Powiat Mogileński

Charakterystyka powiatu

Powiat Mogileński położony jest w południowo-zachodniej części województwa kujawsko-pomorskiego, na pograniczu Kujaw, Pałuk i Wielkopolski. Jest regionem o silnych tradycjach rolniczych, bogatej historii oraz korzystnym położeniu pomiędzy Bydgoszczą, Toruniem, Poznaniem i Gnieznem.

Powiat zajmuje powierzchnię około 675 km² i zamieszkuje go blisko 46 tysięcy mieszkańców. Siedzibą władz jest Mogilno – jedno z najstarszych miast regionu, którego początki sięgają czasów pierwszych Piastów. To właśnie tutaj znajduje się jeden z najcenniejszych zabytków wczesnopiastowskiej Polski – klasztor benedyktynów, którego historia związana jest z początkami państwa polskiego.

Krajobraz powiatu tworzą przede wszystkim faliste równiny morenowe, jeziora polodowcowe, rozległe pola uprawne oraz niewielkie kompleksy leśne. Region zachował spokojny, rolniczy charakter, a jednocześnie posiada coraz większy potencjał związany z turystyką, ochroną środowiska i rozwojem odnawialnych źródeł energii.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Mogileński leży na obszarze Pojezierza Gnieźnieńskiego oraz południowych Kujaw. Krajobraz został ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie, które pozostawiło liczne jeziora, łagodne wzgórza morenowe oraz obniżenia terenowe.

Dominują:

• pola uprawne,

• jeziora polodowcowe,

• niewielkie lasy,

• doliny rzeczne,

• łąki i tereny podmokłe.

Najbardziej charakterystyczne są okolice jezior Mogileńskiego i Wiecanowskiego oraz południowa część regionu granicząca z Wielkopolską. Mimo rolniczego charakteru powiat zachował wiele cennych przyrodniczo obszarów, które pełnią ważną funkcję dla lokalnej bioróżnorodności.

Wody i retencja

Jednym z największych bogactw regionu są jeziora oraz system wodny związany z Notecią. W krajobrazie występuje wiele naturalnych i sztucznych zbiorników wodnych, które odgrywają istotną rolę dla rolnictwa i środowiska.

Najważniejsze znaczenie mają:

• Noteć,

• Jezioro Mogileńskie,

• Jezioro Wiecanowskie,

• Jezioro Ostrowskie,

• sieć rowów melioracyjnych,

• lokalne mokradła.

Woda jako strategiczny zasób Kujaw

Podobnie jak inne regiony Kujaw, powiat zmaga się z problemem okresowych niedoborów opadów. W ostatnich latach coraz większego znaczenia nabierają działania związane z retencją krajobrazową i ochroną zasobów wodnych.

Kluczowe znaczenie mają:

• zachowanie jezior,

• odbudowa małej retencji,

• ochrona terenów podmokłych,

• poprawa gospodarowania wodami opadowymi.

W przyszłości gospodarka wodna będzie jednym z najważniejszych czynników wpływających na rozwój regionu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Mogileński należy do tradycyjnych regionów rolniczych województwa kujawsko-pomorskiego. Dzięki dobrym glebom rolnictwo odgrywa kluczową rolę w lokalnej gospodarce.

Dominują uprawy:

• pszenicy,

• kukurydzy,

• buraków cukrowych,

• rzepaku,

• jęczmienia,

• roślin pastewnych.

Znacząca jest również hodowla bydła mlecznego oraz trzody chlewnej.

Poza rolnictwem rozwijają się:

• przetwórstwo spożywcze,

• budownictwo,

• handel,

• usługi,

• mała przedsiębiorczość.

Położenie pomiędzy Wielkopolską a centralną częścią województwa kujawsko-pomorskiego sprzyja także rozwojowi logistyki i lokalnego biznesu.

Mogilno – kolebka historii regionu

Najbardziej rozpoznawalnym symbolem powiatu jest klasztor benedyktynów w Mogilnie. To jeden z najstarszych klasztorów w Polsce, którego początki sięgają XI wieku.

Obiekt należy do najważniejszych zabytków związanych z początkami państwa polskiego i stanowi jeden z najcenniejszych przykładów architektury romańskiej w kraju.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około 15% powierzchni powiatu. Choć nie tworzą dużych kompleksów, odgrywają istotną rolę przyrodniczą i krajobrazową.

Największe skupiska lasów występują:

• wokół jezior,

• w dolinach rzecznych,

• na terenach o słabszych glebach.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• grab.

Duże znaczenie mają również zadrzewienia śródpolne, które pomagają chronić gleby i zwiększają retencję wodną.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Najcenniejsze siedliska związane są z jeziorami, mokradłami i terenami rolniczymi.

Występują tu między innymi:

• bieliki,

• żurawie,

• czaple,

• błotniaki,

• bociany białe,

• bobry,

• wydry,

• sarny,

• jelenie.

Jeziora i tereny podmokłe pełnią ważną rolę jako miejsca lęgowe oraz przystanki dla ptaków migrujących.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Mogileński posiada wyjątkowo bogate dziedzictwo historyczne.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• klasztor benedyktynów w Mogilnie,

• romańskie podziemia klasztorne,

• historyczne centrum Mogilna,

• zabytkowe kościoły,

• zespoły pałacowo-parkowe,

• dwory ziemiańskie,

• zabytki Strzelna.

Strzelno – perła romańskiej architektury

Jednym z najcenniejszych miejsc regionu jest Strzelno. Znajdują się tutaj słynne kolumny romańskie w kościele św. Trójcy oraz zespół klasztorny należący do najważniejszych zabytków średniowiecznej Polski.

To miejsce o znaczeniu wykraczającym daleko poza granice województwa.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje dobre warunki do turystyki historycznej, przyrodniczej i aktywnej.

Największe atrakcje obejmują:

• klasztor w Mogilnie,

• zabytki Strzelna,

• jeziora Pojezierza Gnieźnieńskiego,

• szlaki rowerowe,

• tereny wędkarskie,

• zabytkowe parki,

• krajobrazy rolnicze Kujaw i Pałuk.

Coraz większym zainteresowaniem cieszy się turystyka kulturowa związana z początkami państwa polskiego.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Mogileński posiada dobre warunki do rozwoju działań związanych z zieloną transformacją, szczególnie w zakresie gospodarki wodnej i ochrony krajobrazu rolniczego.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• rozwój małej retencji,

• ochronę jezior,

• zachowanie mokradeł,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę gleb przed erozją,

• poprawę gospodarowania wodami opadowymi.

Działania te mogą zwiększyć odporność regionu na skutki zmian klimatycznych i poprawić warunki prowadzenia produkcji rolnej.

Potencjał rozwojowy

Powiat Mogileński łączy atuty wynikające z położenia komunikacyjnego, tradycji rolniczych oraz wyjątkowego dziedzictwa historycznego.

Najważniejsze kierunki rozwoju obejmują:

• rozwój nowoczesnego rolnictwa,

• wykorzystanie potencjału turystyki kulturowej,

• ochronę zasobów wodnych,

• rozwój przedsiębiorczości lokalnej,

• inwestycje w zieloną infrastrukturę,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• promocję zabytków związanych z początkami państwa polskiego.

Połączenie bogatej historii, żyznych gleb, jezior oraz spokojnego krajobrazu sprawia, że Powiat Mogileński pozostaje jednym z najbardziej interesujących kulturowo regionów południowej części województwa kujawsko-pomorskiego.