Powiat Krapkowicki

Charakterystyka powiatu

Powiat Krapkowicki położony jest w centralnej części województwa opolskiego, pomiędzy Opolem a Kędzierzynem-Koźlem. To jeden z najmniejszych powierzchniowo powiatów regionu, ale jednocześnie należący do najważniejszych pod względem przemysłowym i komunikacyjnym. Jego krajobraz kształtują dolina Odry, rozległe tereny rolnicze oraz wzgórza związane z pobliską Górą Świętej Anny.

Siedzibą powiatu są Krapkowice – historyczne miasto położone nad Odrą i Osobłogą. W skład powiatu wchodzą również Gogolin i Zdzieszowice, a także gminy Strzeleczki i Walce. Region od lat kojarzony jest z przemysłem wapienniczym, cementowym, papierniczym oraz chemicznym.

Jednocześnie jest to obszar o dużym znaczeniu przyrodniczym. Dolina Odry stanowi jeden z najważniejszych korytarzy ekologicznych południowej Polski, a sąsiedztwo Góry Świętej Anny wpływa na różnorodność krajobrazów i walorów przyrodniczych regionu.

Powiat w liczbach

Powiat należy do najmniejszych w województwie opolskim, ale charakteryzuje się stosunkowo dużą gęstością zaludnienia i wysokim poziomem uprzemysłowienia.

Przyroda i krajobraz

Krajobraz Powiatu Krapkowickiego tworzy przede wszystkim dolina Odry oraz tereny Wyżyny Śląskiej przechodzące w okolice Góry Świętej Anny. W zachodniej części dominują równiny rzeczne, natomiast wschód staje się bardziej pagórkowaty.

Najbardziej charakterystycznym elementem krajobrazu jest szeroka dolina Odry z licznymi starorzeczami, łęgami i terenami zalewowymi. W okolicach Gogolina i Zdzieszowic pojawiają się natomiast wapienne wzgórza będące pozostałością dawnej działalności geologicznej.

Region wyróżnia się ciekawym połączeniem terenów przemysłowych z obszarami cennymi przyrodniczo. To właśnie tutaj można znaleźć zarówno duże zakłady produkcyjne, jak i cenne siedliska ptaków wodnych czy rozległe lasy.

Wody i retencja

Najważniejszą rzeką jest Odra, która od wieków stanowi główną oś gospodarczą regionu. Przez Krapkowice przepływa również Osobłoga, uchodząca do Odry w centrum miasta.

Dolina Odry ma ogromne znaczenie dla retencji i ochrony przeciwpowodziowej. Występują tutaj:

• starorzecza,

• tereny podmokłe,

• łęgi nadrzeczne,

• naturalne obszary zalewowe.

Powiat podobnie jak inne części Opolszczyzny doświadcza coraz częściej okresów suszy. Dlatego szczególnego znaczenia nabierają działania związane z zatrzymywaniem wody w krajobrazie oraz ochroną terenów zalewowych przed nadmierną zabudową.

W przyszłości ważną rolę mogą odegrać projekty odtwarzania mokradeł oraz zwiększania retencji w dolinie Odry i Osobłogi.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka powiatu jest jedną z najbardziej zróżnicowanych w województwie opolskim.

Na terenach wiejskich dominują uprawy:

• pszenicy,

• rzepaku,

• kukurydzy,

• jęczmienia,

• buraków cukrowych.

Jednak największe znaczenie mają przemysł i przetwórstwo.

Wapienie, cement i przemysł mineralny

Powiat Krapkowicki od dziesięcioleci związany jest z eksploatacją wapieni i przemysłem materiałów budowlanych. Szczególnie okolice Gogolina należą do najbardziej rozpoznawalnych obszarów przemysłu cementowego w Polsce.

Lokalne złoża surowców skalnych przyczyniły się do rozwoju zakładów produkujących:

• cement,

• wapno,

• kruszywa,

• materiały budowlane.

