Powiat Ostrołęcki

Charakterystyka Powiatu Ostrołęckiego

Powiat Ostrołęcki położony jest w północno-wschodniej części województwa mazowieckiego i należy do największych powierzchniowo powiatów w Polsce. To serce historycznej Kurpiowszczyzny – regionu o wyjątkowej kulturze, silnej tożsamości lokalnej i jednych z największych kompleksów leśnych Mazowsza. Powiat zajmuje powierzchnię ponad 2090 km² i liczy około 88–90 tysięcy mieszkańców. Siedzibą władz jest Ostrołęka, która stanowi odrębne miasto na prawach powiatu.

To region wyjątkowy w skali województwa. Znaczna część jego obszaru znajduje się na terenach dawnej Puszczy Zielonej, a tradycje kurpiowskie pozostają żywe do dziś. Powiat wyróżnia się dużą lesistością, rozległymi dolinami rzecznymi oraz stosunkowo niewielką urbanizacją, dzięki czemu zachował wiele cech naturalnego krajobrazu północno-wschodniej Polski.

W kontekście Zielopolis jest to jeden z najciekawszych powiatów Mazowsza pod względem ochrony zasobów przyrodniczych, retencji krajobrazowej i zachowania tradycyjnych relacji pomiędzy człowiekiem a środowiskiem.

Powiat w liczbach

Powiat jest jednym z największych obszarowo powiatów województwa mazowieckiego i obejmuje 11 gmin rozciągających się od doliny Narwi po granice województwa warmińsko-mazurskiego.

Przyroda i krajobraz

Powiat Ostrołęcki obejmuje trzy główne krainy geograficzne:

• Równinę Kurpiowską,

• Dolinę Dolnej Narwi,

• Międzyrzecze Łomżyńskie.

Najbardziej charakterystycznym elementem krajobrazu jest rozległa Puszcza Zielona, będąca pozostałością dawnej puszczy kurpiowskiej. Tereny te przez stulecia były słabo zaludnione i trudno dostępne, dzięki czemu zachowały wiele walorów przyrodniczych.

Krajobraz tworzą:

• bory sosnowe,

• wydmy śródlądowe,

• doliny rzeczne,

• torfowiska,

• łąki,

• pola uprawne,

• niewielkie wsie rozproszone pomiędzy kompleksami leśnymi.

To jeden z najbardziej naturalnych krajobrazów na Mazowszu.

Wody i retencja

Powiat posiada bardzo bogatą sieć hydrograficzną.

Najważniejsze rzeki to:

• Narew,

• Omulew,

• Szkwa,

• Rozoga,

• Piasecznica,

• Płodownica.

Narew – zielony kręgosłup regionu

Narew przepływa przez środkową część powiatu i stanowi główną oś przyrodniczą regionu.

Jej dolina:

• magazynuje wodę,

• ogranicza skutki suszy,

• tworzy korytarze ekologiczne,

• stanowi ostoję ptaków wodnych.

Omulew i Szkwa – jedne z najbardziej naturalnych rzek Mazowsza

Omulew jest uznawana za jedną z najbardziej naturalnych rzek województwa mazowieckiego. Zachowała liczne meandry, naturalne brzegi i rozległe tereny zalewowe. W połączeniu ze Szkwą tworzy jeden z najcenniejszych systemów rzecznych Kurpiowszczyzny.

Retencja krajobrazowa

Duże powierzchnie lasów, mokradeł i dolin rzecznych sprawiają, że Powiat Ostrołęcki odgrywa bardzo ważną rolę w retencji wód dla całego północnego Mazowsza.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka powiatu opiera się głównie na:

• rolnictwie,

• leśnictwie,

• przetwórstwie spożywczym,

• usługach,

• turystyce.

Dominują:

• uprawy zbóż,

• kukurydza,

• ziemniaki,

• produkcja pasz,

• hodowla bydła mlecznego,

• hodowla trzody chlewnej.

Kurpiowska przedsiębiorczość

Mieszkańcy regionu od wieków słynęli z samodzielności i zaradności. Współcześnie rozwijają się:

• zakłady drzewne,

• firmy budowlane,

• usługi transportowe,

• przetwórstwo rolno-spożywcze.

