Powiat Tarnów

Charakterystyka Tarnowa

Tarnów jest drugim co do wielkości miastem województwa małopolskiego i jednym z najważniejszych ośrodków miejskich południowo-wschodniej Polski. Miasto posiada status miasta na prawach powiatu i stanowi centrum administracyjne, gospodarcze, edukacyjne oraz kulturalne dla całej wschodniej części regionu. Zajmuje powierzchnię około 72 km² i liczy nieco ponad 100 tysięcy mieszkańców.

Położony nad Białą Tarnowską i w pobliżu doliny Dunajca Tarnów od wieków był ważnym ośrodkiem handlowym na szlakach łączących Kraków, Ruś, Węgry i Bałkany. Dziś miasto znane jest z pięknej starówki, renesansowych zabytków, rozwiniętego przemysłu oraz wyjątkowo korzystnego klimatu.

Nieprzypadkowo Tarnów nazywany jest często „Polskim Biegunem Ciepła”. To jedno z najbardziej nasłonecznionych i najcieplejszych miast kraju, co ma wpływ zarówno na jakość życia mieszkańców, jak i rozwój sadownictwa, ogrodnictwa oraz coraz liczniejszych winnic w regionie.

Powiat w liczbach

Dzięki położeniu na styku Kotliny Sandomierskiej i Pogórza Karpackiego Tarnów łączy cechy miasta nizinnego i podgórskiego.

Przyroda i krajobraz

Tarnów położony jest na pograniczu kilku krain geograficznych. Na północy rozciągają się równinne tereny Kotliny Sandomierskiej, natomiast południowe obrzeża miasta przechodzą w pagórkowate krajobrazy Pogórza Ciężkowickiego.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu to:

• dolina Białej Tarnowskiej,

• wzgórze św. Marcina,

• dolina Wątoku,

• tereny nadrzeczne Dunajca,

• mozaika sadów i pól wokół miasta.

Położenie na łagodnych wzniesieniach sprawia, że z wielu punktów Tarnowa można podziwiać panoramy Pogórza Karpackiego, a przy dobrej pogodzie nawet odległych pasm Beskidów.

Wody i retencja

Najważniejszą rzeką przepływającą przez miasto jest Biała Tarnowska, która uchodzi do Dunajca na północ od Tarnowa.

Istotną rolę odgrywają również:

• Wątok,

• Strusinka,

• liczne mniejsze cieki i rowy odwadniające.

Biała Tarnowska – jedna z najcenniejszych rzek Karpat

Biała Tarnowska należy do najbardziej naturalnych większych rzek karpackich. Jej dolina stanowi ważny korytarz ekologiczny oraz obszar o dużym znaczeniu przyrodniczym.

Miasto coraz większą uwagę poświęca:

• retencji wód opadowych,

• ochronie terenów nadrzecznych,

• rozwojowi parków rzecznych,

• ograniczaniu skutków miejskich wysp ciepła.

W obliczu zmian klimatycznych ochrona zasobów wodnych będzie jednym z kluczowych wyzwań rozwojowych Tarnowa.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Tarnów od dziesięcioleci należy do najważniejszych centrów gospodarczych Małopolski.

Rozwijają się tutaj:

• przemysł chemiczny,

• produkcja przemysłowa,

• logistyka,

• handel,

• budownictwo,

• usługi biznesowe,

• edukacja.

Tarnów i przemysł chemiczny

Jednym z fundamentów lokalnej gospodarki pozostają zakłady przemysłowe związane z sektorem chemicznym, które przez wiele dekad wpływały na rozwój miasta i całego regionu.

Dziś coraz większą rolę odgrywają również nowoczesne usługi, sektor technologiczny oraz przedsiębiorstwa produkcyjne działające na rynkach międzynarodowych.

Stolica subregionu tarnowskiego

Tarnów pełni funkcję centrum dla kilkuset tysięcy mieszkańców okolicznych powiatów. Koncentrują się tutaj:

• administracja,

• szkolnictwo średnie i wyższe,

• służba zdrowia,

• handel,

• kultura.

Tarnów – Polski Biegun Ciepła

Jednym z najbardziej charakterystycznych wyróżników miasta jest klimat.

