Powiat Leski

Charakterystyka powiatu

Powiat Leski położony jest w południowo-wschodniej części województwa podkarpackiego, na pograniczu Bieszczadów i Gór Sanocko-Turczańskich. To jeden z najbardziej malowniczych i najbardziej zalesionych regionów Polski, często nazywany „Bramą Bieszczadów”, ponieważ przez Lesko prowadzi główna droga do najpopularniejszych miejscowości i atrakcji bieszczadzkich.

Siedzibą powiatu jest Lesko – historyczne miasto położone nad Sanem, od wieków pełniące funkcję centrum handlowego i administracyjnego tej części Karpat. Powiat obejmuje gminy Baligród, Cisna, Lesko, Olszanica i Solina, a jego południowa część należy do najrzadziej zaludnionych obszarów Polski.

Region stanowi wyjątkowe połączenie górskich krajobrazów, ogromnych kompleksów leśnych, Jeziora Solińskiego, dzikiej przyrody i bogatej historii pogranicza polsko-rusińskiego. Dla Zielopolis jest to jeden z najcenniejszych obszarów w kraju pod względem znaczenia lasów, retencji wodnej i usług ekosystemowych.

Powiat w liczbach

Powiat Leski należy do najmniej zaludnionych powiatów województwa podkarpackiego. Jednocześnie jest jednym z najbardziej zalesionych regionów Polski – lasy zajmują niemal 70% jego powierzchni.

Przyroda i krajobraz

Powiat Leski obejmuje zachodnią część Bieszczadów oraz fragmenty Gór Sanocko-Turczańskich. Krajobraz tworzą rozległe pasma górskie, doliny rzeczne, jeziora zaporowe i ogromne połacie lasów.

Najważniejsze elementy krajobrazu to:

• Jezioro Solińskie,

• Jezioro Myczkowieckie,

• dolina Sanu,

• Pasmo Łopiennika i Durnej,

• Wołosań,

• Chryszczata,

• okolice Cisnej i Baligrodu.

Charakterystycznym elementem regionu są rozległe przestrzenie leśne, które po II wojnie światowej częściowo zajęły tereny dawnych pól i nieistniejących już wsi. Dzięki temu przyroda odzyskała znaczną część dawnych obszarów osadniczych.

Wody i retencja

Powiat Leski jest jednym z najważniejszych obszarów retencyjnych południowo-wschodniej Polski. Kluczową rolę odgrywa tutaj San oraz system zbiorników wodnych Solina–Myczkowce.

Najważniejsze cieki wodne to:

• San,

• Solinka,

• Hoczewka,

• Wetlina,

• liczne potoki górskie.

Jezioro Solińskie – energetyczne i wodne serce Bieszczadów

Największym i najbardziej rozpoznawalnym elementem regionu jest Jezioro Solińskie. Powstało w wyniku budowy zapory w Solinie i pełni funkcje:

• przeciwpowodziowe,

• retencyjne,

• energetyczne,

• turystyczne,

• przyrodnicze.

Wraz z Jeziorem Myczkowieckim tworzy jeden z najważniejszych systemów magazynowania wody w polskich Karpatach.

Naturalna retencja lasów

Ogromne kompleksy leśne zatrzymują wodę opadową, ograniczają skutki suszy i stabilizują przepływy rzeczne. W kontekście zmian klimatu znaczenie tych funkcji stale rośnie.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Ze względu na górski charakter regionu rolnictwo ma mniejsze znaczenie niż w większości powiatów Podkarpacia.

Dominują:

• łąki i pastwiska,

• hodowla bydła,

• hodowla owiec,

• gospodarstwa ekologiczne,

• pszczelarstwo.

Turystyka jako główny filar gospodarki

Najważniejszą gałęzią gospodarki jest turystyka.

Rozwijają się:

• hotele,

• pensjonaty,

• gospodarstwa agroturystyczne,

• gastronomia,

• usługi przewodnickie,

• wypożyczalnie sprzętu sportowego.

Dzięki Jezioru Solińskiemu i Bieszczadom region należy do najchętniej odwiedzanych części województwa podkarpackiego.

