Powiat Gostyniński

Charakterystyka Powiatu Gostynińskiego

Powiat Gostyniński położony jest w zachodniej części województwa mazowieckiego, na pograniczu Mazowsza, Kujaw i ziemi łęczyckiej. To jeden z najbardziej przyrodniczo interesujących powiatów Mazowsza, wyróżniający się dużą liczbą jezior, wysoką lesistością oraz rozległymi terenami chronionymi. Powiat zajmuje powierzchnię około 616 km² i liczy około 43 tysiące mieszkańców. Jego siedzibą jest Gostynin.

Region jest często nazywany „mazowiecką krainą jezior”, ponieważ występuje tutaj największe skupisko naturalnych jezior w województwie mazowieckim. To właśnie ten element krajobrazu odróżnia powiat od większości terenów centralnej Polski.

Powiat Gostyniński łączy walory przyrodnicze Pojezierza Gostynińskiego z tradycjami rolniczymi oraz dziedzictwem historycznym dawnego Mazowsza. Coraz większego znaczenia nabiera również turystyka przyrodnicza i rekreacyjna.

Powiat w liczbach

W skład powiatu wchodzą miasto Gostynin oraz gminy Gostynin, Pacyna, Szczawin Kościelny i Sanniki.

Przyroda i krajobraz

Powiat Gostyniński posiada jedne z najbardziej zróżnicowanych krajobrazów na Mazowszu.

Region obejmuje:

• Pojezierze Gostynińskie,

• Kotlinę Płocką,

• fragmenty doliny Skrwy,

• kompleksy leśne zachodniego Mazowsza.

Krajobraz tworzą:

• jeziora polodowcowe,

• lasy sosnowe,

• torfowiska,

• łąki,

• pola uprawne,

• doliny rzeczne.

Największym wyróżnikiem regionu jest obecność kilkudziesięciu jezior, co na Mazowszu stanowi zjawisko wyjątkowe. W wielu miejscach krajobraz bardziej przypomina pojezierza północnej Polski niż centralne Mazowsze.

Wody i retencja

Powiat Gostyniński należy do najbogatszych w wodę regionów województwa mazowieckiego.

Najważniejsze cieki wodne to:

• Skrwa Lewa,

• Osetnica,

• Przysowa,

• liczne kanały i cieki połączone z systemem jezior.

Mazowiecka Kraina Jezior

Największą wartością przyrodniczą regionu są jeziora:

• Jezioro Białe,

• Jezioro Lucieńskie,

• Jezioro Sumino,

• Jezioro Przytomne,

• Jezioro Zdworskie.

Tworzą one jeden z najważniejszych systemów retencyjnych na Mazowszu.

Znaczenie retencji

Naturalne zbiorniki wodne:

• magazynują wodę,

• ograniczają skutki suszy,

• wspierają lokalny mikroklimat,

• zwiększają bioróżnorodność.

W warunkach postępujących zmian klimatycznych ochrona jezior i terenów podmokłych staje się jednym z kluczowych wyzwań środowiskowych regionu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka powiatu opiera się głównie na:

• rolnictwie,

• przetwórstwie spożywczym,

• usługach,

• turystyce,

• leśnictwie.

Dominują uprawy:

• zbóż,

• kukurydzy,

• rzepaku,

• ziemniaków.

Znaczącą rolę odgrywa również hodowla bydła mlecznego.

Rolnictwo zachodniego Mazowsza

Powiat należy do ważnych obszarów produkcji rolnej regionu. Duże powierzchnie gruntów rolnych oraz stosunkowo niewielka urbanizacja sprzyjają rozwojowi nowoczesnych gospodarstw rodzinnych.

Turystyka jeziorna

Coraz większe znaczenie gospodarcze ma turystyka związana z jeziorami i lasami.

Rozwijają się:

• gospodarstwa agroturystyczne,

• ośrodki wypoczynkowe,

• usługi rekreacyjne,

• turystyka weekendowa.

