Powiat Krośnieński

Charakterystyka powiatu

Powiat Krośnieński położony jest w południowej części województwa podkarpackiego, przy granicy ze Słowacją. To jeden z najbardziej atrakcyjnych krajobrazowo regionów Polski południowo-wschodniej, obejmujący fragmenty Beskidu Niskiego, Dołów Jasielsko-Sanockich oraz Pogórza Dynowskiego. Siedzibą władz powiatu jest Krosno, które jednak stanowi odrębne miasto na prawach powiatu i administracyjnie nie wchodzi w jego skład. Powiat obejmuje m.in. Duklę, Iwonicz-Zdrój, Rymanów, Jedlicze oraz Jaśliska.

To region niezwykle różnorodny – od górskich pasm Beskidu Niskiego, przez uzdrowiska o wielowiekowych tradycjach, po tereny związane z narodzinami światowego przemysłu naftowego. Jednocześnie Powiat Krośnieński należy do najbardziej zielonych i zalesionych części województwa podkarpackiego.

Dla Zielopolis jest to jeden z najciekawszych powiatów Podkarpacia, ponieważ spotykają się tutaj niemal wszystkie elementy nowoczesnego rozwoju opartego na przyrodzie: lasy, uzdrowiska, źródła wód mineralnych, turystyka górska, retencja krajobrazowa oraz bogate dziedzictwo kulturowe Karpat.

Powiat w liczbach

Powiat należy do większych jednostek administracyjnych województwa podkarpackiego i wyróżnia się jedną z najwyższych lesistości w regionie.

Przyroda i krajobraz

Powiat Krośnieński jest prawdziwą bramą Beskidu Niskiego. Krajobraz regionu tworzą łagodne pasma górskie, rozległe kompleksy leśne, doliny rzeczne oraz malownicze pogórza.

Najważniejsze elementy krajobrazu to:

• Beskid Niski,

• Jaśliska i okolice Przełęczy Dukielskiej,

• dolina Jasiołki,

• dolina Wisłoka,

• Pogórze Dynowskie,

• okolice Iwonicza-Zdroju i Rymanowa-Zdroju,

• Magurski Park Narodowy (częściowo).

Szczególnie cenne przyrodniczo są okolice Jaślisk i Dukli, gdzie zachowały się jedne z najbardziej naturalnych krajobrazów Karpat Zachodnich. Niewielka presja urbanizacyjna sprawia, że wiele terenów zachowało niemal pierwotny charakter.

Wody i retencja

Powiat Krośnieński odgrywa ważną rolę w gospodarce wodnej południowego Podkarpacia. Źródła i dopływy Wisłoka oraz Jasiołki zasilają jedne z najważniejszych systemów rzecznych regionu.

Najważniejsze cieki obejmują:

• Jasiołkę,

• Wisłok,

• Lubatówkę,

• Tabor,

• Iwonkę,

• liczne potoki Beskidu Niskiego.

Górska retencja Beskidu Niskiego

Ogromne znaczenie mają tutaj naturalne procesy retencyjne zachodzące w lasach i dolinach górskich. Lasy bukowo-jodłowe zatrzymują wodę opadową, ograniczając skutki susz i gwałtownych wezbrań.

Najważniejsze wyzwania obejmują:

• ochronę źródlisk,

• zachowanie mokradeł,

• rozwój małej retencji,

• ochronę dolin rzecznych,

• zwiększanie odporności krajobrazu na zmiany klimatu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka Powiatu Krośnieńskiego jest zróżnicowana i opiera się na usługach, przemyśle, turystyce oraz rolnictwie.

W rolnictwie dominują:

• zboża,

• kukurydza,

• ziemniaki,

• rośliny paszowe,

• sady owocowe.

Ważną rolę odgrywa również hodowla bydła.

Uzdrowiska – specjalizacja regionu

Najbardziej rozpoznawalnym wyróżnikiem gospodarczym powiatu są uzdrowiska.

Iwonicz-Zdrój

To jedno z najstarszych uzdrowisk w Polsce. Tradycje lecznicze sięgają tutaj XVI wieku, a miejscowość słynie z leczniczych wód mineralnych, klimatu oraz zabytkowej zabudowy uzdrowiskowej.