Papier i przemysł przetwórczy

Krapkowice od ponad stu lat związane są również z przemysłem papierniczym. Zakłady papiernicze należały do najważniejszych pracodawców regionu i odegrały istotną rolę w rozwoju miasta.

Zdzieszowice i przemysł koksowniczy

Na terenie powiatu znajduje się także jedna z największych koksowni w Europie – zakłady w Zdzieszowicach, które odgrywają ważną rolę w gospodarce całego Górnego Śląska.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej czwartej powierzchni powiatu. Największe kompleksy występują w dolinie Odry oraz w południowych częściach regionu.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• buk,

• grab,

• olsza.

Szczególnie cenne są lasy łęgowe związane z doliną Odry, które pełnią ważną funkcję retencyjną oraz stanowią schronienie dla wielu gatunków zwierząt.

Mimo obecności przemysłu środowisko naturalne zachowało dużą wartość przyrodniczą, a wiele terenów objętych jest różnymi formami ochrony.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Dolina Odry należy do najważniejszych ostoi przyrodniczych Opolszczyzny.

Występują tutaj:

• bobry,

• wydry,

• jelenie,

• sarny,

• dziki.

Bogaty jest również świat ptaków:

• bieliki,

• czaple siwe,

• bociany białe,

• żurawie,

• zimorodki,

• kormorany.

Tereny nadrzeczne pełnią funkcję ważnego korytarza ekologicznego umożliwiającego migrację gatunków pomiędzy Sudetami, Śląskiem i doliną Odry.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Krapkowicki posiada bogate dziedzictwo historyczne związane z dziejami Śląska.

Do najważniejszych zabytków należą:

• historyczne centrum Krapkowic,

• zamek i zabytkowa zabudowa w Rogowie Opolskim,

• stare miasto w Gogolinie,

• kościoły i sanktuaria regionu,

• zabytki przemysłowe związane z papiernictwem i cementowniami.

Gogolin i legenda Karolinki

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli regionu jest Gogolin oraz związana z nim ludowa pieśń o Karolince i Karliku. To jeden z najbardziej znanych motywów kultury śląskiej, rozpoznawalny daleko poza granicami województwa opolskiego.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje wiele możliwości aktywnego wypoczynku.

Największe atrakcje obejmują:

• dolinę Odry,

• zamek w Rogowie Opolskim,

• trasy rowerowe Odra–Nysa,

• okolice Góry Świętej Anny,

• zabytki Krapkowic i Gogolina,

• tereny rekreacyjne nad Odrą.

Coraz większym zainteresowaniem cieszy się turystyka rowerowa oraz przyrodnicza związana z terenami nadrzecznymi.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Krapkowicki znajduje się w szczególnie interesującym miejscu z punktu widzenia Zielopolis – na styku przemysłu, rolnictwa i cennych ekosystemów rzecznych.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Odry,

• zwiększanie retencji krajobrazowej,

• rewitalizację terenów poprzemysłowych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• tworzenie nowych zadrzewień,

• ochronę łęgów nadrzecznych,

• rozwój błękitno-zielonej infrastruktury w miastach.

Region może stać się przykładem skutecznego łączenia rozwoju gospodarczego z ochroną środowiska i zasobów wodnych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Krapkowicki należy do najbardziej perspektywicznych gospodarczo części województwa opolskiego. Jego siłą jest położenie pomiędzy Opolem a Górnym Śląskiem, dostęp do Odry oraz silne zaplecze przemysłowe.

Najważniejsze atuty regionu to:

• rozwinięty przemysł,

• położenie przy ważnych szlakach transportowych,

• dolina Odry,

• bliskość Góry Świętej Anny,

• tradycje przemysłowe i rzemieślnicze,

• cenne zasoby przyrodnicze.

W najbliższych latach szczególne znaczenie mogą mieć inwestycje związane z gospodarką wodną, zieloną transformacją przemysłu, rewitalizacją terenów poprzemysłowych oraz rozwojem turystyki przyrodniczej i kulturowej. Dzięki temu Powiat Krapkowicki ma potencjał, by stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju na Opolszczyźnie.