Powiat Nowosądecki

Charakterystyka Powiatu Nowosądeckiego

Powiat Nowosądecki położony jest w południowo-wschodniej części województwa małopolskiego, przy granicy ze Słowacją. To jeden z największych i najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo powiatów w Polsce. Obejmuje znaczną część Beskidu Sądeckiego, fragmenty Gorców, Pogórza Rożnowskiego oraz dolinę Dunajca i Popradu. Powiat zajmuje powierzchnię około 1 550 km² i liczy ponad 215 tysięcy mieszkańców. Siedzibą władz jest Nowy Sącz, który jednak stanowi odrębne miasto na prawach powiatu.

Region należy do najatrakcyjniejszych turystycznie obszarów Polski. Znajdują się tutaj znane uzdrowiska, górskie kurorty, stacje narciarskie, zabytkowe miasteczka oraz jedne z najcenniejszych przyrodniczo terenów Karpat.

Powiat Nowosądecki wyróżnia się również silnymi tradycjami przedsiębiorczości, sadownictwa, turystyki oraz produkcji wód mineralnych. To obszar, gdzie przyroda, kultura i gospodarka od wielu lat rozwijają się obok siebie.

Powiat w liczbach

Powiat Nowosądecki należy do największych powiatów ziemskich w Polsce zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby mieszkańców.

Przyroda i krajobraz

To jeden z najbardziej spektakularnych krajobrazowo regionów Małopolski.

Największy wpływ na charakter regionu mają:

• Beskid Sądecki,

• Pasmo Radziejowej,

• Pasmo Jaworzyny Krynickiej,

• Gorce,

• Pogórze Rożnowskie,

• Kotlina Sądecka.

Najwyższym szczytem jest Radziejowa, będąca jednocześnie najwyższym wzniesieniem Beskidu Sądeckiego.

Region charakteryzuje się wyjątkową różnorodnością krajobrazów. Głębokie doliny rzeczne przeplatają się z wysokimi grzbietami górskimi, rozległymi lasami i terenami rolniczymi.

Szczególnym walorem przyrodniczym jest dolina Popradu, uznawana za jeden z najpiękniejszych przełomów rzecznych w polskich Karpatach.

Wody i retencja

Powiat Nowosądecki należy do najważniejszych obszarów źródliskowych południowej Polski.

Największe znaczenie mają:

• Dunajec,

• Poprad,

• Kamienica,

• Muszynka,

• Łubinka,

• liczne potoki górskie.

Poprad – karpacka rzeka graniczna

Poprad jest jedną z najbardziej niezwykłych rzek w Polsce. Jako jedna z nielicznych wypływa z terytorium Polski na południe, a następnie wraca z terenów słowackich do naszego kraju.

Dolina Popradu stanowi nie tylko ważny korytarz ekologiczny, ale również jeden z głównych obszarów rozwoju turystyki i uzdrowisk.

Jezioro Rożnowskie i Jezioro Czchowskie

Północna część powiatu związana jest z systemem zbiorników na Dunajcu.

Najważniejsze funkcje tych obiektów to:

• retencja,

• ochrona przeciwpowodziowa,

• produkcja energii,

• rekreacja,

• stabilizacja przepływów rzeki.

W warunkach zmian klimatu znaczenie tych zbiorników stale rośnie.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka powiatu jest wyjątkowo zróżnicowana.

Istotną rolę odgrywają:

• turystyka,

• uzdrowiska,

• sadownictwo,

• przetwórstwo spożywcze,

• przemysł lekki,

• usługi.

Na terenach wiejskich dominują:

• gospodarstwa rodzinne,

• produkcja sadownicza,

• hodowla bydła,

• uprawy warzyw.

Krynica-Zdrój i Muszyna – królestwo wód mineralnych

Jedną z najważniejszych specjalizacji regionu są wody mineralne i lecznicze.

Krynica-Zdrój, Muszyna, Piwniczna-Zdrój i Żegiestów należą do najbardziej znanych miejscowości uzdrowiskowych w Polsce.

Wody mineralne wydobywane w regionie od dziesięcioleci stanowią rozpoznawalny produkt Małopolski.

Sądecczyzna – centrum przedsiębiorczości

Powiat i otaczający go region sądecki słyną z wysokiej aktywności gospodarczej mieszkańców.

