Powiat Pułtuski

Charakterystyka Powiatu Pułtuskiego

Powiat Pułtuski położony jest w północnej części województwa mazowieckiego, pomiędzy Warszawą a Kurpiowszczyzną, nad jedną z najważniejszych rzek północnego Mazowsza – Narwią. To region o bogatej historii, wyjątkowych walorach krajobrazowych oraz silnych związkach z tradycjami mazowieckimi. Powiat zajmuje powierzchnię około 828 km² i liczy blisko 52 tysiące mieszkańców. Jego siedzibą jest Pułtusk – jedno z najstarszych i najbardziej malowniczych miast Mazowsza.

Od wieków rozwój regionu związany był z Narwią, która stanowiła ważny szlak handlowy, komunikacyjny i osadniczy. Dzięki położeniu nad rzeką powstały tutaj liczne osady, miasta i majątki ziemskie, a krajobraz ukształtowany został przez rozległe doliny rzeczne, starorzecza oraz podmokłe łąki. Dziś Powiat Pułtuski należy do najciekawszych przyrodniczo części północnego Mazowsza, a jednocześnie pozostaje regionem o dużym znaczeniu rolniczym i turystycznym.

W kontekście Zielopolis jest to obszar szczególnie interesujący ze względu na znaczenie Narwi, rozwiniętą sieć terenów podmokłych oraz potencjał związany z retencją krajobrazową i ochroną zasobów wodnych.

Powiat w liczbach

Powiat obejmuje gminy Pułtusk, Gzy, Obryte, Pokrzywnica, Świercze, Winnica i Zatory.

Przyroda i krajobraz

Powiat Pułtuski położony jest w obrębie Niziny Północnomazowieckiej. Najważniejszym elementem krajobrazu jest szeroka dolina Narwi, która od tysięcy lat kształtuje charakter regionu.

Krajobraz tworzą:

• dolina Narwi,

• starorzecza,

• tereny podmokłe,

• rozległe łąki i pastwiska,

• pola uprawne,

• niewielkie kompleksy leśne,

• skarpy nadrzeczne.

Najbardziej charakterystyczne są rozległe przestrzenie doliny Narwi, gdzie zachowały się liczne naturalne siedliska związane z wodą. W wielu miejscach krajobraz przypomina obszary dolin rzecznych Podlasia bardziej niż typowe rolnicze Mazowsze.

Duże znaczenie przyrodnicze mają również tereny w rejonie Obrytego i Zatorów, gdzie Narew zachowała wiele naturalnych cech.

Wody i retencja

Powiat należy do najważniejszych obszarów hydrologicznych północnego Mazowsza.

Najważniejsze cieki wodne obejmują:

• Narew,

• Prut,

• Niestępówkę,

• liczne kanały melioracyjne,

• starorzecza,

• oczka wodne.

Narew – fundament życia regionu

Narew jest bezsprzecznie najważniejszym elementem środowiska naturalnego Powiatu Pułtuskiego. Jej szeroka dolina pełni funkcję:

• naturalnego zbiornika retencyjnego,

• korytarza ekologicznego,

• obszaru ochrony bioróżnorodności,

• przestrzeni rekreacyjnej i turystycznej.

Dzięki rozległym terenom zalewowym rzeka skutecznie magazynuje wodę i ogranicza skutki zarówno susz, jak i gwałtownych opadów.

Znaczenie starorzeczy

Liczne starorzecza Narwi tworzą unikalny system siedlisk wodnych i błotnych. Są one ważnym miejscem rozrodu płazów, ostoją ptaków wodnych oraz naturalnymi magazynami wody.

Wyzwania związane z gospodarką wodną

Najważniejsze wyzwania regionu obejmują:

• ochronę terenów zalewowych,

• utrzymanie naturalnej retencji,

• przeciwdziałanie suszy rolniczej,

• ochronę jakości wód Narwi.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Pułtuski posiada przede wszystkim charakter rolniczy.

Dominujące kierunki produkcji obejmują:

• uprawę zbóż,

• kukurydzę,

• rzepak,

• produkcję pasz,

• hodowlę bydła mlecznego,

• hodowlę trzody chlewnej.

Rolnictwo doliny Narwi

Żyzne gleby aluwialne występujące w pobliżu Narwi od wieków sprzyjały rozwojowi rolnictwa. Do dziś jest ono podstawą gospodarki wielu gmin powiatu.

Pułtusk jako centrum usługowe

Miasto Pułtusk pełni funkcję głównego ośrodka administracyjnego, edukacyjnego i handlowego regionu. Rozwijają się tutaj:

• usługi,

• handel,

• turystyka,

• sektor edukacyjny,

• mała przedsiębiorczość.

