Powiat Przemyski

Charakterystyka powiatu

Powiat Przemyski położony jest w południowo-wschodniej części województwa podkarpackiego, przy granicy z Ukrainą. To jeden z największych powierzchniowo powiatów regionu i zarazem jeden z najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo obszarów całego Podkarpacia. Obejmuje rozległe tereny Pogórza Przemyskiego, dolinę Sanu oraz fragmenty Karpat Wschodnich. Siedzibą władz powiatu jest Przemyśl, który stanowi odrębne miasto na prawach powiatu i nie wchodzi administracyjnie w skład powiatu ziemskiego.

Powiat wyróżnia się bardzo niskim stopniem urbanizacji. Jeszcze do niedawna był jedynym powiatem w województwie bez miast, a obecnie prawa miejskie posiadają jedynie Dubiecko i Bircza. Dzięki temu znaczna część regionu zachowała naturalny charakter, bogate zasoby przyrodnicze oraz tradycyjny krajobraz pogranicza polsko-ruskiego.

Dla Zielopolis Powiat Przemyski jest jednym z najcenniejszych przyrodniczo obszarów południowo-wschodniej Polski, gdzie lasy, rzeki, obszary Natura 2000 i historyczne krajobrazy tworzą wyjątkowy potencjał rozwojowy.

Powiat w liczbach

Powiat zajmuje ponad 1210 km² i jest drugim co do wielkości powiatem ziemskim województwa podkarpackiego. Jednocześnie należy do najmniej zurbanizowanych powiatów w Polsce.

Przyroda i krajobraz

Powiat Przemyski jest miejscem, gdzie nizinne krajobrazy Kotliny Sandomierskiej stopniowo przechodzą w pogórza i pasma Karpat.

Najważniejsze elementy krajobrazu to:

• Pogórze Przemyskie,

• dolina Sanu,

• dolina Wiaru,

• Góry Sanocko-Turczańskie,

• okolice Birczy,

• wzgórza Dubiecka,

• rozległe kompleksy leśne południowej części powiatu.

Szczególnie cenne są tereny Pogórza Przemyskiego, należące do najdzikszych i najmniej przekształconych obszarów polskich Karpat. Można tu spotkać rozległe lasy, głębokie doliny i rozproszone wsie zachowujące tradycyjny charakter pogranicza.

Wody i retencja

Najważniejszą rzeką regionu jest San, który przecina powiat z południa na północ i stanowi jeden z najważniejszych elementów przyrodniczych całego Podkarpacia.

Najważniejsze cieki obejmują:

• San,

• Wiar,

• Stupnicę,

• Huczek,

• Jawornik,

• liczne potoki Pogórza Przemyskiego.

Dolina Sanu

San tworzy jeden z najcenniejszych korytarzy ekologicznych Polski południowo-wschodniej. Naturalne tereny zalewowe, starorzecza i lasy łęgowe pełnią ważne funkcje:

• retencyjne,

• przeciwpowodziowe,

• przyrodnicze,

• krajobrazowe.

Znaczenie retencji naturalnej

Rozległe kompleksy leśne Pogórza Przemyskiego skutecznie magazynują wodę opadową. Dzięki temu region odgrywa ważną rolę w ograniczaniu skutków susz oraz gwałtownych wezbrań rzek.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka Powiatu Przemyskiego opiera się głównie na rolnictwie, leśnictwie, usługach oraz turystyce.

Dominujące kierunki produkcji rolnej obejmują:

• zboża,

• kukurydzę,

• rzepak,

• hodowlę bydła,

• produkcję pasz.

Ze względu na pagórkowaty teren znaczną część powierzchni zajmują również łąki i pastwiska.

Pogranicze i logistyka

Istotne znaczenie gospodarcze posiada położenie przy granicy z Ukrainą. W rejonie Medyki znajduje się jedno z najważniejszych przejść granicznych Polski, odgrywające ważną rolę w transporcie i wymianie handlowej.

