Powiat Węgrowski

Charakterystyka Powiatu Węgrowskiego

Powiat Węgrowski położony jest we wschodniej części województwa mazowieckiego, na pograniczu Mazowsza i Podlasia. To region o bogatej historii, dużych walorach przyrodniczych oraz wyjątkowo dobrze zachowanym krajobrazie rolniczym. Powiat zajmuje powierzchnię około 1219 km² i liczy blisko 65 tysięcy mieszkańców. Jego siedzibą jest Węgrów – jedno z najstarszych miast tej części Mazowsza, znane z interesującego dziedzictwa kulturowego i wielowyznaniowej historii.

Powiat leży pomiędzy dolinami Liwca i Bugu, które od wieków wyznaczały kierunki rozwoju osadnictwa, handlu i gospodarki. Obecnie jest to jeden z najbardziej zielonych i spokojnych regionów Mazowsza, gdzie nadal dominują otwarte krajobrazy, rozległe łąki, lasy i tradycyjne wsie.

W kontekście Zielopolis Powiat Węgrowski wyróżnia się dużym znaczeniem zasobów wodnych, obecnością cennych obszarów Natura 2000 oraz potencjałem rozwoju turystyki przyrodniczej i zrównoważonego rolnictwa.

Powiat w liczbach

Powiat obejmuje miasto Węgrów oraz gminy Grębków, Korytnica, Liw, Miedzna, Sadowne, Stoczek, Wierzbno i Łochów.

Przyroda i krajobraz

Powiat Węgrowski położony jest na pograniczu Wysoczyzny Siedleckiej i Doliny Dolnego Bugu.

Krajobraz regionu tworzą:

• szerokie doliny rzeczne,

• rozległe łąki i pastwiska,

• tereny rolnicze,

• kompleksy leśne,

• starorzecza,

• wydmy rzeczne i piaszczyste wzgórza.

Największą wartość przyrodniczą posiadają doliny Liwca i Bugu, które należą do najcenniejszych przyrodniczo obszarów wschodniego Mazowsza. Zachowały one wiele naturalnych cech charakterystycznych dla dużych rzek nizinnych.

Region jest jednym z nielicznych miejsc na Mazowszu, gdzie nadal można obserwować krajobraz przypominający dawne doliny rzeczne Europy Środkowej.

Wody i retencja

Powiat należy do najważniejszych obszarów gospodarki wodnej wschodniego Mazowsza.

Najważniejsze cieki wodne obejmują:

• Bug,

• Liwiec,

• Czerwonkę,

• Osownicę,

• liczne starorzecza i cieki melioracyjne.

Bug – jedna z ostatnich dzikich rzek Europy

Północno-wschodnia część powiatu związana jest z doliną Bugu. To jedna z ostatnich dużych rzek Europy zachowujących w znacznym stopniu naturalny charakter.

Dolina Bugu pełni funkcję:

• korytarza ekologicznego,

• obszaru retencji naturalnej,

• ostoi ptaków,

• miejsca migracji wielu gatunków zwierząt.

Liwiec

Południową część regionu przecina Liwiec – jedna z najczystszych rzek Mazowsza. Jej dolina jest ważnym obszarem przyrodniczym i turystycznym.

Znaczenie retencji

Naturalne doliny rzeczne oraz zachowane tereny podmokłe odgrywają kluczową rolę w:

• ograniczaniu skutków suszy,

• ochronie przed gwałtownymi wezbraniami,

• zachowaniu różnorodności biologicznej.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Węgrowski ma wyraźnie rolniczy charakter.

Dominujące kierunki produkcji obejmują:

• zboża,

• kukurydzę,

• produkcję pasz,

• hodowlę bydła mlecznego,

• hodowlę trzody chlewnej,

• sadownictwo lokalne.

Rolnictwo i przetwórstwo

Znaczna część mieszkańców utrzymuje się z działalności rolniczej. Coraz większą rolę odgrywają również gospodarstwa specjalistyczne oraz lokalne przetwórstwo spożywcze.

Łochów – lokalne centrum usługowe

Łochów należy do najdynamiczniej rozwijających się miejscowości regionu. Korzysta z dogodnego położenia przy linii kolejowej Warszawa–Białystok i pełni funkcję ważnego lokalnego centrum gospodarczego.

