Powiat Tucholski

Charakterystyka powiatu

Powiat Tucholski położony jest w północnej części województwa kujawsko-pomorskiego i należy do najbardziej rozpoznawalnych przyrodniczo regionów Polski. Jego obszar niemal w całości obejmuje serce Borów Tucholskich – jednego z największych kompleksów leśnych Europy Środkowej. To region, w którym lasy, jeziora i rzeki odgrywają znacznie większą rolę niż tereny rolnicze czy zurbanizowane.

Powiat zajmuje powierzchnię około 1 075 km² i zamieszkuje go blisko 49 tysięcy mieszkańców. Siedzibą władz jest Tuchola – historyczne miasto nazywane często stolicą Borów Tucholskich.

Region wyróżnia się wyjątkowym bogactwem przyrodniczym, wysoką lesistością oraz jednymi z najczystszych krajobrazów w Polsce. Znaczną część powierzchni zajmują obszary chronione, rezerwaty przyrody oraz tereny należące do Park Narodowy Bory Tucholskie i Rezerwat Biosfery Bory Tucholskie.

Powiat Tucholski jest jednym z najlepszych przykładów harmonijnego współistnienia człowieka i przyrody, a jego potencjał rozwojowy opiera się przede wszystkim na zasobach środowiskowych, turystyce i gospodarce leśnej.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Tucholski jest jednym z najbardziej naturalnych krajobrazowo regionów województwa kujawsko-pomorskiego. Dominują tutaj rozległe bory sosnowe, jeziora polodowcowe, doliny rzeczne oraz piaszczyste równiny sandrowe pozostawione przez ustępujący lądolód.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu to:

• Bory Tucholskie,

• dolina Brdy,

• dolina Wdy,

• jeziora lobeliowe,

• rozległe sandry,

• torfowiska i mokradła,

• śródleśne polany.

To jeden z nielicznych regionów Polski, gdzie lasy tworzą dominujący element krajobrazu i wpływają na niemal wszystkie aspekty funkcjonowania środowiska.

Wody i retencja

Powiat należy do najważniejszych obszarów retencyjnych północnej Polski. Liczne jeziora, rzeki, mokradła oraz ogromne kompleksy leśne tworzą naturalny system magazynowania wody.

Najważniejsze znaczenie mają:

• Brda,

• Wda,

• Stążka,

• Wielkie Gacno,

• Małe Gacno,

• liczne jeziora rynnowe i lobeliowe,

• torfowiska wysokie i przejściowe.

Brda – jedna z najpiękniejszych rzek Polski

Brda jest symbolem Borów Tucholskich i jedną z najbardziej znanych rzek kajakowych w kraju. Na wielu odcinkach zachowała naturalny charakter, płynąc przez lasy, rezerwaty i tereny chronione.

Rzeka pełni funkcje:

• retencyjne,

• przyrodnicze,

• krajobrazowe,

• turystyczne,

• klimatyczne.

Jeziora lobeliowe – przyrodniczy fenomen

Powiat Tucholski należy do najważniejszych obszarów występowania jezior lobeliowych w Polsce. Są to wyjątkowo czyste zbiorniki wodne o wysokiej przejrzystości, zamieszkiwane przez rzadkie gatunki roślin wodnych.

Ich ochrona ma znaczenie nie tylko regionalne, ale również europejskie.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka powiatu opiera się przede wszystkim na:

• leśnictwie,

• przemyśle drzewnym,

• turystyce,

• usługach,

• rolnictwie.

Ze względu na piaszczyste gleby rolnictwo ma mniejsze znaczenie niż w centralnej części województwa.

Najczęściej uprawiane są:

• żyto,

• ziemniaki,

• kukurydza,

• rośliny paszowe.

Ważną rolę odgrywa również hodowla bydła i produkcja mleka.

