Powiat Nowotarski

Charakterystyka Powiatu Nowotarskiego

Powiat Nowotarski położony jest w południowej części województwa małopolskiego, przy granicy ze Słowacją. To jeden z największych powierzchniowo i najbardziej rozpoznawalnych powiatów w Polsce, obejmujący znaczną część Podhala, Orawy, Pienin, Gorców oraz fragmenty Kotliny Orawsko-Nowotarskiej. Powiat zajmuje powierzchnię około 1 475 km² i liczy blisko 195 tysięcy mieszkańców. Siedzibą władz jest Nowy Targ – historyczna stolica Podhala.

Region należy do najważniejszych obszarów turystycznych kraju. Znajdują się tutaj jedne z najpiękniejszych krajobrazów Karpat, rozległe torfowiska, znane uzdrowiska, ośrodki narciarskie oraz wyjątkowe dziedzictwo kulturowe związane z Podhalem, Orawą i Pieninami.

Powiat Nowotarski pełni również niezwykle ważną funkcję przyrodniczą. To właśnie tutaj znajdują się jedne z najcenniejszych zasobów wodnych południowej Polski oraz największy kompleks torfowisk wysokich w kraju.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Nowotarski należy do najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo regionów Polski.

Na jego terenie spotykają się:

• Gorce,

• Pieniny,

• Podhale,

• Orawa,

• Kotlina Orawsko-Nowotarska,

• fragmenty Magury Spiskiej.

Najbardziej charakterystycznym elementem krajobrazu jest rozległa Kotlina Orawsko-Nowotarska otoczona górami. Dzięki temu z wielu miejsc można podziwiać panoramy obejmujące Tatry, Gorce, Pieniny i Beskidy.

Najważniejsze pasma górskie regionu to:

• Gorce z Turbaczem,

• Pieniny z Trzema Koronami,

• pasma pogranicza polsko-słowackiego.

Powiat posiada jedne z najbardziej rozpoznawalnych krajobrazów górskich w Europie Środkowej.

Wody i retencja

Powiat Nowotarski odgrywa kluczową rolę w gospodarce wodnej południowej Polski.

Najważniejsze rzeki to:

• Dunajec,

• Białka,

• Czarny Dunajec,

• Biały Dunajec,

• Niedziczanka.

Jezioro Czorsztyńskie – strategiczny zbiornik Małopolski

Największym zbiornikiem wodnym regionu jest Jezioro Czorsztyńskie.

Pełni ono funkcje:

• przeciwpowodziowe,

• retencyjne,

• energetyczne,

• turystyczne,

• ekologiczne.

Zbiornik wraz z zaporą w Niedzicy należy do najważniejszych inwestycji hydrotechnicznych południowej Polski.

Torfowiska Orawsko-Nowotarskie

Prawdziwym skarbem przyrodniczym są Torfowiska Orawsko-Nowotarskie – największy kompleks torfowisk wysokich w Polsce.

Stanowią one ogromny naturalny magazyn wody i węgla organicznego. Ich znaczenie dla retencji, ochrony klimatu i bioróżnorodności wykracza daleko poza granice województwa.

W kontekście Zielopolis jest to jeden z najważniejszych obszarów błękitno-zielonej infrastruktury w Polsce.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka powiatu opiera się na kilku filarach.

Najważniejsze z nich to:

• turystyka,

• usługi,

• rolnictwo,

• przetwórstwo spożywcze,

• budownictwo,

• handel.

Rolnictwo ma charakter górski i podgórski. Dominują:

• hodowla bydła,

• produkcja mleka,

• wypas owiec,

• uprawa ziemniaków,

• produkcja pasz.

Podhale i tradycje pasterskie

Powiat Nowotarski jest jednym z najważniejszych centrów kultury pasterskiej w Polsce.

Produkcja oscypków, bundzu i innych regionalnych wyrobów pozostaje ważnym elementem lokalnej gospodarki oraz dziedzictwa kulturowego.

