Powiat Makowski

Charakterystyka Powiatu Makowskiego

Powiat Makowski położony jest w północnej części województwa mazowieckiego, pomiędzy Ciechanowem, Ostrołęką i Pułtuskiem. Jest jednym z najbardziej rolniczych i jednocześnie spokojniejszych krajobrazowo regionów północnego Mazowsza. Powiat zajmuje powierzchnię około 1065 km² i liczy około 45 tysięcy mieszkańców. Siedzibą władz jest Maków Mazowiecki, historyczne miasto położone nad rzeką Orzyc.

Region wyróżnia się rozległymi terenami rolniczymi, dolinami rzecznymi oraz stosunkowo dużym udziałem lasów. Nie znajdziemy tutaj wielkich aglomeracji ani dużego przemysłu, dzięki czemu zachował się charakter typowego krajobrazu północnego Mazowsza, gdzie dominują pola, łąki, niewielkie miejscowości oraz cenne przyrodniczo doliny rzeczne.

Powiat Makowski stanowi również ważny element korytarza ekologicznego pomiędzy doliną Narwi a obszarami leśnymi północnego Mazowsza.

Powiat w liczbach

Powiat obejmuje miasto Maków Mazowiecki, miasto i gminę Różan oraz osiem gmin wiejskich.

Przyroda i krajobraz

Powiat Makowski położony jest na obszarze Niziny Północnomazowieckiej.

Krajobraz tworzą:

• szerokie równiny rolnicze,

• dolina Orzyca,

• dolina Narwi,

• niewielkie kompleksy leśne,

• tereny łąkowe i bagienne,

• pagórki polodowcowe.

Najbardziej charakterystycznym elementem krajobrazu jest dolina Orzyca, która przecina środkową część powiatu. Rzeka przez wieki wpływała na rozwój osadnictwa i nadal stanowi jeden z najważniejszych elementów środowiska naturalnego regionu.

W przeciwieństwie do silnie zurbanizowanych terenów wokół Warszawy, Powiat Makowski zachował spokojny i stosunkowo naturalny charakter.

Wody i retencja

Najważniejszą rzeką regionu jest Orzyc, przepływający przez Maków Mazowiecki i uchodzący do Narwi.

Istotne znaczenie mają również:

• Narew,

• Ruż,

• Różanica,

• liczne dopływy i cieki melioracyjne.

Orzyc – kręgosłup hydrologiczny powiatu

Orzyc należy do najważniejszych dopływów Narwi na Mazowszu. Jego dolina tworzy naturalny korytarz ekologiczny oraz pełni funkcję retencyjną.

Występują tutaj:

• podmokłe łąki,

• starorzecza,

• tereny zalewowe,

• siedliska ptaków wodnych.

Retencja na terenach rolniczych

Podobnie jak wiele regionów północnego Mazowsza, Powiat Makowski coraz częściej doświadcza skutków suszy.

Kluczowe znaczenie mają:

• odbudowa małej retencji,

• ochrona mokradeł,

• zatrzymywanie wody na gruntach rolnych,

• rozwój zbiorników retencyjnych,

• zachowanie naturalnych dolin rzecznych.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Rolnictwo stanowi podstawę gospodarki powiatu.

Dominują:

• uprawy zbóż,

• kukurydza,

• ziemniaki,

• rzepak,

• produkcja pasz,

• hodowla bydła mlecznego,

• hodowla trzody chlewnej.

Rolnicze serce północnego Mazowsza

Duży udział użytków rolnych sprawia, że region należy do ważnych producentów żywności w północnej części województwa.

W wielu gminach dominują gospodarstwa rodzinne, które od pokoleń kształtują krajobraz i lokalną gospodarkę.

Maków Mazowiecki jako centrum usługowe

Miasto pełni funkcję głównego ośrodka administracyjnego, edukacyjnego i handlowego dla mieszkańców całego powiatu.