Potencjał turystyczny

Coraz większe znaczenie gospodarcze zyskuje turystyka związana z Narwią, zabytkami Pułtuska oraz rekreacją wodną.

Pułtusk – Wenecja Mazowsza

Najbardziej rozpoznawalnym symbolem regionu jest Pułtusk.

Miasto słynie z jednego z najdłuższych rynków w Europie, który liczy około 400 metrów długości. Ze względu na liczne kanały i odnogi Narwi bywa nazywane „Wenecją Mazowsza”.

Najważniejsze atrakcje miasta obejmują:

• Rynek w Pułtusku,

• Zamek Biskupów Płockich,

• Bazylikę Zwiastowania NMP,

• wieżę ratuszową,

• nadnarwiańskie bulwary.

Pułtusk od stuleci był jednym z najważniejszych ośrodków Mazowsza, a jego znaczenie historyczne znacznie wykracza poza granice obecnego powiatu.

Lasy i środowisko

Choć powiat nie należy do najbardziej zalesionych regionów województwa, występują tutaj wartościowe kompleksy leśne.

Największe obszary leśne znajdują się:

• w gminie Obryte,

• w gminie Pokrzywnica,

• w rejonie Zatorów,

• w dolinie Narwi.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• olsza,

• brzoza,

• grab.

Lasy pełnią ważne funkcje:

• retencyjne,

• ochronne,

• klimatyczne,

• rekreacyjne.

Szczególnie cenne są lasy łęgowe związane z doliną Narwi.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Dolina Narwi należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów północnego Mazowsza.

Występują tutaj:

• bobry,

• wydry,

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• lisy.

Wśród ptaków szczególnie licznie spotykane są:

• bieliki,

• bociany czarne,

• żurawie,

• czaple siwe,

• błotniaki stawowe,

• zimorodki,

• rybitwy.

Tereny nadnarwiańskie stanowią ważny przystanek dla ptaków migrujących przemieszczających się pomiędzy Europą Północną i Południową.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Pułtuski posiada wyjątkowo bogate dziedzictwo historyczne.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• historyczny układ urbanistyczny Pułtuska,

• Zamek Biskupów Płockich,

• Bazylikę Zwiastowania NMP,

• kolegium jezuickie,

• liczne kościoły i dwory regionu.

Bitwa pod Pułtuskiem

W 1806 roku w okolicach miasta doszło do jednej z największych bitew kampanii napoleońskiej na ziemiach polskich. Wydarzenie to do dziś pozostaje ważnym elementem historii regionu.

Dziedzictwo mazowieckie

Powiat zachował wiele cech tradycyjnej kultury mazowieckiej, widocznych w architekturze, układach wsi oraz lokalnych zwyczajach.

Turystyka i rekreacja

Powiat posiada bardzo duży potencjał turystyki krajoznawczej i przyrodniczej.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Pułtusk,

• dolinę Narwi,

• starorzecza,

• szlaki kajakowe,

• szlaki rowerowe,

• tereny wędkarskie.

Popularne formy aktywności:

• kajakarstwo,

• żeglarstwo rzeczne,

• turystyka rowerowa,

• obserwacja ptaków,

• fotografia przyrodnicza,

• rekreacja wodna.

Bliskość Warszawy sprawia, że region staje się coraz popularniejszym kierunkiem weekendowych wyjazdów.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Pułtuski posiada bardzo duży potencjał rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Narwi,

• zachowanie terenów zalewowych,

• rozwój małej retencji,

• ochronę starorzeczy,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę siedlisk ptaków wodnych.

Naturalna retencja związana z Narwią stanowi jeden z najcenniejszych zasobów środowiskowych regionu.

Potencjał rozwojowy

Powiat Pułtuski posiada wyjątkowe połączenie walorów przyrodniczych, historycznych i gospodarczych.

Najważniejsze atuty regionu to:

• dolina Narwi,

• Pułtusk i jego zabytki,

• wysoki potencjał turystyczny,

• rozwinięte rolnictwo,

• bliskość Warszawy,

• bogata bioróżnorodność,

• duże możliwości rozwoju gospodarki wodnej.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabierać będą inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, rozwojem turystyki przyrodniczej, retencją krajobrazową oraz wykorzystaniem potencjału Narwi jako osi rozwoju regionu. Powiat Pułtuski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z najważniejszych przykładów harmonijnego współistnienia przyrody, historii i nowoczesnej gospodarki na Mazowszu. Dzięki wyjątkowej dolinie Narwi i bogatemu dziedzictwu kulturowemu może budować swoją przyszłość w oparciu o zasoby, których nie da się odtworzyć ani zastąpić.