Powiat Łańcucki

Charakterystyka powiatu

Powiat Łańcucki położony jest w centralnej części województwa podkarpackiego, pomiędzy Rzeszowem a Przeworskiem. Mimo że należy do najmniejszych powiatów ziemskich regionu pod względem powierzchni, jest jednocześnie jednym z najgęściej zaludnionych i najlepiej rozwiniętych gospodarczo obszarów Podkarpacia. Jego siedzibą jest Łańcut – miasto znane w całej Polsce z jednej z najpiękniejszych rezydencji magnackich Europy oraz bogatego dziedzictwa kulturowego. Powiat zajmuje około 452 km² i liczy ponad 80 tysięcy mieszkańców.

Położenie w sąsiedztwie Rzeszowa, autostrady A4 oraz lotniska w Jasionce sprawia, że region rozwija się dynamicznie, zachowując jednocześnie swój rolniczy i krajobrazowy charakter. To obszar, gdzie tradycyjne wsie, zabytki światowej klasy, nowoczesna przedsiębiorczość oraz cenne tereny przyrodnicze tworzą harmonijną całość.

Dla Zielopolis Powiat Łańcucki jest ciekawym przykładem regionu podmiejskiego, który musi umiejętnie łączyć rozwój gospodarczy z ochroną krajobrazu, retencją wód oraz zachowaniem terenów zielonych.

Powiat w liczbach

Powiat Łańcucki należy do najmniejszych powierzchniowo powiatów województwa podkarpackiego, ale jednocześnie charakteryzuje się najwyższą gęstością zaludnienia spośród powiatów ziemskich regionu.

Przyroda i krajobraz

Powiat położony jest na pograniczu Kotliny Sandomierskiej i Pogórza Dynowskiego. Dominują tutaj łagodne wzgórza, żyzne pola uprawne oraz niewielkie kompleksy leśne.

Najważniejsze elementy krajobrazu to:

• Pradolina Wisłoka,

• Pogórze Dynowskie,

• dolina Mikośki,

• wzgórza okolic Markowej,

• tereny rolnicze gmin Białobrzegi i Czarna,

• kompleksy leśne Rakszawy.

Charakterystyczną cechą regionu jest mozaika pól, sadów, zadrzewień śródpolnych i niewielkich lasów, która tworzy bardzo atrakcyjny krajobraz kulturowy.

Powiat stanowi naturalne przejście pomiędzy aglomeracją rzeszowską a bardziej rolniczymi terenami wschodniego Podkarpacia.

Wody i retencja

Najważniejszym ciekiem wodnym regionu jest Wisłok, przepływający przez zachodnią część powiatu. Uzupełniają go liczne mniejsze rzeki, potoki i rowy melioracyjne.

Najważniejsze cieki obejmują:

• Wisłok,

• Mikośkę,

• Sawę,

• Tartaczną,

• liczne cieki dopływowe.

Retencja krajobrazu rolniczego

Ze względu na duży udział gruntów rolnych szczególne znaczenie ma retencja krajobrazowa. Zadrzewienia śródpolne, oczka wodne oraz niewielkie lasy pomagają zatrzymywać wodę i ograniczać skutki suszy.

Najważniejsze wyzwania obejmują:

• ochronę dolin rzecznych,

• rozwój małej retencji,

• ochronę gleb przed erozją,

• zwiększanie liczby zadrzewień,

• ograniczanie skutków gwałtownych opadów.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Łańcucki należy do najaktywniejszych gospodarczo regionów Podkarpacia. Bliskość Rzeszowa sprzyja rozwojowi przedsiębiorczości, usług oraz nowoczesnych zakładów produkcyjnych.

W rolnictwie dominują:

• pszenica,

• kukurydza,

• rzepak,

• warzywa,

• sady owocowe.

Znaczną rolę odgrywa także hodowla bydła i drobiu.

Markowa – wieś znana w całej Polsce

Jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc powiatu jest Markowa, związana z historią rodziny Ulmów. Powstałe tutaj muzeum poświęcone Polakom ratującym Żydów podczas II wojny światowej należy do najważniejszych obiektów historycznych regionu.

