klimatu.

Kluczowe kierunki obejmują:

• ochronę doliny Drwęcy,

• rozwój małej retencji,

• zachowanie mokradeł,

• ochronę terenów leśnych,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę różnorodności biologicznej.

Naturalne walory regionu tworzą solidne podstawy do realizacji nowoczesnych projektów związanych z błękitno-zieloną infrastrukturą.

Potencjał rozwojowy

Powiat Golubsko-Dobrzyński dysponuje znacznym potencjałem rozwoju opartym na połączeniu walorów przyrodniczych, historycznych i rolniczych.

Najważniejsze kierunki rozwoju obejmują:

• rozwój turystyki aktywnej,

• promocję dziedzictwa historycznego,

• ochronę zasobów wodnych,

• rozwój nowoczesnego rolnictwa,

• inwestycje w zieloną infrastrukturę,

• rozwój przedsiębiorczości lokalnej,

• wykorzystanie odnawialnych źródeł energii.

Połączenie jednej z najcenniejszych dolin rzecznych Polski, bogatej historii oraz spokojnego krajobrazu sprawia, że Powiat Golubsko-Dobrzyński należy do najbardziej interesujących przyrodniczo regionów województwa kujawsko-pomorskiego.