Powiat Żyrardowski

Charakterystyka Powiatu Żyrardowskiego

Powiat Żyrardowski położony jest w zachodniej części województwa mazowieckiego, pomiędzy Warszawą a Łodzią. To jeden z najdynamiczniej rozwijających się regionów Mazowsza, który łączy bogate dziedzictwo przemysłowe z nowoczesną gospodarką, doskonałą dostępnością komunikacyjną oraz cennymi walorami przyrodniczymi. Powiat zajmuje powierzchnię około 533 km² i liczy około 75 tysięcy mieszkańców. Jego siedzibą jest Żyrardów – miasto o unikalnym znaczeniu historycznym, będące jednym z najlepiej zachowanych XIX-wiecznych ośrodków przemysłowych w Europie.

Położenie w bezpośrednim sąsiedztwie autostrady A2 oraz stosunkowo niewielka odległość od Warszawy sprawiają, że region przyciąga inwestorów, mieszkańców oraz przedsiębiorstwa logistyczne. Jednocześnie znaczną część powiatu zajmują lasy, tereny rolnicze oraz obszary związane z Puszczą Mariańską i doliną Pisi Gągoliny.

W kontekście Zielopolis Powiat Żyrardowski jest przykładem regionu przechodzącego transformację od tradycyjnego przemysłu do gospodarki opartej na nowoczesnych usługach, logistyce i zrównoważonym wykorzystaniu zasobów środowiska.

Powiat w liczbach

Powiat tworzą: miasto Żyrardów, gminy miejsko-wiejskie Mszczonów i Wiskitki oraz gminy wiejskie Puszcza Mariańska i Radziejowice.

Przyroda i krajobraz

Powiat Żyrardowski położony jest na Równinie Łowicko-Błońskiej oraz Wysoczyźnie Rawskiej.

Najważniejsze elementy krajobrazu obejmują:

• rozległe równiny rolnicze,

• kompleksy leśne Puszczy Mariańskiej,

• doliny niewielkich rzek,

• stawy i zbiorniki wodne,

• tereny źródliskowe okolic Mszczonowa,

• obszary sadownicze i ogrodnicze.

Mimo silnego rozwoju gospodarczego zachowało się tutaj wiele terenów o wysokiej wartości przyrodniczej. Szczególnie atrakcyjne są okolice Puszczy Mariańskiej, Radziejowic oraz kompleksów leśnych pomiędzy Wiskitkami i Mszczonowem.

Wody i retencja

Powiat nie posiada dużych rzek, jednak lokalne cieki i tereny podmokłe odgrywają istotną rolę dla gospodarki wodnej regionu.

Najważniejsze cieki obejmują:

• Pisię Gągolinę,

• Okrzeszę,

• Suchą,

• liczne rowy melioracyjne,

• niewielkie zbiorniki retencyjne.

Pisia Gągolina

To najważniejsza rzeka powiatu, odprowadzająca wody do Bzury. Jej dolina stanowi ważny element lokalnego systemu przyrodniczego i retencyjnego.

Tereny źródliskowe Mszczonowa

Okolice Mszczonowa znane są z występowania wód geotermalnych, które stały się podstawą rozwoju lokalnej turystyki i rekreacji. Wody te należą do najcenniejszych zasobów naturalnych regionu.

Wyzwania środowiskowe

Najważniejsze problemy obejmują:

• okresowe susze rolnicze,

• szybki odpływ wód opadowych,

• presję urbanizacyjną,

• potrzebę rozwoju małej retencji.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Żyrardowski posiada jedną z najbardziej zróżnicowanych gospodarek w zachodniej części Mazowsza.

Najważniejsze sektory obejmują:

• logistykę,

• przemysł,

• handel,

• usługi,

• budownictwo,

• rolnictwo,

• turystykę.

Logistyczne centrum między Warszawą i Łodzią

Przez powiat przebiegają:

• autostrada A2,

• droga ekspresowa S8,

• magistrala kolejowa Warszawa–Łódź.

Dzięki temu region stał się jednym z najważniejszych centrów logistycznych centralnej Polski.

Rolnictwo i sadownictwo

W gminach Radziejowice, Puszcza Mariańska i Wiskitki znaczną rolę odgrywają:

• zboża,

• kukurydza,

• sadownictwo,

• warzywnictwo,

• produkcja zwierzęca.