Dużą rolę odgrywa również Ostrołęka, która stanowi gospodarcze centrum całego regionu.

Kurpie – wyjątkowe dziedzictwo Polski

Jeżeli istnieje jeden symbol Powiatu Ostrołęckiego, są nim Kurpie.

To jeden z najlepiej zachowanych regionów etnograficznych w Polsce.

Do dziś przetrwały tutaj:

• tradycyjne wycinanki kurpiowskie,

• muzyka ludowa,

• rękodzieło,

• budownictwo drewniane,

• regionalna kuchnia,

• zwyczaje związane z puszczą.

Kadzidło, Myszyniec czy Łyse należą do najbardziej rozpoznawalnych miejsc związanych z kulturą kurpiowską.

Kurpiowszczyzna jest jednym z najcenniejszych elementów niematerialnego dziedzictwa kulturowego Polski.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują ponad 68 tys. hektarów i stanowią około jednej trzeciej powierzchni powiatu.

Dominują:

• sosna,

• świerk,

• brzoza,

• dąb,

• grab,

• olsza.

Największe kompleksy leśne związane są z:

• Puszczą Zieloną,

• lasami kurpiowskimi,

• doliną Omulwi,

• doliną Szkwy.

Lasy pełnią ogromną funkcję:

• retencyjną,

• klimatyczną,

• przyrodniczą,

• gospodarczą.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Ostrołęcki należy do najcenniejszych przyrodniczo regionów Mazowsza.

Występują tutaj:

• łosie,

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• bobry,

• wilki,

• wydry.

W dolinach rzecznych i na terenach podmokłych spotkać można:

• bielika,

• bociana czarnego,

• żurawia,

• derkacza,

• zimorodka,

• błotniaka stawowego.

Znaczną część obszaru obejmują obszary Natura 2000 oraz cenne korytarze ekologiczne związane z Narwią, Omulwią i Szkwą.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Najważniejsze zabytki i miejsca historyczne obejmują:

• Myszyniec,

• Kadzidło,

• zabytkowe kościoły kurpiowskie,

• skanseny i muzea regionalne,

• tradycyjną zabudowę drewnianą,

• miejsca związane z historią Kurpiów.

Myszyniec

Nazywany często stolicą Kurpiowszczyzny, jest jednym z najważniejszych ośrodków kultury kurpiowskiej.

Kadzidło

Znane z działalności twórców ludowych oraz pielęgnowania tradycji regionalnych.

Turystyka i rekreacja

Powiat posiada bardzo duży potencjał turystyki przyrodniczej i kulturowej.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Puszczę Zieloną,

• Kurpiowszczyznę,

• dolinę Narwi,

• dolinę Omulwi,

• Myszyniec,

• Kadzidło,

• szlaki kajakowe.

Popularne formy aktywności:

• kajakarstwo na Omulwi i Narwi,

• turystyka rowerowa,

• obserwacja ptaków,

• grzybobranie,

• turystyka etnograficzna.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Ostrołęcki posiada jeden z największych potencjałów rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury w województwie mazowieckim.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Narwi,

• zachowanie naturalnych rzek kurpiowskich,

• ochronę torfowisk,

• rozwój małej retencji,

• zwiększanie odporności lasów na zmiany klimatu,

• rozwój energetyki odnawialnej,

• ochronę korytarzy ekologicznych.

To jeden z tych regionów, gdzie zachowanie przyrody nie jest przeszkodą dla rozwoju, lecz jego największym kapitałem.

Potencjał rozwojowy

Powiat Ostrołęcki dysponuje ogromnym potencjałem przyrodniczym, kulturowym i gospodarczym.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Kurpiowszczyzna,

• Puszcza Zielona,

• dolina Narwi,

• naturalne rzeki Omulew i Szkwa,

• wysoka lesistość,

• bogata kultura ludowa,

• potencjał turystyki przyrodniczej.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabierać będą działania związane z ochroną zasobów wodnych, rozwojem turystyki ekologicznej, zachowaniem dziedzictwa kurpiowskiego oraz wykorzystaniem potencjału odnawialnych źródeł energii. Powiat Ostrołęcki ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z najważniejszych przykładów harmonijnego współistnienia człowieka i przyrody w Polsce.