Powiat Lubaczowski

Charakterystyka powiatu

Powiat Lubaczowski położony jest w najbardziej wysuniętej na wschód części województwa podkarpackiego, przy granicy z Ukrainą. To jeden z najbardziej zielonych, najspokojniejszych i najmniej zurbanizowanych regionów Polski, obejmujący fragmenty Roztocza Wschodniego oraz Kotliny Sandomierskiej. Siedzibą powiatu jest Lubaczów – historyczne miasto będące centrum administracyjnym i gospodarczym regionu. Powiat zajmuje powierzchnię ponad 1300 km² i należy do największych powiatów województwa podkarpackiego.

To obszar wyjątkowy pod względem przyrodniczym. Znaczna część powiatu pokryta jest lasami dawnej Puszczy Sandomierskiej i kompleksami leśnymi Roztocza. Brak dużych miast, niewielka presja przemysłowa oraz bogactwo terenów naturalnych sprawiają, że region należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów południowo-wschodniej Polski.

Dla Zielopolis Powiat Lubaczowski jest wzorcowym przykładem regionu, gdzie lasy, retencja naturalna, uzdrowiska i ochrona krajobrazu mogą stać się podstawą długoterminowego rozwoju.

Powiat w liczbach

Powiat jest jednym z największych powierzchniowo powiatów Podkarpacia, a jednocześnie należy do najsłabiej zaludnionych regionów województwa.

Przyroda i krajobraz

Największym skarbem Powiatu Lubaczowskiego jest krajobraz Roztocza Wschodniego. To obszar łagodnych wzgórz, głębokich wąwozów, źródlisk oraz rozległych lasów, które miejscami zachowały bardzo naturalny charakter. Najwyższe wzniesienia Roztocza w granicach Polski znajdują się właśnie na terenie powiatu.

Najważniejsze elementy krajobrazu to:

• Roztocze Wschodnie,

• Południoworoztoczański Park Krajobrazowy,

• dolina Lubaczówki,

• okolice Horyńca-Zdroju,

• wzgórza Narola i Werchraty,

• kompleksy leśne Puszczy Solskiej i dawnej Puszczy Sandomierskiej.

Region wyróżnia się niezwykle spokojnym charakterem. W wielu miejscach można przejechać kilkanaście kilometrów przez lasy i wzgórza bez napotkania większych skupisk zabudowy.

Wody i retencja

Powiat Lubaczowski nie posiada dużych rzek porównywalnych z Sanem czy Wisłoką, ale pełni bardzo ważną funkcję retencyjną dzięki rozległym lasom, mokradłom oraz źródliskom Roztocza.

Najważniejsze cieki obejmują:

• Lubaczówkę,

• Ratę,

• Brusienkę,

• Świdnicę,

• Sołotwę.

Roztocze Wschodnie jest obszarem licznych źródeł i cieków wodnych. Wody opadowe są magazynowane przez lasy, torfowiska i naturalne obniżenia terenu, co ogranicza skutki suszy.

Najważniejsze wyzwania obejmują:

• ochronę źródlisk,

• zachowanie mokradeł,

• rozwój małej retencji,

• ochronę dolin rzecznych,

• przeciwdziałanie przesuszaniu terenów leśnych.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka powiatu opiera się przede wszystkim na rolnictwie, leśnictwie oraz turystyce.

Dominujące uprawy obejmują:

• pszenicę,

• żyto,

• kukurydzę,

• rzepak,

• rośliny paszowe.

Ważną rolę odgrywa również hodowla bydła i drobiu.

Horyniec-Zdrój – uzdrowiskowa specjalizacja regionu

Najbardziej rozpoznawalną specjalizacją powiatu jest Horyniec-Zdrój, jedno z najstarszych uzdrowisk w południowo-wschodniej Polsce. Miejscowość słynie z leczniczych wód siarczkowych oraz złóż borowiny wykorzystywanych w leczeniu schorzeń narządu ruchu i chorób reumatycznych.

