Powiat Hrubieszowski

Charakterystyka powiatu

Powiat Hrubieszowski położony jest w najbardziej na wschód wysuniętej części województwa lubelskiego i należy do najciekawszych przyrodniczo oraz rolniczo regionów Polski. Graniczy bezpośrednio z Ukraina, a jego krajobraz kształtują rozległe lessowe wzgórza, doliny rzeczne oraz jedne z najżyźniejszych gleb w kraju.

Powiat zajmuje powierzchnię około 1 270 km² i zamieszkuje go blisko 63 tysiące mieszkańców. Siedzibą władz jest Hrubieszów – jedno z najstarszych miast Lubelszczyzny, położone nad rzeką Huczwą. Region od wieków stanowił ważny obszar pogranicza kulturowego, gdzie spotykały się wpływy polskie, ruskie, ukraińskie, żydowskie i ormiańskie.

To również obszar wyjątkowy pod względem przyrodniczym. Powiat leży na terenie Kotliny Hrubieszowskiej i Grzędy Horodelskiej, które należą do najcieplejszych i najbardziej nasłonecznionych regionów Polski. Dzięki temu występują tu liczne gatunki roślin i zwierząt charakterystyczne dla Europy Wschodniej.

Jednocześnie jest to jeden z najważniejszych rolniczych regionów kraju, często określany mianem spichlerza Lubelszczyzny.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Hrubieszowski wyróżnia się krajobrazem typowym dla wschodniej części Wyżyny Lubelskiej. Dominują tutaj faliste wzgórza lessowe, głębokie wąwozy, doliny rzeczne oraz rozległe pola uprawne.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• Kotlinę Hrubieszowską,

• Grzędę Horodelską,

• dolinę Bugu,

• dolinę Huczwy,

• lessowe wzgórza,

• liczne wąwozy erozyjne.

To jeden z najbardziej rolniczych krajobrazów Polski, gdzie pola uprawne przeplatają się z niewielkimi lasami, zadrzewieniami i terenami nadrzecznymi.

Kraina czarnoziemów

Powiat Hrubieszowski słynie z występowania czarnoziemów – najżyźniejszych gleb w Polsce. W wielu miejscach ich miąższość przekracza jeden metr, co od stuleci wpływa na wysoką produktywność lokalnego rolnictwa.

Wody i retencja

Choć region nie posiada dużych jezior, jego znaczenie hydrologiczne jest bardzo duże dzięki obecności Bugu oraz rozległych dolin rzecznych.

Najważniejsze elementy systemu wodnego obejmują:

• Bug,

• Huczwę,

• Siniochę,

• liczne starorzecza,

• łąki zalewowe,

• niewielkie zbiorniki retencyjne.

Bug – dzika granica Europy

Bug stanowi naturalną granicę państwową oraz jeden z najcenniejszych przyrodniczo systemów rzecznych Polski.

Rzeka pełni funkcje:

• retencyjne,

• przeciwpowodziowe,

• przyrodnicze,

• krajobrazowe,

• turystyczne.

Dolina Bugu należy do najlepiej zachowanych dolin rzecznych Europy Środkowej.

Huczwa – rzeka Hrubieszowszczyzny

Drugim ważnym ciekiem jest Huczwa, która przepływa przez centralną część powiatu i odgrywa istotną rolę dla lokalnego rolnictwa oraz retencji krajobrazowej.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Hrubieszowski należy do najważniejszych regionów rolniczych Polski. Żyzne czarnoziemy oraz korzystny klimat sprzyjają intensywnej produkcji rolnej.

Dominują uprawy:

• pszenicy,

• buraków cukrowych,

• rzepaku,

• kukurydzy,

• jęczmienia,

• roślin wysokobiałkowych.

Znaczące miejsce zajmuje również:

• produkcja mleka,

• hodowla bydła,

• hodowla trzody chlewnej,

• produkcja drobiarska.

Rozwijają się także:

• przetwórstwo spożywcze,

• handel,

• usługi transportowe,

• przedsiębiorczość lokalna.

