Powiat Garwoliński

Charakterystyka Powiatu Garwolińskiego

Powiat Garwoliński położony jest w południowo-wschodniej części województwa mazowieckiego, pomiędzy Warszawą a Lubelszczyzną. Należy do największych powierzchniowo powiatów Mazowsza i stanowi ważny obszar przejściowy pomiędzy aglomeracją warszawską a bardziej rolniczymi terenami wschodniej Polski. Powiat zajmuje około 1284 km² i liczy ponad 105 tysięcy mieszkańców. Jego siedzibą jest Garwolin.

Region wyróżnia się dużym udziałem lasów, dolin rzecznych oraz terenów rolniczych. Zachodnią granicę powiatu wyznacza Wisła, natomiast przez jego obszar przepływają Wilga, Okrzejka i Promnik. Położenie przy trasie Warszawa–Lublin od wieków wpływało na rozwój gospodarczy i komunikacyjny regionu.

Powiat Garwoliński jest jednym z tych obszarów Mazowsza, gdzie nadal stosunkowo dobrze zachowały się naturalne krajobrazy rzeczne, rozległe kompleksy leśne oraz tradycyjna struktura osadnicza.

Powiat w liczbach

Powiat należy do większych jednostek samorządowych Mazowsza zarówno pod względem powierzchni, jak i liczby gmin.

Przyroda i krajobraz

Powiat Garwoliński położony jest na pograniczu kilku mezoregionów geograficznych:

• Równiny Garwolińskiej,

• Wysoczyzny Żelechowskiej,

• Doliny Środkowej Wisły,

• Kotliny Warszawskiej.

Krajobraz regionu tworzą:

• rozległe równiny rolnicze,

• wydmy śródlądowe,

• kompleksy sosnowych lasów,

• doliny rzeczne,

• łąki i tereny podmokłe.

Najcenniejsze przyrodniczo obszary związane są z dolinami Wisły i Wilgi. Szczególnie atrakcyjne są okolice Wilgi, Maciejowic i Sobolewa, gdzie zachowały się duże powierzchnie lasów oraz naturalnych siedlisk rzecznych.

Wody i retencja

Powiat posiada stosunkowo bogate zasoby wodne jak na warunki środkowego Mazowsza.

Najważniejsze cieki to:

• Wisła,

• Wilga,

• Okrzejka,

• Promnik,

• liczne starorzecza i kanały melioracyjne.

Wisła – naturalna granica i skarb regionu

Zachodnią granicę powiatu wyznacza Wisła. Jej dolina należy do najważniejszych korytarzy ekologicznych w Polsce.

Znajdują się tutaj:

• tereny zalewowe,

• starorzecza,

• łęgi nadrzeczne,

• siedliska ptaków wodnych.

Wilga – jedna z najczystszych rzek Mazowsza

Wilga jest rzeką o wysokich walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Dolina rzeki stanowi ważny obszar retencji naturalnej oraz miejsce rozwoju turystyki kajakowej.

W warunkach zmian klimatu coraz większego znaczenia nabierają:

• mała retencja,

• ochrona mokradeł,

• odbudowa oczek wodnych,

• zachowanie terenów zalewowych Wisły.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Garwoliński zachował wyraźnie rolniczy charakter.

Dominują:

• uprawy zbóż,

• kukurydza,

• ziemniaki,

• rzepak,

• hodowla bydła,

• produkcja mleka.

Duże znaczenie mają również:

• przemysł spożywczy,

• logistyka,

• handel,

• budownictwo,

• usługi.

Położenie przy trasie Warszawa–Lublin

Jednym z największych atutów gospodarczych regionu jest przebieg drogi ekspresowej S17 oraz linii kolejowej łączącej Warszawę z Lublinem.

Dzięki temu rozwijają się:

• centra logistyczne,

• przedsiębiorstwa transportowe,

• magazyny,

• działalność produkcyjna.

Garwolin – lokalne centrum gospodarcze

Garwolin pełni funkcję głównego ośrodka usługowego i administracyjnego regionu. Koncentrują się tutaj instytucje publiczne, handel oraz działalność przedsiębiorstw obsługujących znaczną część południowo-wschodniego Mazowsza.

Lasy i środowisko

Powiat należy do bardziej zalesionych obszarów Mazowsza.

Lasy zajmują około 30% powierzchni. Największe kompleksy występują w gminach:

• Wilga,

• Maciejowice,

• Pilawa,

• Sobolew,

• Trojanów.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• grab.

Lasy pełnią ważne funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• rekreacyjne,

• gospodarcze.

Znaczna część drzewostanów występuje na siedliskach wydmowych i bagiennych, co zwiększa ich wartość przyrodniczą.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Garwoliński posiada dużą różnorodność siedlisk przyrodniczych.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• łosie,

• lisy,

• bobry,

• wydry.

Dolina Wisły oraz dolina Wilgi stanowią ważne miejsca występowania:

• bielika,

• rybitwy rzecznej,

• czapli siwej,

• bociana czarnego,

• zimorodka.

Znaczna część terenów nadrzecznych objęta jest różnymi formami ochrony przyrody oraz stanowi element krajowej sieci korytarzy ekologicznych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Garwoliński posiada bogatą historię związaną z Mazowszem oraz wydarzeniami narodowymi.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• historyczne centrum Garwolina,

• kościoły w Garwolinie i Żelechowie,

• zespoły pałacowe i dworskie,

• zabytkową zabudowę Łaskarzewa,

• liczne kapliczki i cmentarze historyczne.

Maciejowice i Tadeusz Kościuszko

Najbardziej znanym wydarzeniem historycznym związanym z regionem jest bitwa pod Maciejowicami z 1794 roku, podczas której wojska Tadeusza Kościuszki zostały pokonane przez armię rosyjską.

Miejsce to należy do najważniejszych punktów na mapie polskiej historii niepodległościowej.

Żelechów

Żelechów zachował jeden z najciekawszych historycznych układów urbanistycznych w tej części Mazowsza i przez wieki pełnił funkcję ważnego lokalnego centrum handlowego.

Turystyka i rekreacja

Powiat posiada coraz większy potencjał turystyczny.

Największe atrakcje obejmują:

• dolinę Wisły,

• dolinę Wilgi,

• Maciejowice,

• Żelechów,

• szlaki rowerowe,

• szlaki kajakowe,

• kompleksy leśne okolic Wilgi i Pilawy.

Coraz większą popularność zdobywa:

• turystyka rowerowa,

• kajakarstwo,

• wędkarstwo,

• obserwacja ptaków,

• wypoczynek weekendowy dla mieszkańców Warszawy.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Garwoliński posiada bardzo dobre warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Wisły,

• zachowanie naturalnych terenów zalewowych,

• rozwój małej retencji,

• ochronę mokradeł,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę korytarzy ekologicznych.

Duże znaczenie ma również zachowanie lasów i dolin rzecznych jako naturalnych magazynów wody dla regionu.

Potencjał rozwojowy

Powiat Garwoliński należy do najbardziej perspektywicznych obszarów południowo-wschodniego Mazowsza.

Najważniejsze atuty regionu to:

• położenie przy trasie Warszawa–Lublin,

• dolina Wisły,

• dolina Wilgi,

• stosunkowo wysoka lesistość,

• silne rolnictwo,

• rozwijająca się logistyka,

• bogate dziedzictwo historyczne.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabierać będą inwestycje związane z gospodarką wodną, rozwojem transportu, ochroną cennych ekosystemów rzecznych oraz wykorzystaniem potencjału rekreacyjnego regionu. Powiat Garwoliński ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju południowego Mazowsza.