Powiat Sanocki

Charakterystyka powiatu

Powiat Sanocki należy do najbardziej rozpoznawalnych regionów południowo-wschodniej Polski. Położony jest w południowej części województwa podkarpackiego, na styku Beskidu Niskiego, Bieszczadów, Pogórza Bukowskiego oraz Gór Słonnych. To właśnie tutaj rozpoczyna się krajobraz górski, który dla wielu turystów stanowi symboliczną bramę do Bieszczadów. Siedzibą powiatu jest Sanok – historyczna stolica Ziemi Sanockiej i jedno z najważniejszych miast regionu karpackiego. Powiat obejmuje również miasto i gminę Zagórz oraz sześć gmin wiejskich.

To obszar wyjątkowy pod względem przyrodniczym, kulturowym i krajobrazowym. Rozległe lasy, doliny Sanu i Osławy, drewniane cerkwie, ślady wielokulturowej historii oraz bliskość Bieszczadów sprawiają, że Powiat Sanocki należy do najcenniejszych regionów Podkarpacia. Dla Zielopolis jest przykładem miejsca, gdzie ochrona przyrody może być jednym z głównych motorów rozwoju gospodarczego.

Powiat w liczbach

Powiat należy do największych powierzchniowo powiatów województwa podkarpackiego i obejmuje znaczną część historycznej Ziemi Sanockiej.

Przyroda i krajobraz

Powiat Sanocki jest jednym z najbardziej zróżnicowanych krajobrazowo regionów województwa podkarpackiego. Północne obszary obejmują Pogórze Bukowskie i Góry Słonne, natomiast południowe części sięgają Beskidu Niskiego i zachodnich krańców Bieszczadów.

Najważniejsze elementy krajobrazu to:

• dolina Sanu,

• dolina Osławy,

• Góry Słonne,

• Pasmo Chryszczatej,

• Beskid Niski,

• okolice Komańczy,

• Pogórze Bukowskie.

Szczególnie malownicze są okolice Zagórza, Komańczy, Rzepedzi i Wisłoka Wielkiego, gdzie krajobraz tworzą zalesione pasma górskie, doliny rzeczne i rozproszone wsie dawnej Łemkowszczyzny.

Wody i retencja

Najważniejszym elementem systemu wodnego regionu jest San, który przepływa przez Sanok i Zagórz, tworząc jedną z najważniejszych osi przyrodniczych polskich Karpat.

Najważniejsze cieki obejmują:

• San,

• Osławę,

• Osławicę,

• Pielnicę,

• Wisłok,

• liczne potoki górskie.

San – król karpackich rzek

San należy do najcenniejszych przyrodniczo rzek Polski. Na terenie Powiatu Sanockiego zachował wiele naturalnych odcinków, starorzeczy i nadrzecznych siedlisk.

Górska retencja naturalna

Znaczna lesistość oraz obecność terenów górskich sprawiają, że region pełni bardzo ważną funkcję retencyjną dla całego dorzecza Sanu.

Najważniejsze wyzwania obejmują:

• ochronę dolin rzecznych,

• zachowanie terenów podmokłych,

• rozwój małej retencji,

• ochronę źródlisk,

• przeciwdziałanie skutkom suszy i gwałtownych opadów.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka Powiatu Sanockiego jest zróżnicowana i opiera się na przemyśle, usługach, turystyce oraz rolnictwie.

Dominujące kierunki produkcji rolnej obejmują:

• hodowlę bydła,

• hodowlę owiec,

• produkcję mleka,

• uprawę zbóż,

• produkcję pasz.

Sanok – przemysłowe centrum regionu

Najważniejszym ośrodkiem gospodarczym jest Sanok, znany z przemysłu motoryzacyjnego, gumowego oraz maszynowego.

Od dziesięcioleci funkcjonują tutaj zakłady przemysłowe, które należą do największych pracodawców południowego Podkarpacia.

Turystyka karpacka

Coraz większe znaczenie posiada:

• turystyka górska,

• rowerowa,

• kajakowa,

• kulturowa,

• przyrodnicza.

Bliskość Bieszczadów sprawia, że powiat korzysta z rosnącego ruchu turystycznego odwiedzającego południowo-wschodnią Polskę.

Specjalizacja regionu – brama do Bieszczadów

Powiat Sanocki odgrywa szczególną rolę jako naturalne zaplecze dla ruchu turystycznego kierującego się w Bieszczady.

