Powiat Oleski

Charakterystyka powiatu

Powiat Oleski położony jest w północno-wschodniej części województwa opolskiego, na styku Opolszczyzny, Górnego Śląska i ziem wieluńskich. To jeden z najbardziej zielonych i leśnych regionów województwa, gdzie rozległe kompleksy borów, spokojne doliny rzeczne oraz tradycyjne krajobrazy rolnicze tworzą wyjątkowo harmonijną przestrzeń do życia i wypoczynku. Siedzibą powiatu jest Olesno – historyczne miasto o średniowiecznych korzeniach, od wieków pełniące funkcję lokalnego centrum administracyjnego i handlowego.

Powiat wyróżnia się wysokim udziałem terenów leśnych, niewielkim stopniem urbanizacji oraz bogatym dziedzictwem kulturowym związanym z historią Śląska. To również region, w którym coraz większego znaczenia nabierają zagadnienia związane z ochroną zasobów wodnych, retencją krajobrazową oraz zachowaniem różnorodności biologicznej.

Powiat w liczbach

Powiat należy do większych powierzchniowo jednostek województwa opolskiego, a znaczną część jego obszaru zajmują lasy i tereny rolnicze.

Przyroda i krajobraz

Krajobraz Powiatu Oleskiego tworzą przede wszystkim równiny i łagodnie faliste tereny Niziny Śląskiej oraz rozległe kompleksy leśne północno-wschodniej Opolszczyzny. Region nie posiada gór ani dużych jezior, jednak jego siłą jest naturalność krajobrazu i stosunkowo niewielka presja urbanizacyjna.

Szczególnie cenne przyrodniczo są okolice Dobrodzienia, Zębowic i Radłowa, gdzie zachowały się rozległe bory sosnowe oraz mozaika łąk, pól i terenów podmokłych. W wielu miejscach krajobraz przypomina dawne leśne obszary pogranicza śląsko-wielkopolskiego.

Charakterystycznym elementem regionu są również liczne aleje drzew, śródpolne zadrzewienia oraz niewielkie doliny rzeczne tworzące naturalne korytarze ekologiczne.

Wody i retencja

Powiat Oleski leży w zlewniach kilku ważnych rzek południowo-zachodniej Polski. Największe znaczenie mają Prosna i Liswarta, które odprowadzają wody w kierunku Warty, oraz Stobrawa należąca do dorzecza Odry.

Na terenie powiatu występują:

• doliny rzeczne,

• śródleśne mokradła,

• stawy hodowlane,

• oczka wodne,

• niewielkie zbiorniki retencyjne.

Ze względu na duży udział lasów region posiada stosunkowo korzystne warunki do naturalnego zatrzymywania wody. Jednocześnie coraz częściej obserwowane są skutki długotrwałych okresów bezopadowych, które wpływają na rolnictwo oraz gospodarkę leśną.

Istotnym wyzwaniem pozostaje rozwój małej retencji oraz ochrona terenów podmokłych stanowiących naturalne magazyny wody.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Rolnictwo pozostaje jednym z filarów lokalnej gospodarki. Dominują gospodarstwa produkujące:

• zboża,

• rzepak,

• kukurydzę,

• ziemniaki,

• rośliny paszowe.

Ważną rolę odgrywa również hodowla bydła i trzody chlewnej.

Dobrodzień – polskie zagłębie meblarskie

Najbardziej rozpoznawalną specjalizacją gospodarczą regionu jest przemysł meblarski skoncentrowany wokół Dobrodzienia. Miasto od dziesięcioleci uznawane jest za jeden z najważniejszych ośrodków produkcji mebli w Polsce.

Działają tutaj liczne zakłady stolarskie, producenci mebli oraz firmy związane z obróbką drewna. Tradycje rzemieślnicze przekazywane są często z pokolenia na pokolenie, a marka „Meble z Dobrodzienia” jest rozpoznawalna w wielu częściach kraju.

Przedsiębiorczość lokalna

Poza branżą meblarską rozwijają się również:

• przemysł drzewny,

• budownictwo,

• transport,

• handel,

• usługi dla rolnictwa.