Powstało tutaj wiele przedsiębiorstw o zasięgu krajowym i międzynarodowym, a lokalna przedsiębiorczość należy do najbardziej rozwiniętych w Polsce południowej.

Lasy i środowisko

Lasy pokrywają niemal połowę powierzchni powiatu.

Dominują:

• buk,

• jodła,

• świerk,

• jawor,

• modrzew.

Największe kompleksy leśne znajdują się:

• w Beskidzie Sądeckim,

• w Gorcach,

• w Paśmie Radziejowej,

• w Paśmie Jaworzyny Krynickiej.

Lasy te pełnią niezwykle ważne funkcje retencyjne oraz klimatyczne i należą do najcenniejszych zasobów przyrodniczych Małopolski.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Nowosądecki należy do najbogatszych przyrodniczo regionów województwa.

Występują tutaj:

• wilki,

• rysie,

• niedźwiedzie brunatne,

• wydry,

• jelenie,

• sarny,

• borsuki.

W lasach można spotkać:

• puchacza,

• bociana czarnego,

• orlika krzykliwego,

• sóweczkę,

• dzięcioła trójpalczastego.

Szczególne znaczenie mają:

• Popradzki Park Krajobrazowy,

• obszary Natura 2000,

• korytarze ekologiczne Karpat.

Popradzki Park Krajobrazowy jest największym parkiem krajobrazowym w Małopolsce i obejmuje znaczną część powiatu.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Nowosądecki posiada niezwykle bogate dziedzictwo historyczne.

Najważniejsze zabytki to:

• starówka w Starym Sączu,

• klasztor Klarysek w Starym Sączu,

• cerkwie łemkowskie,

• drewniane kościoły Sądecczyzny,

• zamki i dwory regionu,

• zabytkowa zabudowa uzdrowisk.

Stary Sącz – jedno z najstarszych miast Małopolski

Założony w XIII wieku Stary Sącz należy do najcenniejszych historycznie miast południowej Polski.

Związany jest z postacią św. Kingi, której kult do dziś przyciąga pielgrzymów z całego kraju.

Dziedzictwo Łemków

Znaczną część południowego powiatu zamieszkiwali przez stulecia Łemkowie.

Pozostałością po ich obecności są liczne cerkwie, kapliczki, cmentarze oraz wyjątkowe dziedzictwo kulturowe Beskidu Sądeckiego.

Turystyka i rekreacja

Powiat Nowosądecki jest jednym z najważniejszych regionów turystycznych Polski.

Największe atrakcje obejmują:

• Krynicę-Zdrój,

• Muszynę,

• Piwniczną-Zdrój,

• Stary Sącz,

• Radziejową,

• Jaworzynę Krynicką,

• Dolinę Popradu,

• Jezioro Rożnowskie,

• Popradzki Park Krajobrazowy.

Region oferuje znakomite warunki do:

• turystyki górskiej,

• rowerowej,

• uzdrowiskowej,

• kajakowej,

• narciarskiej,

• krajoznawczej.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Nowosądecki posiada ogromne znaczenie dla ochrony zasobów przyrodniczych Karpat.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę źródlisk i dolin rzecznych,

• zachowanie lasów karpackich,

• rozwój małej retencji,

• ochronę wód mineralnych,

• przeciwdziałanie erozji stoków,

• rozwój energetyki odnawialnej,

• ochronę korytarzy ekologicznych.

Szczególnie ważne jest zachowanie wysokiej jakości środowiska, które stanowi fundament funkcjonowania uzdrowisk i turystyki.

Potencjał rozwojowy

Powiat Nowosądecki należy do najbardziej perspektywicznych regionów południowej Polski.

Jego największe atuty to:

• Beskid Sądecki,

• Popradzki Park Krajobrazowy,

• dolina Popradu,

• uzdrowiska,

• wody mineralne,

• rozwinięta turystyka,

• przedsiębiorczość mieszkańców,

• bogate dziedzictwo kulturowe.

W przyszłości szczególnego znaczenia nabierać będą inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, rozwojem turystyki całorocznej, energetyką odnawialną oraz zachowaniem wyjątkowych walorów przyrodniczych Karpat. Powiat Nowosądecki ma wszelkie predyspozycje, aby pozostać jednym z najważniejszych centrów turystyki, uzdrowisk i zielonej gospodarki w Polsce.