Powiat Ropczycko-Sędziszowski

Charakterystyka powiatu

Powiat Ropczycko-Sędziszowski położony jest w zachodniej części województwa podkarpackiego, pomiędzy Rzeszowem a Dębicą. To jeden z mniejszych powierzchniowo powiatów regionu, ale jednocześnie jeden z najbardziej dynamicznie rozwijających się obszarów Podkarpacia. Jego siedzibą są Ropczyce, a drugim ważnym ośrodkiem miejskim jest Sędziszów Małopolski. Powiat stanowi naturalne zaplecze gospodarcze aglomeracji rzeszowskiej, zachowując jednocześnie wyraźnie rolniczy i krajobrazowy charakter.

Region leży na styku Kotliny Sandomierskiej i Pogórza Strzyżowskiego. Dzięki temu północna część powiatu ma charakter bardziej równinny i rolniczy, natomiast południowa obejmuje malownicze wzgórza, doliny oraz tereny leśne. Szczególnie wyróżnia się gmina Wielopole Skrzyńskie, związana z postacią Tadeusza Kantora i otoczona atrakcyjnymi krajobrazami Pogórza Karpackiego.

Dla Zielopolis Powiat Ropczycko-Sędziszowski jest interesującym przykładem regionu, który łączy rozwój przemysłowy, nowoczesną przedsiębiorczość i logistykę z potrzebą ochrony zasobów wodnych, krajobrazu rolniczego i terenów zielonych.

Powiat w liczbach

Powiat zajmuje powierzchnię około 549 km² i liczy około 74 tysięcy mieszkańców. W jego skład wchodzą dwie gminy miejsko-wiejskie oraz trzy gminy wiejskie.

Przyroda i krajobraz

Powiat Ropczycko-Sędziszowski wyróżnia się dużą różnorodnością krajobrazową. Na północy dominują żyzne równiny Kotliny Sandomierskiej, natomiast południowe obszary stopniowo przechodzą w wzgórza Pogórza Strzyżowskiego.

Najważniejsze elementy krajobrazu to:

• Pogórze Strzyżowskie,

• dolina Wielopolki,

• wzgórza Wielopola Skrzyńskiego,

• okolice Góry Chełm,

• równiny Ropczyc i Sędziszowa Małopolskiego,

• tereny leśne południowej części powiatu.

Charakterystyczna jest mozaika pól uprawnych, łąk, zadrzewień śródpolnych i niewielkich kompleksów leśnych, tworzących atrakcyjny krajobraz rolniczy.

Wody i retencja

Powiat nie posiada dużych rzek o znaczeniu krajowym, jednak lokalna sieć wodna odgrywa ważną rolę dla gospodarki i środowiska.

Najważniejsze cieki obejmują:

• Wielopolkę,

• Budzisz,

• Tuszymkę,

• Bystrzycę,

• liczne potoki Pogórza Strzyżowskiego.

Znaczenie małej retencji

Ze względu na pagórkowaty charakter południowej części powiatu szczególne znaczenie mają działania związane z zatrzymywaniem wody w krajobrazie.

Najważniejsze wyzwania obejmują:

• ograniczanie skutków suszy,

• ochronę dolin rzecznych,

• rozwój zbiorników małej retencji,

• zachowanie oczek wodnych,

• ochronę gleb przed erozją.

Coraz większego znaczenia nabierają również zadrzewienia śródpolne, które poprawiają retencję oraz ograniczają skutki ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat należy do aktywnych gospodarczo regionów Podkarpacia. Korzystne położenie przy autostradzie A4 oraz linii kolejowej Kraków–Rzeszów sprzyja rozwojowi przedsiębiorczości i inwestycji.

Dominujące kierunki produkcji rolnej obejmują:

• pszenicę,

• kukurydzę,

• rzepak,

• ziemniaki,

• warzywa,

• produkcję paszową.

Przemysł i przedsiębiorczość

Najważniejsze gałęzie gospodarki obejmują:

• przemysł elektromaszynowy,

• produkcję materiałów budowlanych,

• przetwórstwo spożywcze,

• logistykę,

• transport,

• usługi dla przemysłu.

Bliskość Rzeszowa sprawia, że coraz więcej mieszkańców znajduje zatrudnienie również w firmach związanych z Doliną Lotniczą.