Doliny Bugu i Liwca – największe bogactwo regionu

Największym wyróżnikiem Powiatu Węgrowskiego są dwie wyjątkowe rzeki – Bug i Liwiec.

Ich doliny tworzą jeden z najcenniejszych systemów przyrodniczych w Polsce.

Występują tutaj:

• naturalne meandry,

• starorzecza,

• łęgi,

• rozległe łąki zalewowe,

• siedliska ptaków wodnych.

To właśnie dzięki tym rzekom region zachował wysoką bioróżnorodność i duży potencjał rozwoju turystyki przyrodniczej.

Lasy i środowisko

Lesistość powiatu wynosi około 25–30%.

Największe kompleksy leśne znajdują się:

• w okolicach Łochowa,

• w rejonie Sadowna,

• w dolinie Bugu,

• na terenach pomiędzy Liwcem a Bugiem.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• brzoza,

• olsza,

• grab.

Lasy pełnią ważne funkcje:

• retencyjne,

• krajobrazowe,

• ochronne,

• klimatyczne.

Stanowią również ważny element regionalnych korytarzy ekologicznych.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów wschodniego Mazowsza.

Występują tutaj:

• łosie,

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• bobry,

• wydry.

W dolinach Bugu i Liwca można spotkać:

• bieliki,

• bociany czarne,

• żurawie,

• derkacze,

• zimorodki,

• rybitwy.

Znaczna część dolin rzecznych objęta jest ochroną w ramach sieci Natura 2000.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogatą historię sięgającą średniowiecza.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Bazylikę Mniejszą w Węgrowie,

• Zamek Liw,

• zabytkowe centrum Węgrowa,

• pałace i dwory ziemiańskie,

• historyczne kościoły regionu.

Zamek Liw

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków regionu jest średniowieczny Zamek Liw, który przez wieki strzegł granicy pomiędzy Mazowszem a Litwą.

Węgrów

Miasto słynie z bogatej historii wielokulturowej. Przez stulecia współistniały tutaj społeczności katolickie, żydowskie, protestanckie i prawosławne.

Turystyka i rekreacja

Powiat posiada bardzo duży potencjał turystyczny oparty na przyrodzie i historii.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Zamek Liw,

• dolinę Bugu,

• dolinę Liwca,

• Węgrów,

• Łochów,

• szlaki rowerowe i kajakowe.

Popularne formy aktywności:

• kajakarstwo na Liwcu,

• turystyka rowerowa,

• obserwacja ptaków,

• fotografia przyrodnicza,

• agroturystyka,

• turystyka historyczna.

Coraz większą popularnością cieszą się spływy kajakowe Liwcem, uznawanym za jedną z najatrakcyjniejszych rzek rekreacyjnych Mazowsza.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Węgrowski posiada bardzo duży potencjał rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Bugu,

• ochronę doliny Liwca,

• rozwój małej retencji,

• odbudowę mokradeł,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• wspieranie rolnictwa przyjaznego środowisku.

Naturalne doliny rzeczne stanowią jeden z najważniejszych zasobów regionu i będą odgrywać coraz większą rolę w adaptacji do zmian klimatu.

Potencjał rozwojowy

Powiat Węgrowski posiada wyjątkowo korzystne warunki do rozwoju opartego na przyrodzie, rolnictwie i turystyce. Korzysta zarówno z bliskości Warszawy, jak i z zachowanego naturalnego charakteru wielu obszarów.

Najważniejsze atuty regionu to:

• dolina Bugu,

• dolina Liwca,

• Zamek Liw,

• bogate dziedzictwo kulturowe,

• rozwinięte rolnictwo,

• wysoka jakość środowiska,

• potencjał turystyki przyrodniczej.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabierać będą inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, rozwojem turystyki aktywnej, gospodarką niskoemisyjną oraz nowoczesnym rolnictwem. Powiat Węgrowski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z najatrakcyjniejszych przyrodniczo regionów Mazowsza, wykorzystując swoje największe bogactwo – naturalne doliny dwóch wyjątkowych rzek oraz dobrze zachowany krajobraz pogranicza Mazowsza i Podlasia.