Powiat Oświęcimski

Charakterystyka Powiatu Oświęcimskiego

Powiat Oświęcimski położony jest w zachodniej części województwa małopolskiego, na styku Małopolski i Górnego Śląska. Zajmuje powierzchnię około 406 km² i liczy ponad 150 tysięcy mieszkańców, należąc do najgęściej zaludnionych powiatów województwa. W jego skład wchodzą m.in. Oświęcim, Kęty, Zator, Brzeszcze i Chełmek.

To region o wyjątkowym znaczeniu historycznym, gospodarczym i przyrodniczym. Z jednej strony kojarzony jest na całym świecie z historią II wojny światowej i niemieckiego nazistowskiego obozu Auschwitz-Birkenau, z drugiej stanowi ważny obszar przemysłowy, rolniczy i turystyczny zachodniej Małopolski.

Powiat leży w Kotlinie Oświęcimskiej, pomiędzy dolinami Wisły, Soły i Skawy. Dzięki temu posiada cenne zasoby wodne, rozległe stawy rybne oraz jedne z najważniejszych korytarzy ekologicznych południowej Polski.

Powiat w liczbach

Powiat należy do najmniejszych powierzchniowo w Małopolsce, ale jednocześnie do najbardziej zurbanizowanych i gospodarczo aktywnych.

Przyroda i krajobraz

Powiat Oświęcimski położony jest niemal w całości na obszarze Kotliny Oświęcimskiej.

Dominują tutaj:

• szerokie doliny rzeczne,

• tereny podmokłe,

• stawy hodowlane,

• pola uprawne,

• lasy łęgowe,

• obszary poprzemysłowe poddawane rekultywacji.

W przeciwieństwie do południowej Małopolski nie występują tu wysokie góry, jednak krajobraz posiada własny, wyjątkowy charakter związany z obecnością wielkich rzek i systemów stawów.

Szczególnie cenne są doliny Wisły i Soły, które stanowią jedne z najważniejszych ciągów ekologicznych w regionie.

Wody i retencja

Woda jest jednym z największych bogactw Powiatu Oświęcimskiego.

Przez jego teren przepływają:

• Wisła,

• Soła,

• Skawa,

• Przemsza.

Szczególne znaczenie mają rozległe kompleksy stawów rybnych związanych z Doliną Karpia.

Dolina Karpia – wodne serce zachodniej Małopolski

Powiat Oświęcimski obejmuje znaczną część słynnej Doliny Karpia, jednego z największych obszarów stawów hodowlanych w Europie Środkowej.

System setek stawów pełni wiele funkcji:

• retencyjną,

• przeciwpowodziową,

• przyrodniczą,

• gospodarczą,

• turystyczną.

Jest to jeden z najlepszych przykładów harmonijnego współistnienia działalności człowieka i przyrody.

Ochrona przeciwpowodziowa

Położenie w dolinie Wisły oznacza również zagrożenie powodziowe.

Dlatego ogromne znaczenie mają:

• wały przeciwpowodziowe,

• tereny zalewowe,

• stawy retencyjne,

• ochrona naturalnych dolin rzecznych.

W warunkach zmian klimatu rola tych systemów będzie stale rosła.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat posiada bardzo zróżnicowaną gospodarkę.

Najważniejsze sektory obejmują:

• przemysł chemiczny,

• energetykę,

• produkcję przemysłową,

• handel,

• logistykę,

• rolnictwo,

• turystykę.

Oświęcim – przemysł i nowoczesna gospodarka

Poza znaczeniem historycznym Oświęcim jest również ważnym ośrodkiem gospodarczym.

Duże znaczenie mają zakłady chemiczne oraz przedsiębiorstwa produkcyjne funkcjonujące w regionie od wielu dekad.

Miasto stanowi również centrum administracyjne i usługowe dla całego powiatu.

Dolina Karpia

Jedną z najbardziej charakterystycznych specjalizacji regionu jest hodowla karpia.

Karp Zatorski posiada unijne oznaczenie chronionej nazwy pochodzenia i należy do najbardziej rozpoznawalnych produktów regionalnych w Polsce.