Energetyka wodna

Istotne znaczenie gospodarcze posiada również elektrownia wodna w Solinie – jedna z największych tego typu instalacji w Polsce.

Lasy i środowisko

Powiat Leski jest jednym z najbardziej zalesionych obszarów kraju. Lasy zajmują niemal 70% powierzchni regionu.

Dominują:

• buk,

• jodła,

• jawor,

• świerk,

• olsza.

Znaczna część terenów leśnych znajduje się pod zarządem Lasów Państwowych i stanowi ważny element karpackiego systemu przyrodniczego.

Lasy pełnią funkcje:

• retencyjne,

• przeciwerozyjne,

• klimatyczne,

• krajobrazowe,

• gospodarcze.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Leski należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów Polski.

Występują tutaj:

• niedźwiedzie brunatne,

• wilki,

• rysie,

• żubry,

• żbiki,

• jelenie karpackie.

Bogaty jest również świat ptaków:

• orły przednie,

• puchacze,

• bociany czarne,

• sóweczki,

• puszczyki uralskie,

• dzięcioły trójpalczaste.

Lasy Powiatu Leskiego tworzą ważny korytarz ekologiczny łączący zachodnią i wschodnią część Bieszczadów.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Leski posiada niezwykle bogate dziedzictwo związane z historią pogranicza polsko-rusińskiego.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• zamek Kmitów w Lesku,

• synagogę w Lesku,

• cerkwie i kościoły drewniane,

• zaporę w Solinie,

• zabytki Baligrodu,

• dawne cmentarze i ślady nieistniejących wsi.

Lesko – historyczna brama Bieszczadów

Lesko przez stulecia było jednym z najważniejszych miast regionu. Do dziś zachowały się tutaj zabytkowy układ urbanistyczny, synagoga oraz zamek rodziny Kmita.

Dziedzictwo dawnych mieszkańców

W wielu miejscach można odnaleźć ślady kultury Bojków i Łemków – dawne cerkwie, kapliczki, cmentarze oraz pozostałości osad opuszczonych po II wojnie światowej.

Turystyka i rekreacja

Powiat Leski należy do najważniejszych regionów turystycznych Polski południowo-wschodniej.

Największe atrakcje obejmują:

• Jezioro Solińskie,

• zaporę w Solinie,

• Cisną,

• Baligród,

• Lesko,

• Bieszczadzką Kolejkę Leśną,

• Wołosań,

• Kamień Leski.

Rozwinięta jest:

• turystyka piesza,

• rowerowa,

• wodna,

• żeglarska,

• konna,

• narciarska.

Kamień Leski

Jedną z największych ciekawostek geologicznych regionu jest Kamień Leski – monumentalna skała piaskowcowa objęta ochroną przyrody i związana z licznymi lokalnymi legendami.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Leski jest naturalnym przykładem funkcjonowania wielkoskalowej zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę lasów karpackich,

• rozwój retencji naturalnej,

• ochronę doliny Sanu,

• zachowanie korytarzy ekologicznych,

• rozwój ekologicznej turystyki,

• ochronę zasobów wodnych Soliny,

• wspieranie odnawialnych źródeł energii.

To jeden z tych regionów, gdzie przyroda stanowi najważniejszy kapitał rozwojowy.

Potencjał rozwojowy

Powiat Leski posiada wyjątkowy potencjał wynikający z połączenia walorów przyrodniczych, turystycznych i energetycznych.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Jezioro Solińskie,

• ogromne kompleksy leśne,

• wysoka lesistość,

• wyjątkowa bioróżnorodność,

• marka Bieszczadów,

• rozwinięta turystyka,

• znaczenie energetyczne Soliny.

W nadchodzących latach szczególnego znaczenia mogą nabrać inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, rozwojem turystyki całorocznej, gospodarką opartą na usługach ekosystemowych oraz wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii. Powiat Leski ma wszelkie predyspozycje, aby pozostać jednym z najcenniejszych przyrodniczo i najbardziej rozpoznawalnych regionów Polski.