Powiat Rzeszowski

Charakterystyka powiatu

Powiat Rzeszowski jest największym i najludniejszym powiatem ziemskim województwa podkarpackiego. Otacza stolicę regionu – Rzeszów – tworząc jeden z najszybciej rozwijających się obszarów Polski południowo-wschodniej. To wyjątkowy region, w którym nowoczesna gospodarka, dynamicznie rozwijające się strefy inwestycyjne oraz zaplecze mieszkaniowe aglomeracji rzeszowskiej współistnieją z krajobrazami Pogórza Dynowskiego, dolinami rzecznymi i rozległymi terenami rolniczymi.

Powiat obejmuje 14 gmin, w tym miasta Boguchwała, Błażowa, Dynów, Głogów Małopolski, Sokołów Małopolski i Tyczyn. Mimo bliskości dużego miasta zachował wiele cennych walorów przyrodniczych i krajobrazowych. Jest także jednym z liderów wzrostu liczby mieszkańców w województwie, co świadczy o jego atrakcyjności jako miejsca do życia i prowadzenia działalności gospodarczej.

Dla Zielopolis Powiat Rzeszowski stanowi modelowy przykład obszaru, gdzie rozwój gospodarczy musi być ściśle powiązany z ochroną zasobów wodnych, zielonej infrastruktury oraz krajobrazu kulturowego.

Powiat w liczbach

Powiat liczy ponad 175 tysięcy mieszkańców i należy do najdynamiczniej rozwijających się obszarów Podkarpacia. Lesistość wynosi około 24%, a znaczną część powierzchni zajmują grunty rolne.

Przyroda i krajobraz

Jedną z największych zalet Powiatu Rzeszowskiego jest różnorodność krajobrazowa. Północna część położona jest na obszarze Kotliny Sandomierskiej, natomiast południe obejmuje malownicze wzgórza Pogórza Dynowskiego i Pogórza Strzyżowskiego.

Najważniejsze elementy krajobrazu to:

• dolina Wisłoka,

• Pogórze Dynowskie,

• wzgórza Hyżniańsko-Tyczyńskie,

• okolice Dynowa,

• tereny leśne Głogowa Małopolskiego,

• dolina Strugu,

• krajobrazy rolnicze Chmielnika i Krasnego.

Szczególnie atrakcyjne przyrodniczo są południowe gminy Hyżne, Dynów, Lubenia i Błażowa, gdzie zachowały się rozległe kompleksy leśne, głębokie doliny i tradycyjne krajobrazy pogórzańskie.

Wody i retencja

Najważniejszą rzeką regionu jest Wisłok, który przepływa przez centralną część powiatu i stanowi podstawę lokalnego systemu hydrologicznego.

Najważniejsze cieki obejmują:

• Wisłok,

• Strug,

• Lubczę,

• Czarną,

• Mrowlę,

• liczne potoki Pogórza Dynowskiego.

Wisłok – oś przyrodnicza aglomeracji

Dolina Wisłoka pełni kluczową rolę dla całego obszaru Rzeszowa i okolic. Jest ważnym korytarzem ekologicznym oraz obszarem retencji naturalnej.

Retencja w krajobrazie podmiejskim

Rosnąca liczba mieszkańców i rozwój zabudowy zwiększają znaczenie:

• małej retencji,

• ochrony terenów zalewowych,

• zachowania oczek wodnych,

• retencji wód opadowych,

• odtwarzania terenów podmokłych.

To jedno z największych wyzwań środowiskowych powiatu w najbliższych dekadach.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Rzeszowski należy do gospodarczych liderów województwa podkarpackiego. Bliskość Rzeszowa, autostrady A4, drogi ekspresowej S19 oraz lotniska w Jasionce sprawia, że region przyciąga inwestorów i nowych mieszkańców.

Dominujące kierunki produkcji rolnej obejmują:

• pszenicę,

• kukurydzę,

• rzepak,

• warzywa,

• sadownictwo,

• produkcję paszową.

Zaplecze Doliny Lotniczej

Największą specjalizacją gospodarczą regionu jest przemysł związany z Doliną Lotniczą.