Dogodne położenie pomiędzy Opolem, Częstochową i Górnym Śląskiem sprzyja rozwojowi małych i średnich przedsiębiorstw.

Lasy i środowisko

Powiat Oleski należy do najbardziej zalesionych obszarów województwa opolskiego. Lasy zajmują ponad jedną trzecią jego powierzchni, co stanowi jeden z najwyższych wskaźników w regionie.

Dominują:

• sosna zwyczajna,

• dąb szypułkowy,

• brzoza,

• świerk,

• olsza.

Kompleksy leśne pełnią ważne funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• przeciwerozyjne,

• rekreacyjne.

Lasy stanowią również istotny element regionalnych korytarzy ekologicznych łączących województwo opolskie z terenami województwa śląskiego i łódzkiego.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Rozległe obszary leśne sprawiają, że Powiat Oleski należy do ważnych ostoi zwierząt w północno-wschodniej części Opolszczyzny.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• kuny.

Bogata jest również awifauna:

• żurawie,

• bociany czarne,

• dzięcioły czarne,

• myszołowy,

• bieliki,

• zimorodki.

Szczególne znaczenie mają doliny rzeczne oraz kompleksy leśne stanowiące miejsca lęgowe wielu rzadkich gatunków ptaków.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Oleski posiada bogate dziedzictwo historyczne związane z dziejami Śląska i pogranicza śląsko-wielkopolskiego.

Do najcenniejszych zabytków należą:

• drewniany kościół św. Anny w Oleśnie,

• zabytkowe centrum Olesna,

• kościoły drewniane regionu,

• historyczna zabudowa Dobrodzienia,

• pałace i dwory ziemiańskie,

• liczne kapliczki i obiekty sakralne.

Olesno i kościół św. Anny

Najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem powiatu jest drewniany kościół św. Anny w Oleśnie. Jego charakterystyczny, wieloboczny kształt przypominający różę sprawia, że należy do najbardziej niezwykłych drewnianych świątyń w Polsce i jest jednym z symboli całej Opolszczyzny.

Turystyka i rekreacja

Powiat Oleski nie jest regionem turystyki masowej, ale posiada duży potencjał dla osób ceniących kontakt z naturą.

Najciekawsze atrakcje obejmują:

• kościół św. Anny w Oleśnie,

• Dobrodzień,

• leśne szlaki rowerowe,

• doliny Prosny i Liswarty,

• zabytki sakralne regionu,

• kompleksy leśne północnej Opolszczyzny.

Coraz większym zainteresowaniem cieszy się turystyka rowerowa, przyrodnicza i weekendowa.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Oleski posiada bardzo duży potencjał rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury. Duże powierzchnie lasów oraz stosunkowo niski poziom urbanizacji stwarzają korzystne warunki do wdrażania rozwiązań opartych na naturze.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• rozwój małej retencji,

• ochronę terenów podmokłych,

• zachowanie śródpolnych zadrzewień,

• ochronę dolin rzecznych,

• rozwój energetyki odnawialnej,

• zwiększanie odporności lasów na suszę,

• ochronę bioróżnorodności.

Powiat może stać się jednym z modelowych przykładów wykorzystania zasobów leśnych i wodnych do budowania odporności klimatycznej regionu.

Potencjał rozwojowy

Powiat Oleski dysponuje znacznymi atutami rozwojowymi wynikającymi z połączenia silnej przedsiębiorczości lokalnej, zasobów leśnych oraz korzystnego położenia komunikacyjnego.

Najważniejsze mocne strony regionu to:

• rozwinięty przemysł meblarski,

• wysoka lesistość,

• dobre warunki środowiskowe,

• atrakcyjne krajobrazy,

• bogate dziedzictwo kulturowe,

• położenie pomiędzy Opolem, Śląskiem i Wielkopolską.

W najbliższych latach szczególne znaczenie mogą mieć inwestycje związane z gospodarką leśną, retencją wody, odnawialnymi źródłami energii oraz rozwojem turystyki przyrodniczej. Dzięki temu Powiat Oleski ma szansę pozostać jednym z najbardziej zielonych i przyjaznych środowisku regionów województwa opolskiego.