Leśnictwo

Znaczna część lokalnej gospodarki związana jest z:

• gospodarką leśną,

• przemysłem drzewnym,

• usługami leśnymi,

• przetwórstwem drewna.

Lasy i środowisko

Powiat Przemyski należy do najbardziej zalesionych regionów województwa podkarpackiego. Duże kompleksy leśne obejmują przede wszystkim południową i południowo-wschodnią część powiatu.

Dominują:

• buk,

• jodła,

• dąb,

• grab,

• jawor.

Najcenniejsze obszary leśne znajdują się w okolicach:

• Birczy,

• Fredropola,

• Krasiczyna,

• Krzywczy.

Lasy pełnią funkcje:

• retencyjne,

• przeciwerozyjne,

• klimatyczne,

• przyrodnicze,

• turystyczne.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Przemyski należy do najważniejszych ostoi dzikiej przyrody w polskich Karpatach.

Występują tutaj:

• wilki,

• rysie,

• niedźwiedzie brunatne,

• jelenie,

• żbiki,

• wydry.

Bogata jest również awifauna:

• orły przednie,

• bociany czarne,

• puchacze,

• sóweczki,

• dzięcioły trójpalczaste,

• bieliki.

Znaczną część obszaru obejmują obszary Natura 2000 oraz parki krajobrazowe, które chronią cenne siedliska leśne i rzeczne.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Przemyski należy do najbogatszych historycznie regionów województwa podkarpackiego.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Zamek w Krasiczynie,

• Kalwarię Pacławską,

• zabytkowe centrum Dubiecka,

• pałace i dwory Pogórza Przemyskiego,

• drewniane cerkwie i kościoły,

• forty Twierdzy Przemyśl rozmieszczone wokół miasta.

Zamek w Krasiczynie – perła renesansu

Najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem regionu jest Zamek w Krasiczynie, uznawany za jeden z najpiękniejszych zamków renesansowo-manierystycznych w Polsce. Jego bogata architektura i otaczający park przyciągają turystów z całego kraju.

Kalwaria Pacławska

Nazywana często „Jasną Górą Podkarpacia”, jest jednym z najważniejszych sanktuariów południowo-wschodniej Polski oraz celem licznych pielgrzymek.

Turystyka i rekreacja

Powiat Przemyski posiada ogromny potencjał turystyczny oparty na przyrodzie, historii i krajobrazie.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Zamek w Krasiczynie,

• Kalwarię Pacławską,

• Pogórze Przemyskie,

• dolinę Sanu,

• Birczę,

• Dubiecko,

• szlaki rowerowe i piesze,

• forty Twierdzy Przemyśl.

Region jest szczególnie atrakcyjny dla:

• turystyki pieszej,

• rowerowej,

• kajakowej,

• przyrodniczej,

• historycznej,

• pielgrzymkowej.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Przemyski posiada wyjątkowe warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Sanu,

• rozwój małej retencji,

• ochronę lasów Pogórza Przemyskiego,

• zachowanie korytarzy ekologicznych Karpat,

• ochronę terenów podmokłych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• wspieranie turystyki przyrodniczej.

To jeden z tych regionów, gdzie jakość środowiska stanowi najważniejszy kapitał rozwojowy.

Potencjał rozwojowy

Powiat Przemyski posiada ogromny potencjał wynikający z połączenia wyjątkowych walorów przyrodniczych, historycznych i krajobrazowych.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Pogórze Przemyskie,

• dolina Sanu,

• Zamek w Krasiczynie,

• Kalwaria Pacławska,

• wysoka lesistość,

• przygraniczne położenie,

• bogata bioróżnorodność.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia mogą nabrać inwestycje związane z ochroną zasobów wodnych, rozwojem turystyki przyrodniczej, wykorzystaniem odnawialnych źródeł energii oraz promocją dziedzictwa kulturowego pogranicza. Powiat Przemyski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zielonego rozwoju i turystyki krajobrazowej w polskich Karpatach.