Powiat Strzelecki

Charakterystyka powiatu

Powiat Strzelecki położony jest we wschodniej części województwa opolskiego, pomiędzy Opolem, Kędzierzynem-Koźlem i aglomeracją górnośląską. To region wyjątkowy w skali całej Opolszczyzny – miejsce, gdzie znajdują się jedne z najważniejszych symboli historycznych, religijnych i przyrodniczych województwa. Powiat obejmuje między innymi Strzelce Opolskie, Leśnicę, Ujazd, Zawadzkie, Kolonowskie, Jemielnicę i Izbicko.

Sercem regionu są Strzelce Opolskie – miasto o wielowiekowej historii, położone na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych. Jednak najbardziej rozpoznawalnym symbolem powiatu pozostaje Góra Świętej Anny – wygasły wulkan, miejsce pielgrzymek, walk Powstań Śląskich i jeden z najważniejszych punktów krajobrazowych województwa opolskiego.

Powiat Strzelecki łączy silne tradycje przemysłowe, rozległe lasy, wartościowe obszary rolnicze oraz wyjątkowe dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze. Jest również jednym z najciekawszych obszarów województwa pod względem potencjału rozwoju zielonej infrastruktury i turystyki.

Powiat w liczbach

Powiat należy do średniej wielkości jednostek administracyjnych województwa opolskiego i zamieszkiwany jest przez około 74 tysiące mieszkańców.

Przyroda i krajobraz

Powiat Strzelecki wyróżnia się niezwykle zróżnicowanym krajobrazem. W północnej części dominują rozległe kompleksy leśne związane z doliną Małej Panwi i terenami wokół Zawadzkiego oraz Kolonowskiego. Południowa część regionu związana jest z Garbem Chełmu i okolicami Góry Świętej Anny.

Najważniejsze elementy krajobrazu to:

• Park Krajobrazowy Góra Świętej Anny,

• Garb Chełmu,

• dolina Małej Panwi,

• tereny leśne wokół Kolonowskiego,

• wapienne wzgórza okolic Leśnicy,

• rozległe pola uprawne środkowej części powiatu.

Szczególnym wyróżnikiem jest krajobraz wokół Góry Świętej Anny, gdzie pofalowane pola, wąwozy lessowe, wapienne wzgórza i bazaltowe pozostałości dawnej aktywności wulkanicznej tworzą jeden z najbardziej charakterystycznych krajobrazów województwa.

Wody i retencja

Najważniejszą rzeką północnej części powiatu jest Mała Panew, należąca do najcenniejszych przyrodniczo rzek Opolszczyzny. Występują również mniejsze cieki, takie jak Jemielnica oraz liczne leśne strumienie i potoki.

Powiat nie posiada dużych zbiorników retencyjnych, jednak istotną rolę odgrywają:

• lasy magazynujące wodę,

• doliny rzeczne,

• tereny podmokłe,

• stawy hodowlane,

• obszary źródliskowe.

W kontekście zmian klimatu coraz większego znaczenia nabierają działania związane z małą retencją, ochroną mokradeł oraz zatrzymywaniem wody w krajobrazie rolniczym.

Duże kompleksy leśne północnej części powiatu pełnią ważną funkcję naturalnych magazynów wody dla całego regionu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka Powiatu Strzeleckiego jest zróżnicowana i opiera się zarówno na przemyśle, jak i rolnictwie.

Dominujące uprawy obejmują:

• pszenicę,

• rzepak,

• kukurydzę,

• buraki cukrowe,

• jęczmień.

Ważną rolę odgrywa również hodowla bydła oraz trzody chlewnej.

Wapienie i przemysł surowcowy

Okolice Góry Świętej Anny od dziesięcioleci związane są z eksploatacją wapieni. Surowce te odegrały istotną rolę w rozwoju przemysłu cementowego i materiałów budowlanych całego regionu.

Przemysł drzewny i metalowy

W północnej części powiatu, szczególnie w rejonie Zawadzkiego i Kolonowskiego, rozwijały się zakłady związane z obróbką drewna, przemysłem metalowym i produkcją elementów dla budownictwa.