Sędziszów Małopolski – węzeł komunikacyjny

Miasto od wieków rozwijało się dzięki korzystnemu położeniu na szlaku handlowym prowadzącym z Krakowa na Ruś. Dziś pozostaje jednym z ważniejszych punktów komunikacyjnych zachodniego Podkarpacia.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej czwartej powierzchni powiatu. Największe kompleksy leśne znajdują się w południowej części regionu, szczególnie w gminie Wielopole Skrzyńskie.

Dominują:

• buk,

• jodła,

• sosna,

• dąb,

• grab.

Lasy pełnią ważne funkcje:

• retencyjne,

• przeciwerozyjne,

• klimatyczne,

• krajobrazowe,

• rekreacyjne.

Szczególnie istotne są obszary leśne chroniące źródła lokalnych cieków wodnych.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat posiada dobre warunki dla wielu gatunków zwierząt związanych z krajobrazem rolniczo-leśnym.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• kuny.

Wśród ptaków spotkać można:

• bociany białe,

• myszołowy,

• puszczyki,

• dzięcioły,

• żurawie,

• zimorodki.

Doliny rzeczne oraz kompleksy leśne tworzą lokalne korytarze ekologiczne łączące Pogórze Strzyżowskie z Kotliną Sandomierską.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogate dziedzictwo historyczne związane z dawną Małopolską oraz kulturą pogórzańską.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• zabytkowy układ urbanistyczny Ropczyc,

• kościoły i klasztory regionu,

• zabytkowe centrum Sędziszowa Małopolskiego,

• zespoły dworskie i parkowe,

• drewniane kościoły Pogórza,

• zabytki Wielopola Skrzyńskiego.

Wielopole Skrzyńskie i Tadeusz Kantor

Najbardziej rozpoznawalną postacią związaną z regionem jest Tadeusz Kantor – światowej sławy artysta, reżyser i twórca teatru Cricot 2. Wielopole Skrzyńskie do dziś pielęgnuje pamięć o swoim najsłynniejszym mieszkańcu.

Sędziszów Małopolski

Miasto zachowało historyczny układ rynku oraz liczne zabytki przypominające o wielowiekowej historii regionu.

Turystyka i rekreacja

Powiat rozwija przede wszystkim turystykę krajobrazową, rowerową i kulturową.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Wielopole Skrzyńskie,

• trasy Pogórza Strzyżowskiego,

• zabytki Ropczyc,

• zabytki Sędziszowa Małopolskiego,

• szlaki rowerowe,

• kompleksy leśne południowej części powiatu,

• miejsca związane z Tadeuszem Kantorem.

Region szczególnie dobrze nadaje się do spokojnej turystyki rodzinnej oraz aktywnego wypoczynku na łonie natury.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Ropczycko-Sędziszowski posiada dobre warunki do rozwoju rozwiązań zgodnych z ideą Zielopolis.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• rozwój małej retencji,

• ochronę dolin rzecznych,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• ochronę gleb przed erozją,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• wzmacnianie lokalnych korytarzy ekologicznych,

• tworzenie zielonej infrastruktury w miastach.

Szczególnie istotne jest zachowanie równowagi pomiędzy rozwojem gospodarczym a ochroną krajobrazu pogórzańskiego.

Potencjał rozwojowy

Powiat Ropczycko-Sędziszowski posiada bardzo dobre perspektywy rozwoju dzięki korzystnemu położeniu, przedsiębiorczości mieszkańców oraz bliskości Rzeszowa.

Najważniejsze atuty regionu to:

• położenie przy autostradzie A4,

• bliskość aglomeracji rzeszowskiej,

• rozwinięta przedsiębiorczość,

• żyzne gleby,

• atrakcyjne krajobrazy Pogórza Strzyżowskiego,

• dziedzictwo kulturowe regionu,

• potencjał logistyczny i przemysłowy.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia mogą nabrać inwestycje związane z zieloną transformacją przemysłu, gospodarką wodną, energetyką odnawialną oraz rozwojem nowoczesnych usług. Powiat Ropczycko-Sędziszowski ma potencjał, by stać się jednym z najbardziej zrównoważonych gospodarczo i środowiskowo regionów zachodniego Podkarpacia.