Powiat Kozienicki

Charakterystyka Powiatu Kozienickiego

Powiat Kozienicki położony jest w południowo-wschodniej części województwa mazowieckiego, pomiędzy Wisłą, Pilicą i Radomką. To jeden z najbardziej zielonych i przyrodniczo cennych powiatów Mazowsza, którego symbolem od wieków pozostaje Puszcza Kozienicka. Powiat zajmuje powierzchnię około 917 km² i liczy około 58 tysięcy mieszkańców. Jego siedzibą są Kozienice.

Region wyróżnia się wyjątkowym połączeniem dużych kompleksów leśnych, dolin rzecznych oraz nowoczesnej energetyki. Z jednej strony znajduje się tutaj jeden z najcenniejszych obszarów leśnych centralnej Polski, z drugiej – jedna z największych elektrowni w kraju. To sprawia, że Powiat Kozienicki jest interesującym przykładem współistnienia przyrody, przemysłu i nowoczesnej gospodarki.

Historycznie teren ten należał do Małopolski. Przez stulecia Kozienice były związane z polskimi królami, którzy chętnie odwiedzali okoliczne lasy będące częścią dawnych dóbr królewskich.

Powiat w liczbach

Powiat obejmuje gminy: Kozienice, Głowaczów, Magnuszew, Garbatka-Letnisko, Grabów nad Pilicą, Gniewoszów i Sieciechów.

Przyroda i krajobraz

Powiat Kozienicki leży głównie na Równinie Kozienickiej, która stanowi część Niziny Środkowomazowieckiej. Charakterystycznym elementem krajobrazu są rozległe lasy, wydmy śródlądowe oraz doliny wielkich rzek.

Najważniejsze elementy krajobrazu to:

• Puszcza Kozienicka,

• dolina Wisły,

• dolina Pilicy,

• dolina Radomki,

• piaszczyste równiny i wydmy śródlądowe,

• rozległe tereny leśne.

To jeden z niewielu powiatów Mazowsza, gdzie lasy zajmują tak dużą część powierzchni, a człowiek nadal pozostaje otoczony rozległymi kompleksami przyrodniczymi.

Wody i retencja

Położenie pomiędzy Wisłą i Pilicą sprawia, że Powiat Kozienicki należy do najlepiej wyposażonych w zasoby wodne obszarów środkowej Polski.

Najważniejsze rzeki to:

• Wisła,

• Pilica,

• Radomka,

• Zagożdżonka.

Wisła i Pilica – dwa wielkie korytarze ekologiczne

Wschodnią granicę powiatu wyznacza Wisła, natomiast północną Pilica. Obie rzeki należą do najważniejszych korytarzy ekologicznych Polski.

W ich dolinach występują:

• starorzecza,

• łęgi nadrzeczne,

• tereny zalewowe,

• siedliska ptaków wodnych.

Znaczenie retencji leśnej

Ogromną rolę odgrywa również retencja realizowana przez lasy Puszczy Kozienickiej. Kompleksy leśne magazynują wodę, ograniczają skutki suszy oraz stabilizują lokalny klimat.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka powiatu opiera się na kilku filarach:

• energetyce,

• rolnictwie,

• leśnictwie,

• usługach,

• przetwórstwie spożywczym,

• turystyce.

Dominują uprawy:

• zbóż,

• kukurydzy,

• rzepaku,

• warzyw.

Znaczącą rolę odgrywa również hodowla bydła i produkcja mleka.

Elektrownia Kozienice – energetyczne serce regionu

Najważniejszym przedsiębiorstwem regionu jest Elektrownia Kozienice zlokalizowana w Świerżach Górnych. Należy ona do największych elektrowni w Polsce i odgrywa kluczową rolę w krajowym systemie energetycznym.

Przez dziesięciolecia elektrownia była jednym z głównych pracodawców regionu i nadal pozostaje jednym z filarów lokalnej gospodarki.

Położenie pomiędzy Warszawą a Puławami

Powiat korzysta również z położenia pomiędzy centralną Polską a Lubelszczyzną, co sprzyja rozwojowi logistyki i przedsiębiorczości.