Bliskość Płocka, Kutna i Łodzi zwiększa atrakcyjność regionu jako miejsca wypoczynku.

Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy

Największym przyrodniczym skarbem regionu jest Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy.

Obejmuje on rozległe kompleksy:

• jezior,

• lasów,

• torfowisk,

• wydm śródlądowych.

To jeden z najcenniejszych obszarów przyrodniczych środkowej Polski i ważny element krajowej sieci ekologicznej.

Park stanowi również podstawę rozwoju turystyki przyrodniczej i edukacji ekologicznej.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej trzeciej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się:

• wokół jezior Pojezierza Gostynińskiego,

• w obrębie Gostynińsko-Włocławskiego Parku Krajobrazowego,

• w północnej części regionu.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• grab.

Lasy pełnią bardzo ważną funkcję:

• retencyjną,

• klimatyczną,

• rekreacyjną,

• przyrodniczą.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Gostyniński należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów Mazowsza.

Występują tutaj:

• bobry,

• wydry,

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• łosie.

Na jeziorach i terenach podmokłych można obserwować:

• bielika,

• żurawia,

• czaplę siwą,

• perkoza dwuczubego,

• zimorodka,

• błotniaka stawowego.

Znaczną część regionu obejmują obszary Natura 2000 oraz tereny chronione związane z parkiem krajobrazowym.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogate dziedzictwo historyczne związane z Mazowszem.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Zamek w Gostyninie,

• historyczne centrum Gostynina,

• Pałac w Sannikach,

• zabytkowe kościoły regionu,

• dwory i zespoły parkowe.

Sanniki i Fryderyk Chopin

Szczególne miejsce zajmują Sanniki, gdzie młody Fryderyk Chopin spędzał wakacje u rodziny Pruszaków.

Dziś znajduje się tutaj Europejskie Centrum Artystyczne im. Fryderyka Chopina, będące jednym z najważniejszych ośrodków kultury muzycznej na Mazowszu.

Gostynin

Historia Gostynina sięga średniowiecza. Miasto było ważnym ośrodkiem książąt mazowieckich i przez wieki pełniło funkcję lokalnego centrum administracyjnego oraz handlowego.

Turystyka i rekreacja

Powiat Gostyniński należy do najatrakcyjniejszych turystycznie regionów zachodniego Mazowsza.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• jeziora Pojezierza Gostynińskiego,

• Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy,

• Sanniki,

• Zamek w Gostyninie,

• szlaki rowerowe,

• szlaki kajakowe,

• tereny leśne i rekreacyjne.

Region szczególnie dobrze nadaje się do:

• turystyki rowerowej,

• kajakarstwa,

• żeglarstwa rekreacyjnego,

• wędkarstwa,

• obserwacji ptaków,

• wypoczynku rodzinnego.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Gostyniński posiada wyjątkowy potencjał w zakresie rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę jezior,

• zachowanie torfowisk,

• rozwój małej retencji,

• ochronę lasów parkowych,

• renaturyzację cieków wodnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę korytarzy ekologicznych.

W skali Mazowsza jest to jeden z najważniejszych regionów związanych z ochroną zasobów wodnych i różnorodności biologicznej.

Potencjał rozwojowy

Powiat Gostyniński posiada bardzo dobre perspektywy rozwoju oparte na walorach przyrodniczych i jakości środowiska.

Najważniejsze atuty regionu to:

• największe skupisko jezior na Mazowszu,

• Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy,

• wysoka lesistość,

• bogate zasoby wodne,

• dziedzictwo Fryderyka Chopina w Sannikach,

• rozwijająca się turystyka,

• korzystne położenie pomiędzy Mazowszem a Kujawami.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabierać będą inwestycje związane z ochroną jezior, gospodarką wodną, turystyką przyrodniczą oraz rozwojem zielonej gospodarki. Powiat Gostyniński ma potencjał, aby stać się jednym z najważniejszych centrów ekoturystyki i ochrony zasobów wodnych na Mazowszu.