Powiat Żniński

Charakterystyka powiatu

Powiat Żniński położony jest w południowo-zachodniej części województwa kujawsko-pomorskiego, na pograniczu historycznych Pałuk i Kujaw. To jeden z najbardziej charakterystycznych krajobrazowo regionów województwa, znany z licznych jezior, bogatego dziedzictwa kulturowego oraz wyjątkowej historii związanej z początkami państwa polskiego.

Powiat zajmuje powierzchnię około 985 km² i zamieszkuje go blisko 68 tysięcy mieszkańców. Jego siedzibą jest Żnin – historyczne miasto położone pomiędzy jeziorami, które od wieków pełni funkcję centrum gospodarczego i administracyjnego regionu.

Pałuki należą do najstarszych regionów historycznych Polski. To tutaj znajdują się jedne z najważniejszych stanowisk archeologicznych związanych z państwem pierwszych Piastów, a także liczne zabytki, jeziora i tereny rekreacyjne. Dzięki temu Powiat Żniński łączy walory przyrodnicze, turystyczne i kulturowe w wyjątkowo harmonijny sposób.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Żniński położony jest na obszarze Pojezierza Gnieźnieńskiego i Pałuk. Krajobraz został ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie, które pozostawiło liczne jeziora rynnowe, wzgórza morenowe oraz doliny rzeczne.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu to:

• jeziora pałuckie,

• wzgórza morenowe,

• dolina Gąsawki,

• okolice Noteci,

• tereny rolnicze,

• kompleksy leśne i zadrzewienia śródpolne.

To jeden z najbardziej rozpoznawalnych krajobrazów województwa kujawsko-pomorskiego, gdzie jeziora są obecne niemal na każdym kroku i tworzą naturalny szkielet regionu.

Wody i retencja

Powiat należy do najlepiej wyposażonych w naturalne zasoby wodne obszarów województwa.

Najważniejsze znaczenie mają:

• Gąsawka,

• Noteć,

• Jezioro Żnińskie Duże,

• Jezioro Żnińskie Małe,

• Jezioro Biskupińskie,

• Jezioro Rogowskie,

• liczne mniejsze jeziora i mokradła.

Kraina jezior Pałuk

Jeziora stanowią jeden z największych atutów regionu. Pełnią funkcje:

• retencyjne,

• przyrodnicze,

• turystyczne,

• krajobrazowe,

• klimatyczne.

W obliczu zmian klimatu ich znaczenie stale rośnie, szczególnie dla lokalnego rolnictwa i ochrony bioróżnorodności.

Noteć i system wodny regionu

Północno-zachodnia część powiatu związana jest z doliną Noteci, która stanowi ważny korytarz ekologiczny oraz element regionalnego systemu retencji.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Rolnictwo od wieków pozostaje jednym z fundamentów lokalnej gospodarki. Żyzne gleby oraz korzystne warunki klimatyczne sprzyjają produkcji rolnej.

Dominują uprawy:

• pszenicy,

• rzepaku,

• kukurydzy,

• buraków cukrowych,

• jęczmienia,

• roślin paszowych.

Znaczenie posiada również:

• produkcja mleka,

• hodowla bydła,

• hodowla trzody chlewnej.

Rozwijają się także:

• turystyka,

• usługi,

• handel,

• przetwórstwo spożywcze,

• działalność rekreacyjna związana z jeziorami.

Biskupin – symbol polskiej archeologii

Najbardziej rozpoznawalną marką regionu jest Biskupin – jedno z najważniejszych stanowisk archeologicznych Europy Środkowej.

Rekonstrukcja osady sprzed ponad 2700 lat stała się symbolem polskiej archeologii i jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych województwa kujawsko-pomorskiego.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około 20% powierzchni powiatu. Choć nie są tak rozległe jak w Borach Tucholskich, odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu lokalnych ekosystemów.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• grab.

Największe kompleksy leśne występują:

• wokół jezior,

• w dolinach rzecznych,

• na terenach mniej przydatnych rolniczo.

Ważnym elementem krajobrazu pozostają również śródpolne aleje i zadrzewienia charakterystyczne dla Pałuk.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat posiada bogate zasoby przyrodnicze związane z jeziorami i terenami podmokłymi.

Występują tutaj:

• bieliki,

• żurawie,

• czaple,

• błotniaki,

• zimorodki,

• bobry,

• wydry,

• sarny,

• jelenie.

Jeziora jako ostoja ptaków

Wiele jezior regionu stanowi ważne miejsca lęgowe i odpoczynkowe dla ptaków wodnych oraz migrujących gatunków związanych z doliną Noteci.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Żniński należy do najcenniejszych historycznie regionów województwa kujawsko-pomorskiego.

Do najważniejszych zabytków należą:

• Biskupin,

• Wenecja z ruinami zamku,

• Żnin i jego historyczna zabudowa,

• kolejka wąskotorowa Żnin–Wenecja–Biskupin,

• zabytki Rogowa,

• kościoły gotyckie Pałuk.

Wenecja i pałucki zamek

Ruiny średniowiecznego zamku w Wenecji należą do najbardziej charakterystycznych zabytków regionu. W połączeniu z muzeum kolei wąskotorowej tworzą jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji turystycznych województwa.

Turystyka i rekreacja

Powiat Żniński jest jednym z najważniejszych kierunków turystyki kulturowej i rodzinnej w województwie kujawsko-pomorskim.

Największe atrakcje obejmują:

• Biskupin,

• Wenecję,

• Żnin,

• kolejkę wąskotorową,

• jeziora pałuckie,

• szlaki rowerowe,

• trasy kajakowe,

• tereny wędkarskie.

Dużą popularnością cieszy się również Festyn Archeologiczny w Biskupinie, który przyciąga uczestników z całej Polski.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Żniński posiada bardzo dobre warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury. Liczne jeziora oraz doliny rzeczne stanowią naturalne podstawy działań związanych z adaptacją do zmian klimatu.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę jezior,

• rozwój małej retencji,

• ochronę mokradeł,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę bioróżnorodności,

• poprawę gospodarowania wodami opadowymi.

Region może stać się jednym z liderów działań związanych z ochroną zasobów wodnych w południowo-zachodniej części województwa.

Potencjał rozwojowy

Powiat Żniński dysponuje wyjątkowym potencjałem wynikającym z połączenia atrakcyjnych krajobrazów, bogatego dziedzictwa historycznego oraz rozwiniętej infrastruktury turystycznej.

Najważniejsze kierunki rozwoju obejmują:

• rozwój turystyki kulturowej,

• wykorzystanie potencjału jezior,

• ochronę zasobów wodnych,

• rozwój nowoczesnego rolnictwa,

• inwestycje w zieloną infrastrukturę,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• promocję marki Pałuk.

Połączenie Biskupina, jezior, zabytków oraz wyjątkowej historii sprawia, że Powiat Żniński należy do najbardziej rozpoznawalnych i atrakcyjnych turystycznie regionów województwa kujawsko-pomorskiego.