Tarnów należy do najcieplejszych miast w Polsce. Duża liczba słonecznych dni oraz długi okres wegetacyjny sprzyjają rozwojowi:

• sadownictwa,

• ogrodnictwa,

• upraw winorośli,

• zieleni miejskiej.

Coraz częściej właśnie ten atut wykorzystywany jest w promocji miasta oraz całego regionu tarnowskiego.

Lasy i środowisko

Choć Tarnów jest miastem, posiada stosunkowo dużo terenów zielonych.

Najważniejsze z nich to:

• Park Strzelecki,

• Park Sanguszków,

• Góra św. Marcina,

• tereny nadrzeczne Białej,

• liczne skwery i parki osiedlowe.

W otoczeniu miasta znajdują się większe kompleksy leśne Pogórza Ciężkowickiego oraz doliny Dunajca.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Miejskie tereny zielone oraz doliny rzeczne stanowią siedlisko wielu gatunków zwierząt.

W Tarnowie i jego okolicach występują:

• sarny,

• lisy,

• jeże,

• kuny,

• bobry,

• wydry.

W dolinach rzecznych obserwowane są:

• zimorodki,

• czaple siwe,

• myszołowy,

• bociany białe,

• dzięcioły.

Dolina Białej Tarnowskiej pozostaje jednym z najważniejszych korytarzy ekologicznych regionu.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Tarnów należy do najpiękniejszych historycznych miast Małopolski.

Do najważniejszych zabytków należą:

• Rynek w Tarnowie,

• Bazylika Katedralna Narodzenia NMP,

• Ratusz w Tarnowie,

• ruiny zamku na Górze św. Marcina,

• zabytkowe kamienice staromiejskie,

• dawna dzielnica żydowska,

• Mauzoleum generała Józefa Bema.

Perła polskiego renesansu

Starówka Tarnowa uznawana jest za jeden z najcenniejszych zespołów renesansowych w Polsce. Szczególnie cenne są nagrobki rodu Tarnowskich w katedrze, zaliczane do najwybitniejszych dzieł renesansowej sztuki sepulkralnej w Europie Środkowej.

Miasto wielu kultur

Przez stulecia Tarnów zamieszkiwali Polacy, Żydzi, Niemcy, Austriacy i Romowie. To właśnie tutaj znajduje się jeden z najważniejszych w Europie pomników poświęconych społeczności romskiej.

Turystyka i rekreacja

Tarnów posiada coraz większe znaczenie na turystycznej mapie Małopolski.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• tarnowską starówkę,

• Górę św. Marcina,

• Park Sanguszków,

• Muzeum Okręgowe,

• szlaki rowerowe regionu,

• pobliskie winnice Pogórza.

Miasto stanowi również dogodną bazę wypadową do zwiedzania Pogórza Ciężkowickiego, doliny Dunajca i okolicznych atrakcji przyrodniczych.

Zielona infrastruktura i środowisko

Tarnów posiada duży potencjał rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• rozwój terenów nadrzecznych,

• zwiększanie retencji miejskiej,

• rozbudowę zielonych ciągów komunikacyjnych,

• ochronę doliny Białej,

• przeciwdziałanie miejskim wyspom ciepła,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• zwiększanie liczby drzew w przestrzeni miejskiej.

Ciepły klimat miasta sprawia, że odpowiednie zarządzanie zielenią i wodą będzie miało szczególnie duże znaczenie w kolejnych dekadach.

Potencjał rozwojowy

Tarnów pozostaje jednym z najważniejszych miast południowo-wschodniej Polski.

Największe atuty miasta to:

• strategiczne położenie komunikacyjne,

• silne tradycje gospodarcze,

• bogate dziedzictwo historyczne,

• status Polskiego Bieguna Ciepła,

• rozwijające się otoczenie winiarskie,

• atrakcyjna starówka,

• potencjał inwestycyjny.

W przyszłości kluczowe znaczenie będą miały inwestycje związane z nowoczesną gospodarką, zieloną transformacją, gospodarką wodną oraz rozwojem funkcji metropolitalnych dla całego subregionu tarnowskiego. Tarnów ma potencjał, by stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju średnich miast w Polsce.