Sanok i Zagórz są pierwszymi dużymi ośrodkami na trasie prowadzącej w góry, a jednocześnie oferują bogate zaplecze noclegowe, gastronomiczne i kulturalne.

To właśnie tutaj zaczyna się większość podróży do:

• Bieszczadzkiego Parku Narodowego,

• Cisnej,

• Wetliny,

• Ustrzyk Górnych,

• Komańczy.

Dzięki temu turystyka pozostaje jednym z najważniejszych kierunków rozwoju gospodarczego regionu.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują niemal połowę powierzchni powiatu i należą do najcenniejszych kompleksów leśnych polskich Karpat.

Dominują:

• buk,

• jodła,

• sosna,

• jawor,

• świerk.

Największe kompleksy występują:

• w gminie Komańcza,

• wokół Zagórza,

• w Górach Słonnych,

• w dolinie Osławy.

Lasy pełnią funkcje:

• retencyjne,

• klimatyczne,

• przeciwerozyjne,

• krajobrazowe,

• turystyczne.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Sanocki należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów Polski południowo-wschodniej.

Występują tutaj:

• wilki,

• rysie,

• niedźwiedzie brunatne,

• jelenie,

• żbiki,

• wydry.

Wśród ptaków spotkać można:

• orły przednie,

• bociany czarne,

• puchacze,

• sóweczki,

• dzięcioły trójpalczaste,

• bieliki.

Znaczna część regionu znajduje się w granicach obszarów Natura 2000 oraz parków krajobrazowych związanych z Górami Słonnymi i Beskidem Niskim.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Sanocki posiada jedno z najbogatszych dziedzictw kulturowych w polskich Karpatach.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Zamek Królewski w Sanoku,

• Muzeum Historyczne w Sanoku,

• Skansen Budownictwa Ludowego,

• ruiny klasztoru Karmelitów Bosych w Zagórzu,

• cerkwie w Komańczy, Turzańsku i Rzepedzi,

• liczne zabytki dawnej Łemkowszczyzny.

Skansen w Sanoku

To największy skansen w Polsce i jeden z najważniejszych obiektów muzealnych Europy Środkowej. Prezentuje kulturę Bojków, Łemków, Pogórzan i Dolinian.

Komańcza

Miejscowość znana jest zarówno z historii kardynała Stefana Wyszyńskiego, jak i ze swojego położenia pośród górskich lasów.

Turystyka i rekreacja

Powiat Sanocki należy do najważniejszych regionów turystycznych Podkarpacia.

Największe atrakcje obejmują:

• Skansen w Sanoku,

• Zamek Królewski,

• Góry Słonne,

• dolinę Sanu,

• Zagórz,

• Komańczę,

• szlaki Beskidu Niskiego,

• Bieszczadzką Kolejkę Leśną (w sąsiednim powiecie),

• liczne szlaki rowerowe i piesze.

Coraz większą popularnością cieszą się również spływy kajakowe Sanem i Osławą.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Sanocki posiada ogromny potencjał związany z ochroną przyrody i gospodarką wodną.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Sanu,

• rozwój małej retencji górskiej,

• ochronę lasów karpackich,

• zachowanie korytarzy ekologicznych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• wspieranie turystyki przyrodniczej,

• ochronę tradycyjnego krajobrazu wiejskiego.

To jeden z regionów, gdzie przyroda stanowi najważniejszy kapitał rozwojowy.

Potencjał rozwojowy

Powiat Sanocki posiada wyjątkowy potencjał wynikający z połączenia walorów przyrodniczych, kulturowych i gospodarczych.

Najważniejsze atuty regionu to:

• San i Osława,

• bliskość Bieszczadów,

• Skansen w Sanoku,

• wysoka lesistość,

• bogata historia wielokulturowa,

• rozwinięta turystyka,

• przemysł Sanoka.

W nadchodzących latach szczególnego znaczenia mogą nabrać inwestycje związane z turystyką przyrodniczą, ochroną zasobów wodnych, rozwojem gospodarki niskoemisyjnej oraz promocją dziedzictwa Karpat. Powiat Sanocki ma wszelkie predyspozycje, aby pozostać jednym z najatrakcyjniejszych regionów Polski południowo-wschodniej i jednym z symboli zielonego rozwoju Karpat.