Powiat Płoński

Charakterystyka Powiatu Płońskiego

Powiat Płoński położony jest w północno-zachodniej części województwa mazowieckiego, pomiędzy Warszawą, Płockiem i Ciechanowem. To region o silnych tradycjach rolniczych, bogatej historii oraz strategicznym położeniu na styku doliny Wisły i Wysoczyzny Płońskiej. Powiat zajmuje powierzchnię około 1384 km² i liczy blisko 87–92 tysiące mieszkańców. Jego siedzibą jest Płońsk – jedno z najstarszych miast północnego Mazowsza.

Powiat wyróżnia się dużym udziałem terenów rolniczych, stosunkowo niewielką urbanizacją oraz obecnością cennych dolin rzecznych. Szczególnie interesującym elementem krajobrazu jest południowa część regionu opadająca ku dolinie Wisły, gdzie znajdują się jedne z najcenniejszych przyrodniczo terenów zachodniego Mazowsza.

Powiat w liczbach

Powiat tworzą miasta Płońsk i Raciąż oraz gminy miejsko-wiejskie Czerwińsk nad Wisłą, Sochocin i Nowe Miasto wraz z gminami wiejskimi.

Przyroda i krajobraz

Powiat Płoński położony jest głównie na obszarze Wysoczyzny Płońskiej i Równiny Raciąskiej.

Krajobraz regionu tworzą:

• rozległe tereny rolnicze,

• doliny rzeczne,

• niewielkie kompleksy leśne,

• pagórki polodowcowe,

• łąki i pastwiska,

• skarpa wiślana w południowej części powiatu.

Choć nie jest to region górski ani jeziorny, jego krajobraz ma charakter typowo mazowiecki – otwarty, rolniczy i silnie związany z gospodarką wodną dolin rzecznych. Szczególnie atrakcyjne krajobrazowo są okolice Czerwińska nad Wisłą oraz dolina Wkry.

Wody i retencja

Najważniejszym systemem wodnym powiatu jest zlewnia Wkry.

Kluczowe rzeki to:

• Wkra,

• Płonka,

• Sona,

• Raciążnica,

• Wisła (południowa część powiatu).

Wkra – przyrodnicza oś północnego Mazowsza

Wkra należy do najważniejszych dopływów Narwi i odgrywa ogromną rolę dla gospodarki wodnej regionu. Jej dolina stanowi ważny korytarz ekologiczny oraz naturalny magazyn wody.

Wisła i skarpa czerwińska

Południowe gminy powiatu związane są z doliną Wisły. W rejonie Czerwińska nad Wisłą występują cenne przyrodniczo skarpy, starorzecza i tereny zalewowe mające duże znaczenie retencyjne.

Wyzwania wodne

Powiat należy do obszarów narażonych na:

• suszę rolniczą,

• szybki odpływ wód opadowych,

• spadek poziomu wód gruntowych.

Dlatego coraz większe znaczenie mają działania związane z małą retencją oraz odbudową naturalnych zdolności magazynowania wody.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Płoński należy do najbardziej rolniczych regionów Mazowsza.

Dominują:

• zboża,

• kukurydza,

• rzepak,

• buraki cukrowe,

• warzywnictwo,

• sadownictwo,

• hodowla bydła mlecznego,

• produkcja trzody chlewnej.

Rolnicze centrum północnego Mazowsza

Żyzne gleby i wieloletnie tradycje rolnicze sprawiły, że powiat jest ważnym producentem żywności w skali województwa. Szczególnie dobrze rozwinięte jest nowoczesne rolnictwo towarowe.

Korzystne położenie komunikacyjne

Przez powiat przebiegają ważne trasy łączące Warszawę z północną Polską. Bliskość stolicy sprzyja rozwojowi logistyki, usług oraz lokalnej przedsiębiorczości.

Czerwińsk nad Wisłą – sadownicza wizytówka regionu

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc Powiatu Płońskiego jest Czerwińsk nad Wisłą.

Region ten słynie z:

• sadów owocowych,

• produkcji jabłek,

• upraw wiśni i śliw,

• tradycji handlowych związanych z Wisłą.

Znajduje się tu również jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych Mazowsza – romańska bazylika Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny, należąca do najstarszych świątyń w Polsce.

Lasy i środowisko

Powiat nie należy do szczególnie zalesionych obszarów Mazowsza, jednak występują tutaj cenne kompleksy leśne związane z dolinami rzecznymi.

Największe obszary leśne znajdują się:

• w dolinie Wkry,

• w rejonie Sochocina,

• w południowej części powiatu,

• w okolicach Czerwińska nad Wisłą.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza.

Lasy pełnią ważną funkcję retencyjną i klimatyczną, szczególnie na terenach intensywnie użytkowanych rolniczo.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Najcenniejsze przyrodniczo obszary związane są z dolinami Wisły i Wkry.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• bobry,

• wydry.

W dolinach rzecznych można spotkać:

• bieliki,

• bociany czarne,

• żurawie,

• zimorodki,

• błotniaki stawowe.

Przez teren powiatu przebiegają ważne korytarze ekologiczne związane z doliną Wisły i systemem Wkry.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Historia regionu sięga czasów wczesnego średniowiecza.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• bazylikę w Czerwińsku nad Wisłą,

• historyczny Płońsk,

• Raciąż,

• klasztory i kościoły regionu,

• zespoły dworskie i pałacowe.

Płońsk

Miasto o wielowiekowej historii, położone nad rzeką Płonką. Było ważnym ośrodkiem handlowym Mazowsza i zachowało wiele śladów swojej przeszłości.

Czerwińsk nad Wisłą

Jedno z najważniejszych historycznych miejsc na Mazowszu, związane z przeprawami przez Wisłę i dziejami państwa polskiego.

Turystyka i rekreacja

Powiat posiada duży potencjał turystyki krajoznawczej i aktywnej.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Czerwińsk nad Wisłą,

• dolinę Wisły,

• dolinę Wkry,

• Płońsk,

• Raciąż,

• szlaki rowerowe,

• spływy kajakowe na Wkrze.

Coraz większym zainteresowaniem cieszą się:

• turystyka rowerowa,

• agroturystyka,

• turystyka historyczna,

• obserwacja ptaków.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Płoński posiada duży potencjał rozwoju działań związanych z adaptacją do zmian klimatu.

Najważniejsze kierunki obejmują:

• rozwój małej retencji,

• ochronę doliny Wisły,

• ochronę doliny Wkry,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę gleb rolniczych,

• odbudowę mokradeł i oczek wodnych.

Ze względu na rolniczy charakter regionu szczególne znaczenie ma zatrzymywanie wody w krajobrazie i ograniczanie skutków suszy.

Potencjał rozwojowy

Powiat Płoński posiada mocne fundamenty rozwoju oparte na rolnictwie, korzystnym położeniu i bogatym dziedzictwie kulturowym.

Najważniejsze atuty regionu to:

• bliskość Warszawy,

• dolina Wisły,

• dolina Wkry,

• rozwinięte rolnictwo,

• sadownictwo Czerwińska,

• bogata historia regionu,

• potencjał turystyki przyrodniczej.

W najbliższych latach coraz większą rolę będą odgrywać inwestycje związane z gospodarką wodną, nowoczesnym rolnictwem, odnawialnymi źródłami energii oraz rozwojem turystyki opartej na walorach przyrodniczych doliny Wisły. Powiat Płoński ma potencjał, by stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju rolniczego na Mazowszu.