Powiat Lubartowski

Charakterystyka powiatu

Powiat Lubartowski położony jest w północnej części województwa lubelskiego, pomiędzy Lublinem, Pojezierzem Łęczyńsko-Włodawskim i rozległymi terenami Polesia. Jest jednym z większych i bardziej zróżnicowanych krajobrazowo powiatów regionu, łącząc obszary intensywnego rolnictwa z lasami, dolinami rzecznymi oraz cennymi terenami przyrodniczymi.

Powiat zajmuje powierzchnię około 1 290 km² i zamieszkuje go blisko 90 tysięcy mieszkańców. Jego siedzibą jest Lubartów – historyczny ośrodek handlowy i administracyjny położony nad Wieprzem.

Położenie w bezpośrednim sąsiedztwie Lublina sprawia, że region korzysta zarówno z potencjału dużej aglomeracji, jak i zachowuje własny, w dużej mierze rolniczo-przyrodniczy charakter. Powiat jest również ważnym obszarem przejściowym pomiędzy Wyżyną Lubelską a Polesiem, dzięki czemu występuje tutaj wyjątkowa różnorodność siedlisk i krajobrazów.

Jednocześnie jest to jeden z najbardziej perspektywicznych regionów województwa w zakresie rozwoju zielonej infrastruktury, gospodarki wodnej oraz turystyki przyrodniczej.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Lubartowski leży na pograniczu kilku krain geograficznych. Zachodnia część związana jest z doliną Wieprza, północna przechodzi w obszary Polesia, a wschodnia sąsiaduje z Pojezierzem Łęczyńsko-Włodawskim.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Wieprza,

• dolinę Tyśmienicy,

• jeziora poleskie,

• kompleksy leśne Kozłowieckiego Parku Krajobrazowego,

• rozległe łąki i torfowiska,

• tereny rolnicze środkowej Lubelszczyzny.

Region wyróżnia się dużym udziałem terenów otwartych i podmokłych, które stanowią ważne siedliska dla wielu gatunków roślin i zwierząt.

Brama do Polesia

Północna część powiatu posiada cechy charakterystyczne dla krajobrazów poleskich – z licznymi terenami podmokłymi, torfowiskami oraz naturalnymi obniżeniami terenu gromadzącymi wodę.

Wody i retencja

Powiat należy do najlepiej wyposażonych w zasoby wodne regionów województwa lubelskiego. Występują tutaj zarówno duże rzeki, jak i jeziora oraz rozległe mokradła.

Najważniejsze elementy systemu wodnego obejmują:

• Wieprz,

• Tyśmienicę,

• Mininę,

• jeziora Firlej i Kunów,

• stawy hodowlane,

• torfowiska Polesia.

Wieprz – zielona oś regionu

Wieprz należy do najważniejszych rzek województwa lubelskiego i odgrywa kluczową rolę w funkcjonowaniu środowiska naturalnego powiatu.

Rzeka pełni funkcje:

• retencyjne,

• przeciwpowodziowe,

• krajobrazowe,

• przyrodnicze,

• rekreacyjne.

Jej dolina należy do najcenniejszych korytarzy ekologicznych środkowej Lubelszczyzny.

Jeziora Firlejowskie

Okolice Firleja są jednym z najpopularniejszych obszarów wypoczynkowych województwa lubelskiego. Jeziora stanowią ważny element lokalnej retencji i jednocześnie przyciągają tysiące turystów każdego roku.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Lubartowski posiada zróżnicowaną strukturę gospodarczą. Dużą rolę odgrywa rolnictwo, ale znaczenie mają także przemysł, usługi i przedsiębiorczość związana z bliskością Lublina.

Najważniejsze uprawy obejmują:

• zboża,

• kukurydzę,

• ziemniaki,

• rzepak,

• warzywa polowe,

• rośliny paszowe.

Znaczenie posiada również:

• produkcja mleka,

• hodowla bydła,

• hodowla trzody chlewnej,

• produkcja drobiarska.