Położenie między Opolem a Górnym Śląskiem

Atutem regionu jest korzystne położenie przy autostradzie A4 oraz bliskość dużych ośrodków gospodarczych, co sprzyja rozwojowi logistyki i nowych inwestycji.

Lasy i środowisko

Powiat Strzelecki należy do bardziej zalesionych obszarów województwa opolskiego.

Największe kompleksy leśne występują w gminach:

• Kolonowskie,

• Zawadzkie,

• Jemielnica,

• Izbicko.

Dominują:

• sosna zwyczajna,

• dąb,

• buk,

• brzoza,

• olsza.

Lasy pełnią bardzo ważne funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• przeciwerozyjne,

• rekreacyjne.

Szczególnie cenne są lasy bukowe występujące na obszarze Parku Krajobrazowego Góra Świętej Anny.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Strzelecki posiada wysoką wartość przyrodniczą dzięki połączeniu lasów, terenów rolniczych i obszarów chronionych.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• kuny.

Bogaty jest również świat ptaków:

• bociany czarne,

• żurawie,

• myszołowy,

• dzięcioły czarne,

• bieliki,

• zimorodki.

Znaczna część terenów objęta jest ochroną w ramach sieci Natura 2000 oraz Parku Krajobrazowego Góra Świętej Anny.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Strzelecki należy do najważniejszych historycznie regionów Opolszczyzny.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• sanktuarium na Górze Świętej Anny,

• amfiteatr skalny i Pomnik Czynu Powstańczego,

• klasztor franciszkanów,

• zamek w Strzelcach Opolskich,

• klasztor cystersów w Jemielnicy,

• zabytkowe centra Leśnicy i Ujazdu.

Góra Świętej Anny – duchowe serce Śląska

To najważniejsze sanktuarium pielgrzymkowe województwa opolskiego i jedno z najważniejszych miejsc religijnych całego Górnego Śląska. Góra Świętej Anny jest również miejscem związanym z Powstaniami Śląskimi oraz jednym z oficjalnych Pomników Historii Polski.

Wulkan na Opolszczyźnie

Niewiele osób wie, że Góra Świętej Anny jest pozostałością dawnego wulkanu. Bazaltowe skały i charakterystyczna budowa geologiczna należą do największych ciekawostek przyrodniczych regionu.

Turystyka i rekreacja

Powiat Strzelecki posiada jedne z największych atrakcji turystycznych województwa opolskiego.

Najważniejsze z nich to:

• Góra Świętej Anny,

• Park Krajobrazowy Góra Świętej Anny,

• klasztor w Jemielnicy,

• Strzelce Opolskie,

• dolina Małej Panwi,

• liczne trasy rowerowe i piesze.

Coraz większym zainteresowaniem cieszy się turystyka rowerowa, geologiczna i przyrodnicza związana z obszarami chronionymi oraz historią Powstań Śląskich.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Strzelecki posiada wyjątkowy potencjał do rozwoju rozwiązań zgodnych z ideą Zielopolis.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę Parku Krajobrazowego Góra Świętej Anny,

• rozwój małej retencji,

• ochronę lasów i mokradeł,

• zachowanie zadrzewień śródpolnych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę krajobrazu kulturowego,

• wzmacnianie korytarzy ekologicznych.

Szczególne znaczenie ma zachowanie równowagi pomiędzy rozwojem gospodarczym a ochroną wyjątkowych walorów przyrodniczych Garbu Chełmu.

Potencjał rozwojowy

Powiat Strzelecki posiada bardzo silne fundamenty rozwoju oparte na korzystnym położeniu, bogatych zasobach przyrodniczych oraz znaczącym dziedzictwie historycznym.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Góra Świętej Anny,

• Park Krajobrazowy Góra Świętej Anny,

• położenie przy autostradzie A4,

• rozwinięte rolnictwo,

• zasoby leśne,

• dziedzictwo Powstań Śląskich,

• bliskość Opola i Górnego Śląska.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia mogą nabrać inwestycje związane z turystyką przyrodniczą, ochroną krajobrazu, gospodarką wodną oraz zieloną transformacją energetyczną. Powiat Strzelecki ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z najciekawszych przykładów harmonijnego połączenia przyrody, historii i nowoczesnego rozwoju na Opolszczyźnie.