Gospodarka leśna

Znaczną część lokalnej gospodarki stanowią:

• leśnictwo,

• przemysł drzewny,

• przetwórstwo drewna,

• produkcja mebli,

• usługi związane z gospodarką leśną.

Lasy i środowisko

Powiat Lubaczowski należy do najbardziej zalesionych obszarów województwa podkarpackiego. Rozległe kompleksy leśne zajmują niemal połowę jego powierzchni.

Dominują:

• sosna,

• buk,

• dąb,

• jodła,

• brzoza.

Najcenniejsze kompleksy występują na Roztoczu Wschodnim oraz w okolicach Narola, Horyńca-Zdroju i Wielkich Oczu.

Lasy pełnią funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• przeciwerozyjne,

• przyrodnicze,

• gospodarcze.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Lubaczowski jest jedną z najważniejszych ostoi przyrody w południowo-wschodniej Polsce.

Występują tutaj:

• wilki,

• rysie,

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• bobry.

Bogaty jest również świat ptaków:

• bociany czarne,

• bieliki,

• żurawie,

• orliki krzykliwe,

• puchacze,

• dzięcioły czarne.

Duże znaczenie mają obszary Natura 2000 oraz Południoworoztoczański Park Krajobrazowy, chroniące cenne siedliska leśne i wodne.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Lubaczowski posiada niezwykle bogate dziedzictwo związane z historią pogranicza polsko-ruskiego.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• zespół cerkiewny w Radrużu,

• zabytkowe centrum Lubaczowa,

• cerkwie w Narolu i okolicznych wsiach,

• pałac Ponińskich w Horyńcu-Zdroju,

• zabytki Nowego Brusna,

• liczne cmentarze i kapliczki przydrożne.

Radruż – skarb światowego dziedzictwa

Najcenniejszym zabytkiem regionu jest drewniana cerkiew św. Paraskewy w Radrużu wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. To jeden z najcenniejszych zabytków drewnianej architektury sakralnej w Polsce.

Nowe Brusno i tradycje kamieniarskie

Region słynął przez stulecia z produkcji nagrobków i kamiennych krzyży bruśnieńskich, które można spotkać na cmentarzach całego Roztocza.

Turystyka i rekreacja

Powiat Lubaczowski należy do najbardziej niedocenionych turystycznie regionów Polski.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Horyniec-Zdrój,

• Radruż,

• Roztocze Wschodnie,

• Narol,

• rezerwat Źródła Tanwi,

• Południoworoztoczański Park Krajobrazowy,

• szlaki rowerowe Green Velo.

To idealne miejsce dla osób poszukujących ciszy, przyrody i autentycznych krajobrazów bez tłumów turystów.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Lubaczowski posiada jeden z największych potencjałów środowiskowych w Polsce południowo-wschodniej.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę lasów Roztocza,

• zachowanie źródlisk i mokradeł,

• rozwój małej retencji,

• ochronę korytarzy ekologicznych,

• rozwój turystyki przyrodniczej,

• wspieranie odnawialnych źródeł energii,

• ochronę krajobrazu kulturowego pogranicza.

Naturalne zasoby regionu stanowią fundament jego przyszłego rozwoju.

Potencjał rozwojowy

Powiat Lubaczowski posiada wyjątkowy potencjał wynikający z wysokiej jakości środowiska i unikalnego położenia przy granicy państwa.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Roztocze Wschodnie,

• Horyniec-Zdrój,

• wysoka lesistość,

• bogata bioróżnorodność,

• dziedzictwo UNESCO w Radrużu,

• rozwinięta gospodarka leśna,

• ogromne walory krajobrazowe.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia mogą nabrać inwestycje związane z turystyką zdrowotną, ochroną zasobów wodnych, rozwojem zielonej energii oraz promocją Roztocza jako jednego z najcenniejszych przyrodniczo regionów Polski. Powiat Lubaczowski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju obszarów przygranicznych.