Rozwijają się także:

• przetwórstwo spożywcze,

• handel,

• budownictwo,

• logistyka,

• usługi.

Lubartów – gospodarcze centrum północnej Lubelszczyzny

Lubartów od wielu lat pełni funkcję ważnego centrum usługowego i handlowego regionu. Korzysta zarówno z własnego potencjału gospodarczego, jak i z bliskości aglomeracji lubelskiej.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują ponad jedną czwartą powierzchni powiatu i stanowią ważny element lokalnego krajobrazu.

Największe kompleksy związane są z:

• Kozłowieckim Parkiem Krajobrazowym,

• doliną Wieprza,

• północnymi terenami Polesia.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• brzoza,

• grab,

• olsza.

Kozłowiecki Park Krajobrazowy

Jednym z najcenniejszych przyrodniczo obszarów regionu jest Kozłowiecki Park Krajobrazowy, chroniący rozległe lasy i cenne siedliska charakterystyczne dla środkowej Lubelszczyzny.

Lasy pełnią ważne funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• ochronne,

• rekreacyjne.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat posiada bogate zasoby przyrodnicze związane z lasami, jeziorami i dolinami rzecznymi.

Można spotkać tutaj:

• bieliki,

• żurawie,

• bociany czarne,

• błotniaki,

• bobry,

• wydry,

• jelenie,

• sarny,

• łosie pojawiające się na terenach poleskich.

Natura 2000 i dolina Wieprza

Znaczna część najcenniejszych obszarów przyrodniczych objęta jest ochroną w ramach sieci Natura 2000.

Szczególne znaczenie posiadają:

• dolina Wieprza,

• torfowiska,

• jeziora,

• siedliska ptaków wodnych i błotnych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Historia regionu związana jest z rodami magnackimi, handlem oraz wielowiekowym rozwojem Lubelszczyzny.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Pałac Zamoyskich w Kozłówce,

• historyczne centrum Lubartowa,

• bazylikę św. Anny w Lubartowie,

• zespoły dworskie i pałacowe,

• zabytkowe kościoły regionu.

Kozłówka – jedna z najpiękniejszych rezydencji w Polsce

Zespół pałacowo-parkowy w Kozłówce należy do najlepiej zachowanych rezydencji magnackich w kraju i jest jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych województwa lubelskiego.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje bardzo dobre warunki do aktywnego wypoczynku oraz turystyki przyrodniczej.

Największe atrakcje obejmują:

• Kozłówkę,

• jeziora Firlejowskie,

• dolinę Wieprza,

• Kozłowiecki Park Krajobrazowy,

• szlaki rowerowe,

• trasy kajakowe,

• tereny leśne.

Dużą popularnością cieszą się wypoczynek nad jeziorami, turystyka rowerowa oraz obserwacja przyrody.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Lubartowski posiada bardzo dobre warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury. Obecność jezior, torfowisk, lasów i dolin rzecznych tworzy naturalny fundament działań związanych z adaptacją do zmian klimatu.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Wieprza,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• ochronę jezior i torfowisk,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę bioróżnorodności,

• poprawę gospodarowania wodami opadowymi.

Szczególnie ważne pozostaje zachowanie równowagi pomiędzy rozwojem osadnictwa a ochroną cennych zasobów przyrodniczych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Lubartowski należy do najbardziej perspektywicznych regionów województwa lubelskiego. Łączy korzystne położenie komunikacyjne, rozwinięte rolnictwo oraz bogate zasoby przyrodnicze.

Najważniejsze kierunki rozwoju obejmują:

• rozwój nowoczesnego rolnictwa,

• wykorzystanie potencjału turystycznego jezior,

• ochronę zasobów wodnych,

• rozwój przedsiębiorczości,

• inwestycje w zieloną infrastrukturę,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• wykorzystanie bliskości Lublina.

Połączenie doliny Wieprza, jezior poleskich, cennych kompleksów leśnych oraz bogatego dziedzictwa kulturowego sprawia, że Powiat Lubartowski należy do najciekawszych i najbardziej wszechstronnych regionów województwa lubelskiego.