Żyrardów – przemysłowe dziedzictwo o europejskiej wartości

Największym wyróżnikiem powiatu jest Żyrardów – miasto założone wokół jednej z największych fabryk lniarskich XIX wieku.

Zabytkowe centrum miasta stanowi unikalny w skali Europy, zachowany niemal w całości zespół urbanistyczny miasta przemysłowego. Obejmuje:

• osiedla robotnicze,

• fabryki,

• szkoły,

• obiekty użyteczności publicznej,

• historyczne układy ulic.

To jeden z najlepszych przykładów miasta przemysłowego epoki rewolucji przemysłowej zachowanych w Europie Środkowej.

Lasy i środowisko

Lesistość powiatu wynosi około 22–23%, jednak lokalnie występują duże kompleksy leśne.

Największe obszary leśne znajdują się:

• w Puszczy Mariańskiej,

• w gminie Wiskitki,

• w rejonie Radziejowic,

• w południowej części powiatu.

Dominują:

• sosna,

• brzoza,

• dąb,

• olsza,

• grab.

Lasy pełnią ważne funkcje:

• retencyjne,

• rekreacyjne,

• krajobrazowe,

• klimatyczne.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Pomimo silnego rozwoju gospodarczego region zachował wiele cennych siedlisk przyrodniczych.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• lisy,

• bobry,

• wydry.

W lasach i dolinach rzecznych można spotkać:

• żurawie,

• bociany czarne,

• bieliki,

• zimorodki,

• dzięcioły czarne,

• błotniaki stawowe.

Lokalne kompleksy leśne stanowią ważne ogniwo ekologiczne pomiędzy Kampinosem, doliną Bzury i lasami południowego Mazowsza.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada niezwykle ciekawe dziedzictwo przemysłowe i ziemiańskie.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• historyczne centrum Żyrardowa,

• pałac w Radziejowicach,

• zabytkowe kościoły regionu,

• zespoły dworskie,

• historyczne osiedla fabryczne.

Radziejowice

Pałac w Radziejowicach należy do najpiękniejszych rezydencji Mazowsza. Obecnie funkcjonuje jako centrum kultury i sztuki.

Żyrardów

Miasto jest jednym z najcenniejszych zabytków przemysłowych w Polsce i coraz częściej wymieniane jest jako przykład udanej rewitalizacji terenów poprzemysłowych.

Turystyka i rekreacja

Powiat posiada coraz bardziej rozwiniętą ofertę turystyczną.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• zabytkowy Żyrardów,

• Termy Mszczonów,

• pałac w Radziejowicach,

• Puszczę Mariańską,

• szlaki rowerowe,

• kompleksy leśne.

Popularne formy aktywności:

• turystyka rowerowa,

• spacery przyrodnicze,

• wypoczynek termalny,

• turystyka industrialna,

• fotografia krajobrazowa,

• rekreacja rodzinna.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Żyrardowski znajduje się w grupie regionów, które mogą skutecznie łączyć rozwój gospodarczy z ochroną środowiska.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• rozwój retencji lokalnej,

• ochronę terenów leśnych,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• wykorzystanie potencjału geotermii,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę dolin rzecznych,

• tworzenie zielonej infrastruktury w miastach.

Szczególnie interesujący jest potencjał wykorzystania energii geotermalnej związany z Mszczonowem, który od lat należy do krajowych pionierów w tym zakresie.

Potencjał rozwojowy

Powiat Żyrardowski należy do najbardziej perspektywicznych powiatów województwa mazowieckiego. Korzysta z doskonałego położenia komunikacyjnego, bliskości Warszawy oraz rozwiniętej infrastruktury gospodarczej.

Najważniejsze atuty regionu to:

• położenie przy autostradzie A2,

• bliskość Warszawy,

• rozwinięta logistyka,

• geotermia Mszczonowa,

• zabytkowy Żyrardów,

• pałac w Radziejowicach,

• duży potencjał inwestycyjny.

W najbliższych latach coraz większą rolę będą odgrywały inwestycje związane z zieloną transformacją, energetyką odnawialną, gospodarką wodną oraz nowoczesnym planowaniem przestrzennym. Powiat Żyrardowski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju w centralnej Polsce, wykorzystując swoje położenie pomiędzy największymi ośrodkami gospodarczymi kraju oraz bogate dziedzictwo przemysłowe i przyrodnicze.