Powiat Łosicki

Charakterystyka Powiatu Łosickiego

Powiat Łosicki położony jest we wschodniej części województwa mazowieckiego, przy granicy z województwem lubelskim. Jest najbardziej wysuniętym na wschód powiatem Mazowsza i jednym z najbardziej rolniczych regionów województwa. Powiat zajmuje powierzchnię około 772 km² i liczy około 30–31 tysięcy mieszkańców. Siedzibą władz są Łosice.

Region stanowi historyczne pogranicze Mazowsza, Podlasia i Polesia. Przez wieki krzyżowały się tutaj wpływy kulturowe zachodniej i wschodniej części Rzeczypospolitej, co do dziś widoczne jest w architekturze, tradycjach oraz krajobrazie kulturowym.

Powiat Łosicki wyróżnia się dużym udziałem terenów rolniczych, stosunkowo niewielką urbanizacją oraz obecnością cennych dolin rzecznych. Jest również jednym z tych regionów Mazowsza, gdzie zachowało się wiele elementów tradycyjnego krajobrazu wiejskiego.

Powiat w liczbach

Powiat tworzą gminy: Łosice, Huszlew, Olszanka, Platerów, Sarnaki oraz Stara Kornica.

Przyroda i krajobraz

Powiat Łosicki leży na pograniczu Niziny Południowopodlaskiej i Wysoczyzny Siedleckiej.

Krajobraz regionu tworzą:

• rozległe pola uprawne,

• doliny rzeczne,

• łąki i pastwiska,

• lasy sosnowe i mieszane,

• tereny podmokłe,

• niewielkie wzgórza polodowcowe.

Szczególnie cenne przyrodniczo są okolice doliny Bugu w północno-wschodniej części powiatu oraz tereny związane z dolinami Krzny i Tocznej.

Powiat zachował spokojny, rolniczy charakter, coraz rzadziej spotykany w centralnej Polsce.

Wody i retencja

Najważniejszymi ciekami wodnymi regionu są:

• Krzna,

• Toczna,

• Czyżówka,

• Kałuża,

• liczne rowy melioracyjne i niewielkie cieki.

Bug – sąsiedni przyrodniczy gigant

Choć główny nurt Bugu przebiega częściowo poza granicami powiatu, jego wpływ na środowisko regionu jest bardzo duży.

Dolina Bugu należy do najlepiej zachowanych dolin rzecznych Europy Środkowej i stanowi jeden z najważniejszych korytarzy ekologicznych Polski.

Znaczenie retencji krajobrazowej

W regionie coraz większego znaczenia nabierają:

• mała retencja,

• ochrona mokradeł,

• odbudowa oczek wodnych,

• zatrzymywanie wody na terenach rolniczych,

• renaturyzacja niewielkich cieków.

Powiat znajduje się w strefie coraz częściej dotykanej przez okresowe susze rolnicze.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Rolnictwo jest zdecydowanie najważniejszym sektorem gospodarki.

Dominują:

• uprawy zbóż,

• kukurydza,

• ziemniaki,

• rzepak,

• produkcja pasz,

• hodowla bydła mlecznego.

Mleczarstwo i produkcja rolna

Powiat Łosicki należy do obszarów o dużym znaczeniu produkcji mleka i hodowli bydła.

Rozwijają się również:

• gospodarstwa specjalistyczne,

• produkcja warzyw,

• sadownictwo lokalne,

• przetwórstwo rolno-spożywcze.

Położenie na osi Warszawa–Terespol

Przez region przebiegają ważne szlaki komunikacyjne prowadzące w kierunku granicy z Białorusią.

Dzięki temu powiat posiada potencjał rozwoju logistyki i usług związanych z transportem.

Dolina Bugu i pogranicze kultur

Największym wyróżnikiem regionu jest jego położenie na styku historycznych krain.

Przez wieki spotykały się tutaj wpływy:

• mazowieckie,

• podlaskie,

• ruskie,

• poleskie.

Efektem jest wyjątkowe dziedzictwo kulturowe widoczne w architekturze sakralnej, lokalnych tradycjach oraz krajobrazie wsi.

Dodatkowo bliskość doliny Bugu sprawia, że region należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów wschodniego Mazowsza.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej czwartej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się:

• w gminie Sarnaki,

• w okolicach Platerowa,

• w północno-wschodniej części regionu,

• w pobliżu doliny Bugu.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• grab.

Lasy odgrywają ważną rolę w ochronie zasobów wodnych i przeciwdziałaniu skutkom suszy.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Łosicki posiada dużą wartość przyrodniczą wynikającą z położenia w sąsiedztwie doliny Bugu.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• łosie,

• bobry,

• wydry.

W dolinach rzecznych można obserwować:

• bielika,

• żurawia,

• bociana czarnego,

• zimorodka,

• błotniaka stawowego,

• derkacza.

Obszary związane z doliną Bugu należą do najważniejszych ostoi ptaków w Polsce.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogate dziedzictwo związane z historią pogranicza Mazowsza i Podlasia.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• zabytkowy układ urbanistyczny Łosic,

• kościoły i cerkwie regionu,

• zespoły dworskie,

• historyczne cmentarze różnych wyznań,

• drewnianą architekturę wiejską.

Łosice

Miasto posiada historię sięgającą średniowiecza i przez wieki pełniło rolę lokalnego centrum handlu oraz administracji.

Platerów i Sarnaki

Miejscowości te zachowały wiele elementów dawnego krajobrazu kulturowego pogranicza, gdzie obok siebie funkcjonowały różne tradycje religijne i narodowościowe.

Turystyka i rekreacja

Powiat Łosicki nie należy do najbardziej znanych regionów turystycznych Mazowsza, ale posiada duży potencjał dla turystyki przyrodniczej.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• dolinę Bugu,

• tereny leśne gminy Sarnaki,

• zabytki Łosic,

• trasy rowerowe,

• szlaki przyrodnicze,

• tradycyjne krajobrazy wiejskie.

Region szczególnie dobrze nadaje się do:

• turystyki rowerowej,

• kajakarstwa na Bugu,

• obserwacji ptaków,

• fotografii przyrodniczej,

• agroturystyki.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Łosicki posiada bardzo dobre warunki do rozwoju rozwiązań opartych na przyrodzie.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Bugu,

• rozwój małej retencji,

• odbudowę mokradeł,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• ochronę gleb rolniczych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• zachowanie korytarzy ekologicznych.

Dla regionu szczególne znaczenie ma zatrzymywanie wody w krajobrazie rolniczym oraz ochrona cennych siedlisk dolin rzecznych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Łosicki posiada duży potencjał związany z rolnictwem, przyrodą i położeniem przy ważnych szlakach komunikacyjnych wschodniej Polski.

Najważniejsze atuty regionu to:

• sąsiedztwo doliny Bugu,

• rozwinięte rolnictwo,

• wysoka jakość krajobrazu,

• bogate dziedzictwo pogranicza kultur,

• stosunkowo niewielka presja urbanizacyjna,

• cenne obszary przyrodnicze,

• potencjał agroturystyczny.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabierać będą inwestycje związane z gospodarką wodną, nowoczesnym rolnictwem, odnawialnymi źródłami energii oraz rozwojem turystyki przyrodniczej. Powiat Łosicki ma szansę stać się jednym z najlepiej zachowanych krajobrazowo regionów wschodniego Mazowsza.