Produkcja ryb oraz rozwój turystyki wokół stawów stanowią ważny element lokalnej gospodarki.

Energylandia i nowoczesna turystyka

W Zatorze znajduje się największy park rozrywki w Polsce – Energylandia.

Obiekt przyciąga miliony odwiedzających i znacząco wpłynął na rozwój sektora turystycznego całego regionu.

Lasy i środowisko

Największe kompleksy leśne występują:

• w dolinie Wisły,

• w rejonie Przeciszowa,

• wokół Zatora,

• na terenach pogranicza ze Śląskiem.

Dominują:

• dęby,

• olsze,

• jesiony,

• sosny,

• brzozy.

Szczególnie cenne są lasy łęgowe związane z dolinami rzecznymi.

Pełnią one ważną funkcję retencyjną i stanowią schronienie dla wielu gatunków zwierząt.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Oświęcimski należy do najważniejszych ostoi ptaków wodno-błotnych w Małopolsce.

Na terenach stawowych i nadrzecznych występują:

• czaple siwe,

• bąki,

• rybitwy,

• błotniaki stawowe,

• zimorodki,

• kormorany.

Można spotkać również:

• bobry,

• wydry,

• sarny,

• jelenie,

• lisy.

Kompleksy stawów Doliny Karpia należą do najważniejszych obszarów Natura 2000 w zachodniej Małopolsce.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Oświęcimski posiada dziedzictwo o znaczeniu światowym.

Najważniejsze miejsca historyczne obejmują:

• Auschwitz-Birkenau,

• Zamek w Oświęcimiu,

• starówkę w Oświęcimiu,

• historyczne centrum Kęt,

• pałace i dwory regionu,

• zabytki związane z dawną kulturą żydowską.

Oświęcim – miasto pamięci

Historia Oświęcimia sprawia, że jest to jedno z najbardziej rozpoznawalnych polskich miast na świecie.

Muzeum Auschwitz-Birkenau odwiedzają każdego roku setki tysięcy osób, czyniąc je jednym z najważniejszych miejsc pamięci XX wieku.

Jednocześnie współczesny Oświęcim rozwija się jako nowoczesne miasto, starając się łączyć pamięć historyczną z codziennym życiem mieszkańców.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje znacznie więcej niż tylko turystykę historyczną.

Najważniejsze atrakcje to:

• Muzeum Auschwitz-Birkenau,

• Dolina Karpia,

• Energylandia,

• Zamek w Oświęcimiu,

• Stawy Zatorskie,

• ścieżki rowerowe nad Wisłą i Sołą,

• trasy kajakowe.

Coraz większą popularność zdobywa turystyka przyrodnicza związana z obserwacją ptaków oraz wypoczynkiem nad wodą.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Oświęcimski posiada wyjątkowy potencjał w zakresie rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę Doliny Karpia,

• zachowanie terenów zalewowych Wisły,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• ochronę mokradeł i stawów,

• rekultywację terenów poprzemysłowych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę korytarzy ekologicznych.

W skali Małopolski jest to jeden z najważniejszych obszarów związanych z gospodarką wodną i ochroną różnorodności biologicznej.

Potencjał rozwojowy

Powiat Oświęcimski posiada wyjątkowo silne fundamenty rozwoju.

Najważniejsze atuty regionu to:

• położenie pomiędzy Krakowem a Górnym Śląskiem,

• Dolina Karpia,

• rozbudowana infrastruktura wodna,

• silna gospodarka przemysłowa,

• Energylandia,

• międzynarodowa rozpoznawalność Oświęcimia,

• bogate zasoby przyrodnicze.

W przyszłości szczególnego znaczenia będą nabierały inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, zieloną transformacją przemysłu, rozwojem turystyki przyrodniczej i dalszym wykorzystaniem potencjału Doliny Karpia. Powiat Oświęcimski ma szansę stać się jednym z najlepszych przykładów regionu, który skutecznie łączy gospodarkę, historię, turystykę i ochronę środowiska.