Nowy Targ – stolica Podhala

Nowy Targ od wieków pełni funkcję gospodarczego centrum regionu.

Miasto jest ważnym ośrodkiem handlu, usług, edukacji oraz przedsiębiorczości dla całego Podhala i Orawy.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują ponad jedną trzecią powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się:

• w Gorcach,

• w Pieninach,

• na stokach Kotliny Orawsko-Nowotarskiej.

Dominują:

• świerk,

• buk,

• jodła,

• jawor,

• modrzew.

Lasy pełnią niezwykle ważne funkcje retencyjne oraz chronią gleby przed erozją.

Znaczna część terenów leśnych objęta jest różnymi formami ochrony przyrody.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Nowotarski należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów Polski.

Występują tutaj:

• niedźwiedzie brunatne,

• wilki,

• rysie,

• wydry,

• jelenie,

• głuszce,

• cietrzewie.

W górach można spotkać:

• orła przedniego,

• puchacza,

• sokoła wędrownego,

• bociana czarnego.

Szczególne znaczenie mają:

• Gorczański Park Narodowy,

• Pieniński Park Narodowy,

• obszary Natura 2000,

• Torfowiska Orawsko-Nowotarskie.

Region stanowi jeden z najważniejszych korytarzy ekologicznych polskich Karpat.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Nowotarski posiada wyjątkowo bogate dziedzictwo historyczne.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Zamek Dunajec w Niedzicy,

• ruiny zamku w Czorsztynie,

• drewniane kościoły Podhala i Orawy,

• historyczne centrum Nowego Targu,

• zabytki Spisza i Orawy,

• tradycyjną architekturę góralską.

Niedzica i Czorsztyn

Dwa zamki położone po przeciwnych stronach Jeziora Czorsztyńskiego należą do najbardziej rozpoznawalnych zabytków południowej Polski.

Stanowią jeden z symboli całego regionu.

Dziedzictwo Podhala i Orawy

Kultura góralska, tradycje pasterskie, muzyka, stroje ludowe i regionalna architektura są ważnym elementem tożsamości mieszkańców.

Turystyka i rekreacja

Powiat Nowotarski należy do najważniejszych regionów turystycznych Polski.

Największe atrakcje to:

• Jezioro Czorsztyńskie,

• Zamek w Niedzicy,

• Zamek w Czorsztynie,

• Turbacz,

• Gorce,

• Pieniny,

• Trzy Korony,

• przełom Dunajca,

• szlaki rowerowe VeloDunajec,

• rezerwaty torfowiskowe.

Region oferuje doskonałe warunki do:

• turystyki górskiej,

• rowerowej,

• wodnej,

• narciarskiej,

• kajakowej,

• krajoznawczej.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Nowotarski ma ogromne znaczenie dla ochrony środowiska w skali całej Polski.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę torfowisk,

• ochronę źródlisk Dunajca,

• rozwój małej retencji,

• ochronę lasów karpackich,

• ograniczanie presji turystycznej,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• zachowanie korytarzy ekologicznych.

Szczególną rolę odgrywa ochrona Torfowisk Orawsko-Nowotarskich, które są jednym z najważniejszych naturalnych magazynów węgla i wody w kraju.

Potencjał rozwojowy

Powiat Nowotarski posiada jeden z największych potencjałów przyrodniczych i turystycznych w Polsce.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Gorce,

• Pieniny,

• Jezioro Czorsztyńskie,

• Torfowiska Orawsko-Nowotarskie,

• dziedzictwo Podhala i Orawy,

• rozwinięta turystyka,

• wysoka jakość krajobrazu,

• znaczące zasoby wodne.

Przyszłość regionu może opierać się na zrównoważonej turystyce, ochronie zasobów przyrodniczych, rozwoju energetyki odnawialnej oraz wykorzystaniu potencjału produktów regionalnych. Powiat Nowotarski jest jednym z najlepszych przykładów regionu, w którym ochrona przyrody może stanowić fundament długoterminowego rozwoju gospodarczego.