Puszcza Kozienicka – największy skarb regionu

Najważniejszym wyróżnikiem Powiatu Kozienickiego jest bez wątpienia Puszcza Kozienicka.

To jeden z największych i najlepiej zachowanych kompleksów leśnych środkowej Polski, którego historia sięga czasów królewskich. Przez wieki stanowił teren polowań polskich monarchów, a dziś jest ostoją przyrody i miejscem wypoczynku mieszkańców Mazowsza.

Znaczna część puszczy objęta jest ochroną w ramach Kozienickiego Parku Krajobrazowego. Na terenie powiatu znajduje się ponad 7 tysięcy hektarów tego parku.

Lasy i środowisko

Powiat należy do najbardziej zalesionych obszarów Mazowsza.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• grab.

Największe kompleksy leśne występują:

• w Puszczy Kozienickiej,

• w okolicach Garbatki-Letniska,

• w dolinie Wisły,

• w rejonie Kozienic.

Lasy pełnią niezwykle ważne funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• przyrodnicze,

• rekreacyjne.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Kozienicki należy do najcenniejszych przyrodniczo regionów województwa mazowieckiego.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• łosie,

• bobry,

• wydry.

W lasach i dolinach rzecznych można spotkać:

• bielika,

• bociana czarnego,

• żurawia,

• zimorodka,

• dzięcioła czarnego,

• puchacza.

Znaczenie przyrodnicze regionu podnoszą liczne rezerwaty przyrody oraz obszary Natura 2000 związane z dolinami Wisły i Pilicy.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogate dziedzictwo historyczne związane z dziejami Polski.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• zespół pałacowo-parkowy w Kozienicach,

• zabytkowe centrum Kozienic,

• klasztor w Sieciechowie,

• historyczne kościoły regionu,

• zespoły dworskie i parkowe.

Kozienice i królowie Polski

Kozienice przez wieki były związane z dynastią Jagiellonów. Według tradycji właśnie tutaj urodził się król Zygmunt I Stary, jeden z najwybitniejszych władców Polski.

Sieciechów

Miejscowość ta była jednym z najważniejszych ośrodków średniowiecznego Mazowsza i Małopolski. Działający tu klasztor benedyktynów należy do najstarszych klasztorów w Polsce.

Turystyka i rekreacja

Powiat posiada bardzo duży potencjał turystyczny.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Puszczę Kozienicką,

• Kozienicki Park Krajobrazowy,

• dolinę Wisły,

• dolinę Pilicy,

• Garbatkę-Letnisko,

• Sieciechów,

• szlaki rowerowe i piesze.

Region szczególnie dobrze nadaje się do:

• turystyki rowerowej,

• kajakarstwa,

• obserwacji ptaków,

• turystyki leśnej,

• wypoczynku weekendowego.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Kozienicki należy do najważniejszych obszarów przyrodniczych Mazowsza.

Kluczowe kierunki działań obejmują:

• ochronę Puszczy Kozienickiej,

• zachowanie naturalnych dolin Wisły i Pilicy,

• rozwój małej retencji,

• ochronę mokradeł,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• zwiększanie odporności lasów na zmiany klimatu,

• rozwój edukacji ekologicznej.

To jeden z powiatów, gdzie rozwiązania związane z błękitno-zieloną infrastrukturą mogą być wdrażane na dużą skalę dzięki obecności rozległych terenów przyrodniczych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Kozienicki posiada wyjątkowe atuty przyrodnicze i gospodarcze.

Najważniejsze z nich to:

• Puszcza Kozienicka,

• Kozienicki Park Krajobrazowy,

• doliny Wisły i Pilicy,

• silny sektor energetyczny,

• wysoka lesistość,

• bogata historia,

• rozwijająca się turystyka przyrodnicza.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabierać będą działania związane z transformacją energetyczną, ochroną zasobów wodnych, rozwojem turystyki oraz zachowaniem unikalnych walorów przyrodniczych regionu. Powiat Kozienicki ma potencjał, aby stać się jednym z liderów zielonej transformacji na Mazowszu, łącząc nowoczesną gospodarkę z ochroną środowiska.