Gospodarka oparta na lesie

Lasy od wieków stanowią podstawę rozwoju regionu. Związane są z nimi:

• gospodarka leśna,

• przemysł drzewny,

• produkcja mebli,

• usługi leśne,

• turystyka przyrodnicza.

To właśnie zasoby naturalne są największym kapitałem rozwojowym powiatu.

Lasy i środowisko

Powiat Tucholski należy do najbardziej zalesionych regionów województwa kujawsko-pomorskiego. Lasy zajmują około dwóch trzecich jego powierzchni.

Dominują:

• sosna zwyczajna,

• brzoza,

• dąb,

• świerk,

• buk na wybranych stanowiskach.

Lasy pełnią niezwykle ważne funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• ochronne,

• rekreacyjne,

• gospodarcze.

Bory Tucholskie – zielone płuca północnej Polski

Bory Tucholskie są jednym z największych kompleksów leśnych Europy Środkowej. Stanowią ostoję wielu rzadkich gatunków roślin i zwierząt oraz jeden z najważniejszych obszarów przyrodniczych Polski.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat należy do najcenniejszych przyrodniczo regionów kraju.

Występują tutaj:

• bieliki,

• rybołowy,

• żurawie,

• bociany czarne,

• głuszce,

• wilki,

• wydry,

• bobry,

• jelenie.

Rezerwat Biosfery Bory Tucholskie

Znaczna część regionu objęta jest ochroną w ramach Rezerwatu Biosfery Bory Tucholskie. Obszar ten chroni jedne z najcenniejszych ekosystemów leśnych i wodnych Europy Środkowej.

Szczególne znaczenie mają:

• jeziora lobeliowe,

• torfowiska,

• doliny rzeczne,

• kompleksy leśne,

• siedliska ptaków drapieżnych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Choć największym bogactwem regionu jest przyroda, powiat posiada również interesujące dziedzictwo kulturowe.

Do najważniejszych zabytków należą:

• historyczne centrum Tucholi,

• gotycki kościół Bożego Ciała w Tucholi,

• zabytki związane z kulturą borowiacką,

• dawne młyny wodne,

• zabytkowe układy wiejskie,

• obiekty kolejowe i leśne.

Szczególnie ważnym elementem lokalnej tożsamości pozostaje kultura Borowiaków Tucholskich.

Turystyka i rekreacja

Powiat Tucholski jest jednym z najważniejszych regionów turystyki przyrodniczej w Polsce.

Największe atrakcje obejmują:

• Bory Tucholskie,

• spływy kajakowe Brdą,

• Park Narodowy Bory Tucholskie,

• jeziora lobeliowe,

• szlaki rowerowe,

• ścieżki przyrodnicze,

• rezerwaty przyrody.

Region przyciąga turystów poszukujących ciszy, kontaktu z naturą i aktywnego wypoczynku.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Tucholski jest naturalnym przykładem funkcjonowania błękitno-zielonej infrastruktury w skali krajobrazowej.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę zasobów wodnych,

• zachowanie torfowisk,

• ochronę jezior lobeliowych,

• zwiększanie retencji krajobrazowej,

• ochronę lasów,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• adaptację do zmian klimatu.

Region posiada wyjątkowe możliwości realizacji projektów związanych z ochroną przyrody i gospodarką wodną.

Potencjał rozwojowy

Powiat Tucholski dysponuje jednym z największych potencjałów środowiskowych w Polsce północnej.

Najważniejsze kierunki rozwoju obejmują:

• rozwój turystyki przyrodniczej,

• ochronę zasobów wodnych,

• rozwój gospodarki leśnej,

• produkcję opartą na zasobach naturalnych,

• inwestycje w zieloną infrastrukturę,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• promocję marki Borów Tucholskich.

Połączenie ogromnych kompleksów leśnych, czystych jezior, wyjątkowej bioróżnorodności oraz silnej lokalnej tożsamości sprawia, że Powiat Tucholski należy do najcenniejszych przyrodniczo regionów województwa kujawsko-pomorskiego i całej Polski.