Małe i średnie przedsiębiorstwa

Powiat wyróżnia się dużą liczbą rodzinnych firm działających w branżach:

• budowlanej,

• meblarskiej,

• spożywczej,

• logistycznej,

• usługowej.

Bliskość autostrady A4 dodatkowo zwiększa atrakcyjność inwestycyjną regionu.

Lasy i środowisko

Choć Powiat Łańcucki nie należy do najbardziej zalesionych regionów województwa, lasy pełnią tutaj bardzo ważną funkcję środowiskową. Powierzchnia lasów i gruntów leśnych przekracza 20% powierzchni powiatu.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• grab,

• brzoza,

• olsza.

Największe kompleksy leśne występują w rejonie Rakszawy i Czarnej.

Lasy pełnią funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• rekreacyjne,

• przeciwerozyjne.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Mozaikowy krajobraz pól, lasów i dolin rzecznych tworzy dobre warunki dla wielu gatunków zwierząt.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• bobry.

Wśród ptaków spotkać można:

• bociany białe,

• bociany czarne,

• myszołowy,

• dzięcioły,

• żurawie,

• zimorodki.

Znaczącą rolę pełnią lokalne korytarze ekologiczne związane z doliną Wisłoka i terenami leśnymi w północnej części powiatu.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Łańcucki posiada jedne z najcenniejszych zabytków województwa podkarpackiego.

Najważniejsze z nich to:

• Zamek w Łańcucie,

• park zamkowy w Łańcucie,

• zabytkowa synagoga w Łańcucie,

• Muzeum Ulmów w Markowej,

• kościoły i zespoły dworskie regionu,

• zabytkowa zabudowa Łańcuta.

Zamek w Łańcucie – perła polskiej architektury

Zamek Lubomirskich i Potockich należy do najpiękniejszych rezydencji arystokratycznych Europy. Wraz z otaczającym parkiem, storczykarnią i słynną kolekcją powozów stanowi najważniejszą atrakcję turystyczną powiatu.

Markowa i rodzina Ulmów

Historia rodziny Ulmów stała się symbolem odwagi i pomocy niesionej prześladowanym podczas II wojny światowej. Miejsce to posiada dziś znaczenie ogólnopolskie i międzynarodowe.

Turystyka i rekreacja

Powiat Łańcucki rozwija przede wszystkim turystykę kulturową, historyczną i rowerową.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Zamek w Łańcucie,

• Muzeum Powozów,

• Muzeum Ulmów w Markowej,

• szlaki rowerowe Pogórza Dynowskiego,

• zabytkowe kościoły i dwory,

• dolinę Wisłoka.

Coraz większą popularnością cieszy się również turystyka związana z lokalną kuchnią i produktami regionalnymi.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Łańcucki posiada dobre warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Wisłoka,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• ochronę gleb rolniczych,

• rozwój zieleni miejskiej i wiejskiej,

• wykorzystanie odnawialnych źródeł energii,

• poprawę odporności na zmiany klimatu.

Szczególnie ważne jest zachowanie równowagi pomiędzy rozwojem zabudowy związanej z aglomeracją rzeszowską a ochroną krajobrazu i terenów przyrodniczych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Łańcucki posiada bardzo duży potencjał wynikający z położenia, przedsiębiorczości mieszkańców oraz bogatego dziedzictwa kulturowego.

Najważniejsze atuty regionu to:

• bliskość Rzeszowa,

• autostrada A4,

• Zamek w Łańcucie,

• wysoka aktywność gospodarcza mieszkańców,

• rozwinięte rolnictwo,

• atrakcyjne krajobrazy Pogórza Dynowskiego,

• duży potencjał turystyczny.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia mogą nabrać inwestycje związane z gospodarką wodną, zieloną infrastrukturą, turystyką kulturową oraz rozwojem nowoczesnych usług. Powiat Łańcucki ma wszelkie predyspozycje, aby pozostać jednym z najlepiej rozwijających się powiatów województwa podkarpackiego.