Rozwijają się tutaj:

• usługi,

• handel,

• drobna produkcja,

• przedsiębiorczość lokalna,

• sektor publiczny.

Różan i dolina Narwi

Jednym z najciekawszych miejsc powiatu jest Różan położony nad Narwią.

Miasto posiada bogatą historię militarną i strategiczną. Zachowane forty oraz położenie nad jedną z najważniejszych rzek Polski sprawiają, że jest jednym z najbardziej charakterystycznych punktów północnego Mazowsza.

Dolina Narwi w okolicach Różana należy do najcenniejszych przyrodniczo fragmentów regionu.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około 26,5% powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne występują:

• w okolicach Krasnosielca,

• w gminie Sypniewo,

• w rejonie Różana,

• w północnej części powiatu.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• grab.

Lasy pełnią istotną funkcję:

• retencyjną,

• klimatyczną,

• gospodarczą,

• przyrodniczą.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Makowski posiada dobrze zachowane siedliska charakterystyczne dla północnego Mazowsza.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• łosie,

• lisy,

• bobry.

W dolinach rzecznych można spotkać:

• bielika,

• bociana czarnego,

• żurawia,

• zimorodka,

• błotniaka stawowego,

• derkacza.

Szczególnie ważne przyrodniczo są doliny Narwi i Orzyca, które tworzą regionalne korytarze ekologiczne.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogatą historię sięgającą średniowiecza.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• historyczne centrum Makowa Mazowieckiego,

• kościół Bożego Ciała w Makowie Mazowieckim,

• forty w Różanie,

• zabytkowe kościoły regionu,

• zespoły dworskie i parkowe,

• historyczne cmentarze.

Maków Mazowiecki

Miasto uzyskało prawa miejskie w XV wieku i przez stulecia pełniło funkcję ważnego lokalnego ośrodka handlu i administracji. Jego rozwój był silnie związany z doliną Orzyca.

Różan

Położenie nad Narwią sprawiło, że miasto odgrywało ważną rolę strategiczną, szczególnie w XIX i XX wieku. Do dziś zachowały się liczne ślady fortyfikacji.

Turystyka i rekreacja

Powiat nie należy do najbardziej znanych regionów turystycznych Mazowsza, ale posiada duży potencjał dla osób poszukujących spokojnego kontaktu z naturą.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• dolinę Narwi,

• dolinę Orzyca,

• forty w Różanie,

• Maków Mazowiecki,

• szlaki rowerowe,

• tereny leśne.

Coraz większą popularność zdobywają:

• turystyka rowerowa,

• kajakarstwo,

• wędkarstwo,

• obserwacja ptaków,

• agroturystyka.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Makowski posiada duży potencjał rozwoju rozwiązań opartych na przyrodzie.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Orzyca,

• zachowanie naturalnych terenów zalewowych Narwi,

• rozwój małej retencji,

• ochronę mokradeł,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę korytarzy ekologicznych.

Dla regionu szczególnie istotne jest zachowanie równowagi pomiędzy produkcją rolną a ochroną zasobów wodnych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Makowski posiada znaczący potencjał oparty na rolnictwie, zasobach przyrodniczych i korzystnym położeniu pomiędzy Ostrołęką, Ciechanowem i Pułtuskiem.

Najważniejsze atuty regionu to:

• doliny Narwi i Orzyca,

• stosunkowo wysoka lesistość,

• rozwinięte rolnictwo,

• bogate dziedzictwo historyczne,

• niewielka presja urbanizacyjna,

• wysoka jakość krajobrazu,

• potencjał turystyki przyrodniczej.

W najbliższych latach coraz większego znaczenia nabierać będą inwestycje związane z retencją wody, modernizacją gospodarstw rolnych, rozwojem odnawialnych źródeł energii oraz ochroną cennych dolin rzecznych. Powiat Makowski ma szansę pozostać jednym z najlepiej zachowanych krajobrazowo regionów północnego Mazowsza.