Rymanów-Zdrój

Drugim filarem turystyki zdrowotnej jest Rymanów-Zdrój, uznawany za jedno z najważniejszych uzdrowisk południowej Polski. Leczone są tutaj schorzenia układu oddechowego, krążenia i narządów ruchu.

Naftowe dziedzictwo regionu

Powiat Krośnieński jest również jednym z miejsc narodzin światowego przemysłu naftowego. W pobliskiej Bóbrce powstała najstarsza na świecie kopalnia ropy naftowej działająca do dziś, związana z działalnością Ignacego Łukasiewicza.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują niemal 39% powierzchni powiatu, co stawia go wśród najbardziej zalesionych regionów Podkarpacia.

Dominują:

• buk,

• jodła,

• sosna,

• jawor,

• świerk.

Największe kompleksy leśne występują w gminach:

• Jaśliska,

• Dukla,

• Rymanów,

• Iwonicz-Zdrój.

Lasy pełnią kluczowe funkcje:

• retencyjne,

• przeciwerozyjne,

• klimatyczne,

• przyrodnicze,

• turystyczne.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Krośnieński należy do najcenniejszych przyrodniczo regionów Karpat.

Występują tutaj:

• wilki,

• rysie,

• niedźwiedzie brunatne,

• jelenie,

• żbiki,

• wydry.

Bogaty jest również świat ptaków:

• orły przednie,

• bociany czarne,

• puchacze,

• sóweczki,

• dzięcioły trójpalczaste,

• myszołowy.

Duża lesistość oraz niewielkie zaludnienie sprawiają, że Beskid Niski pozostaje jedną z najważniejszych ostoi dużych drapieżników w Polsce.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Krośnieński posiada wyjątkowo bogate dziedzictwo kulturowe związane z historią Karpat, Łemków i dawnego pogranicza polsko-węgierskiego.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• zabytkowy rynek w Dukli,

• klasztor oo. Bernardynów w Dukli,

• drewniane cerkwie Beskidu Niskiego,

• zabytki Iwonicza-Zdroju,

• historyczne centrum Rymanowa,

• kościoły i cerkwie Jaślisk.

Dukla – brama Karpat

Przez wieki Dukla była jednym z najważniejszych ośrodków handlowych na szlaku prowadzącym przez Karpaty na Węgry. Dziś pozostaje jednym z najcenniejszych historycznie miast regionu.

Jaśliska – perła Beskidu Niskiego

Niewielkie Jaśliska zachowały niezwykle cenny historyczny układ urbanistyczny i są uznawane za jedną z najbardziej klimatycznych miejscowości całych Karpat.

Turystyka i rekreacja

Powiat Krośnieński należy do najatrakcyjniejszych turystycznie obszarów województwa podkarpackiego.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Iwonicz-Zdrój,

• Rymanów-Zdrój,

• Duklę,

• Jaśliska,

• Beskid Niski,

• Przełęcz Dukielską,

• szlaki Karpat,

• Muzeum Przemysłu Naftowego w Bóbrce.

Rozwinięta jest:

• turystyka uzdrowiskowa,

• piesza,

• rowerowa,

• przyrodnicza,

• kulturowa,

• narciarska.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Krośnieński posiada wyjątkowe warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę lasów Beskidu Niskiego,

• rozwój retencji górskiej,

• ochronę źródlisk i dolin rzecznych,

• rozwój ekologicznej turystyki,

• zachowanie korytarzy ekologicznych Karpat,

• wspieranie odnawialnych źródeł energii,

• ochronę uzdrowiskowych walorów środowiska.

To jeden z tych regionów, gdzie jakość środowiska stanowi podstawę rozwoju gospodarczego.

Potencjał rozwojowy

Powiat Krośnieński dysponuje wyjątkowym potencjałem wynikającym z połączenia walorów przyrodniczych, uzdrowiskowych i kulturowych.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Beskid Niski,

• Iwonicz-Zdrój i Rymanów-Zdrój,

• wysoka lesistość,

• źródła wód mineralnych,

• bogate dziedzictwo historyczne,

• położenie przy granicy ze Słowacją,

• rozwinięta marka turystyczna regionu.

W nadchodzących latach szczególnego znaczenia mogą nabrać inwestycje związane z turystyką zdrowotną, ochroną zasobów wodnych, rozwojem zielonej energii oraz wykorzystaniem potencjału przyrodniczego Beskidu Niskiego. Powiat Krośnieński ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju w polskich Karpatach.