Powiat Zamojski

Charakterystyka powiatu

Powiat Zamojski położony jest w południowo-wschodniej części województwa lubelskiego i otacza ze wszystkich stron historyczny Zamość – jedno z najcenniejszych miast renesansowych Europy. Jest to jeden z największych powierzchniowo powiatów województwa, obejmujący obszary Roztocza, Kotliny Zamojskiej oraz fragmenty Grzędy Sokalskiej.

Powiat zajmuje powierzchnię około 1 872 km² i zamieszkuje go blisko 105 tysięcy mieszkańców. Jego siedzibą administracyjną jest Zamość, które formalnie nie należy do powiatu ziemskiego, ale stanowi jego naturalne centrum gospodarcze, edukacyjne i kulturalne.

Region od wieków uznawany jest za jeden z najbardziej rolniczych obszarów Polski. Żyzne gleby lessowe, korzystny klimat i rozległe tereny uprawne sprawiły, że okolice Zamościa stały się ważnym zapleczem produkcji żywności. Jednocześnie południowa część powiatu obejmuje niezwykle cenne przyrodniczo obszary Roztocza, słynące z lasów, wzgórz, źródeł i malowniczych dolin rzecznych.

Powiat Zamojski należy do regionów, które w wyjątkowy sposób łączą bogactwo przyrody, dziedzictwo kulturowe oraz silne tradycje gospodarcze Lubelszczyzny.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Zamojski należy do najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo regionów województwa lubelskiego.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• Roztocze Zachodnie,

• Roztocze Środkowe,

• Kotlinę Zamojską,

• dolinę Wieprza,

• lessowe wzgórza,

• kompleksy leśne Roztocza.

Północna część regionu ma charakter rolniczy, natomiast południowa zachwyca falistymi wzgórzami, lasami i źródliskami typowymi dla Roztocza.

Roztocze – zielone płuca regionu

Południowe gminy powiatu obejmują jedne z najcenniejszych obszarów przyrodniczych Polski Wschodniej. To właśnie tutaj znajdują się malownicze krajobrazy, które od lat przyciągają turystów, fotografów i miłośników przyrody.

Wody i retencja

Powiat posiada dobrze rozwiniętą sieć rzeczną oraz jeden z największych zbiorników wodnych województwa lubelskiego.

Najważniejsze elementy systemu wodnego obejmują:

• Wieprz,

• Por,

• Łabuńkę,

• Wieprzec,

• zbiornik Nielisz,

• źródliska Roztocza.

Zbiornik Nielisz

Jednym z najważniejszych obiektów hydrotechnicznych regionu jest Zbiornik Nielisz.

Pełni funkcje:

• retencyjne,

• przeciwpowodziowe,

• rekreacyjne,

• przyrodnicze.

Jest również ważną ostoją ptaków wodnych i jednym z najpopularniejszych miejsc wypoczynku w regionie.

Źródła i doliny rzeczne

Roztocze pełni rolę naturalnego obszaru zasilania wód powierzchniowych. Liczne źródła wpływają na wysoką jakość lokalnych cieków wodnych.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Zamojski należy do najważniejszych regionów rolniczych w Polsce Wschodniej.

Dominujące uprawy obejmują:

• pszenicę,

• buraki cukrowe,

• kukurydzę,

• rzepak,

• warzywa,

• owoce.

Duże znaczenie posiada również:

• hodowla bydła,

• produkcja mleka,

• hodowla drobiu,

• produkcja trzody chlewnej.

Rozwijają się także:

• przetwórstwo spożywcze,

• logistyka,

• usługi,

• turystyka.

Rolnicze serce Lubelszczyzny

Żyzne czarnoziemy i gleby lessowe sprawiają, że region należy do najbardziej produktywnych obszarów rolniczych kraju.

Produkcja żywności wysokiej jakości

Wiele gospodarstw specjalizuje się w produkcji warzyw, owoców oraz żywności przeznaczonej na rynki krajowe i zagraniczne.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej czwartej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy związane są z:

• Roztoczem,

• dolinami rzecznymi,

• terenami źródliskowymi.

Dominują:

• buk,

• jodła,

• sosna,

• dąb,

• grab.

Roztoczańskie lasy bukowo-jodłowe

Lasy Roztocza należą do najcenniejszych kompleksów leśnych Polski Wschodniej i odgrywają ogromną rolę w ochronie klimatu oraz zasobów wodnych.

Pełnią funkcje:

• retencyjne,

• ochronne,

• krajobrazowe,

• klimatyczne,

• rekreacyjne.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat posiada bardzo wysoką wartość przyrodniczą.

Można spotkać tutaj:

• wilki,

• jelenie,

• łosie,

• bobry,

• wydry,

• bieliki,

• bociany czarne,

• żurawie,

• liczne gatunki nietoperzy.

Natura 2000 i Roztocze

Znaczna część najcenniejszych terenów objęta jest ochroną w ramach sieci Natura 2000.

Chronione są:

• lasy Roztocza,

• doliny rzeczne,

• źródliska,

• murawy kserotermiczne,

• siedliska dużych ssaków.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Zamojski posiada wyjątkowo bogate dziedzictwo historyczne.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Szczebrzeszyn,

• zabytki Zwierzyńca,

• historyczne zespoły dworskie,

• dawne cerkwie i kościoły,

• tradycyjne układy urbanistyczne miasteczek.

Szczebrzeszyn – miasto chrząszcza

Szczebrzeszyn jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Polsce dzięki słynnemu wierszowi Jana Brzechwy. Miasto posiada jednak znacznie bogatszą historię i liczne zabytki związane z wielokulturowym dziedzictwem regionu.

Zwierzyniec i dziedzictwo Ordynacji Zamojskiej

Zwierzyniec przez stulecia był związany z Ordynacją Zamojską i do dziś zachował wiele zabytków oraz wyjątkowy układ przestrzenny.

Turystyka i rekreacja

Powiat Zamojski należy do najważniejszych regionów turystycznych województwa lubelskiego.

Największe atrakcje obejmują:

• Roztocze,

• Zwierzyniec,

• Szczebrzeszyn,

• zbiornik Nielisz,

• szlaki rowerowe Green Velo,

• trasy piesze,

• ścieżki przyrodnicze.

Region oferuje doskonałe warunki do turystyki aktywnej, rowerowej, przyrodniczej i krajoznawczej.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Zamojski posiada bardzo duży potencjał rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury. Szczególne znaczenie mają tutaj lasy Roztocza, doliny rzeczne i zbiornik Nielisz.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę zasobów wodnych,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• ochronę źródlisk,

• zachowanie ciągłości korytarzy ekologicznych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• adaptację regionu do zmian klimatu.

Ważnym wyzwaniem pozostaje pogodzenie intensywnej produkcji rolnej z ochroną cennych zasobów przyrodniczych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Zamojski należy do najbardziej wszechstronnych regionów województwa lubelskiego. Łączy potencjał nowoczesnego rolnictwa z walorami przyrodniczymi i turystycznymi Roztocza.

Najważniejsze kierunki rozwoju obejmują:

• rozwój nowoczesnego rolnictwa,

• wspieranie przetwórstwa spożywczego,

• rozwój turystyki przyrodniczej,

• ochronę zasobów wodnych,

• inwestycje w zieloną infrastrukturę,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• promocję marki Roztocza i Zamojszczyzny.

Połączenie żyznych gleb, bogatej historii, malowniczych krajobrazów Roztocza oraz silnych tradycji gospodarczych sprawia, że Powiat Zamojski pozostaje jednym z najważniejszych regionów rozwoju całej Lubelszczyzny.