Hrubieszowskie Towarzystwo Rolnicze

Region zapisał się w historii Polski dzięki działalności Stanisław Staszic, który stworzył tutaj Hrubieszowskie Towarzystwo Rolnicze – jedną z pierwszych spółdzielni rolniczych w Europie.

Do dziś jest to jeden z najważniejszych symboli lokalnej przedsiębiorczości i współpracy społecznej.

Lasy i środowisko

Pomimo dominacji terenów rolniczych powiat posiada wiele cennych przyrodniczo kompleksów leśnych.

Największe obszary leśne występują:

• w dolinie Bugu,

• w północnej części regionu,

• na terenach mniej przydatnych rolniczo.

Dominują:

• dąb,

• grab,

• sosna,

• brzoza,

• olsza.

Lasy pełnią istotną funkcję:

• retencyjną,

• ochronną,

• krajobrazową,

• klimatyczną.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Hrubieszowski należy do najcenniejszych przyrodniczo regionów przygranicznych Polski.

Można spotkać tutaj:

• bieliki,

• bociany czarne,

• orliki krzykliwe,

• żurawie,

• bobry,

• wydry,

• jelenie,

• sarny,

• wilki pojawiające się w większych kompleksach leśnych.

Natura 2000 w dolinie Bugu

Znaczne obszary objęte są ochroną w ramach sieci Natura 2000.

Najcenniejsze siedliska obejmują:

• dolinę Bugu,

• murawy kserotermiczne,

• starorzecza,

• łąki zalewowe,

• siedliska ptaków wodnych i błotnych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Hrubieszowski posiada bogate dziedzictwo związane z historią pogranicza oraz wielokulturowym charakterem regionu.

Do najważniejszych zabytków należą:

• historyczne centrum Hrubieszowa,

• zabytki Horodła,

• kościoły i cerkwie pogranicza,

• zespoły dworskie i pałacowe,

• cmentarze różnych wyznań,

• stanowiska archeologiczne.

Horodło – miejsce ważne dla historii Polski i Litwy

Horodło jest miejscem podpisania unii horodelskiej z 1413 roku, jednego z najważniejszych wydarzeń w historii relacji polsko-litewskich.

To jedna z najbardziej rozpoznawalnych historycznych miejscowości regionu.

Turystyka i rekreacja

Powiat posiada duży potencjał związany z turystyką krajobrazową, rowerową i historyczną.

Największe atrakcje obejmują:

• dolinę Bugu,

• Hrubieszów,

• Horodło,

• lessowe wąwozy,

• szlaki rowerowe,

• trasy kajakowe,

• obszary Natura 2000.

Region przyciąga osoby poszukujące autentycznych krajobrazów wschodniej Polski oraz spokojnego wypoczynku z dala od dużych ośrodków miejskich.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Hrubieszowski posiada duży potencjał rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury, szczególnie w zakresie ochrony gleb i zasobów wodnych.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Bugu,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• ochronę czarnoziemów przed erozją,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• ochronę muraw kserotermicznych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• adaptację rolnictwa do zmian klimatu.

Ze względu na dominację rolnictwa szczególne znaczenie mają działania ograniczające skutki suszy i poprawiające zatrzymywanie wody w krajobrazie.

Potencjał rozwojowy

Powiat Hrubieszowski należy do regionów o wyjątkowym potencjale wynikającym z połączenia żyznych gleb, dużych przestrzeni rolniczych oraz cennych walorów przyrodniczych.

Najważniejsze kierunki rozwoju obejmują:

• nowoczesne rolnictwo,

• rozwój przetwórstwa spożywczego,

• ochronę doliny Bugu,

• rozwój turystyki przyrodniczej i historycznej,

• inwestycje w zieloną infrastrukturę,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• wykorzystanie potencjału pogranicza.

Połączenie czarnoziemów, doliny Bugu, bogatej historii oraz wyjątkowych krajobrazów sprawia, że Powiat Hrubieszowski należy do najbardziej charakterystycznych regionów województwa lubelskiego i całej Polski Wschodniej.