Na terenie powiatu rozwijają się:

• przemysł lotniczy,

• logistyka,

• nowoczesne usługi,

• centra magazynowe,

• przemysł elektromaszynowy,

• budownictwo.

Trzebownisko i Jasionka

To właśnie tutaj znajdują się jedne z najważniejszych terenów inwestycyjnych województwa, związane z lotniskiem oraz Podkarpackim Parkiem Naukowo-Technologicznym.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około 24% powierzchni powiatu. Największe kompleksy leśne znajdują się w południowej części regionu oraz w okolicach Głogowa Małopolskiego.

Dominują:

• buk,

• jodła,

• sosna,

• dąb,

• grab.

Lasy pełnią ważne funkcje:

• retencyjne,

• przeciwerozyjne,

• klimatyczne,

• rekreacyjne,

• krajobrazowe.

Są również niezwykle istotnym elementem ograniczającym skutki rozlewania się zabudowy podmiejskiej.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Rzeszowski zachował stosunkowo wysoką różnorodność biologiczną pomimo silnej presji urbanizacyjnej.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• dziki,

• lisy,

• bobry,

• borsuki.

Wśród ptaków spotkać można:

• bociany białe,

• bociany czarne,

• myszołowy,

• dzięcioły,

• zimorodki,

• żurawie.

Dolina Wisłoka oraz kompleksy leśne Pogórza Dynowskiego stanowią ważne korytarze ekologiczne dla całego regionu.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogate dziedzictwo historyczne związane z dawną Małopolską oraz kulturą Pogórzan.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• pałac Lubomirskich w Boguchwale,

• zabytkowy Tyczyn,

• drewniane kościoły regionu,

• zespoły dworskie i parkowe,

• zabytki Dynowa,

• sanktuaria i kościoły Pogórza Dynowskiego.

Dynów i Pogórze Dynowskie

Dynów stanowi jedno z najciekawszych historycznie miast południowej części powiatu, a jednocześnie bramę do jednego z najpiękniejszych regionów krajobrazowych Podkarpacia.

Tyczyn

Miasto posiada średniowieczne korzenie i zachowało wiele śladów dawnego układu urbanistycznego.

Turystyka i rekreacja

Choć powiat kojarzony jest głównie z Rzeszowem, posiada coraz większy potencjał turystyczny.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Pogórze Dynowskie,

• dolinę Wisłoka,

• Dynów,

• Tyczyn,

• Boguchwałę,

• szlaki rowerowe Green Velo,

• tereny rekreacyjne wokół Rzeszowa.

Dużą popularnością cieszą się:

• turystyka rowerowa,

• piesza,

• krajoznawcza,

• rekreacja nad Wisłokiem.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Rzeszowski jest jednym z najważniejszych obszarów województwa pod względem planowania zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Wisłoka,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• tworzenie parków i terenów zielonych,

• ochronę korytarzy ekologicznych,

• rozwój transportu rowerowego,

• wykorzystanie odnawialnych źródeł energii,

• adaptację do zmian klimatu.

Szczególnie ważne jest zachowanie terenów zielonych w strefie podmiejskiej szybko rozwijającej się aglomeracji rzeszowskiej.

Potencjał rozwojowy

Powiat Rzeszowski posiada jeden z największych potencjałów rozwojowych w Polsce południowo-wschodniej.

Najważniejsze atuty regionu to:

• sąsiedztwo Rzeszowa,

• lotnisko w Jasionce,

• Dolina Lotnicza,

• autostrada A4 i droga S19,

• rosnąca liczba mieszkańców,

• atrakcyjne tereny inwestycyjne,

• walory krajobrazowe Pogórza Dynowskiego.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabiorą inwestycje związane z zieloną transformacją, nowoczesnymi technologiami, retencją wód opadowych oraz ochroną terenów zielonych. Powiat Rzeszowski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się wzorcowym przykładem harmonijnego połączenia dynamicznego rozwoju gospodarczego z ochroną środowiska i wysoką jakością życia mieszkańców.