Powiat Bielski

Charakterystyka Powiatu Bielskiego

Powiat Bielski położony jest w południowej części województwa podlaskiego, pomiędzy doliną Narwi a rozległymi kompleksami leśnymi Puszczy Białowieskiej i Puszczy Knyszyńskiej. Jest to region o wyjątkowo bogatym dziedzictwie kulturowym, gdzie od wieków współistniały społeczności polskie, białoruskie, żydowskie i prawosławne. Dziś powiat pozostaje jednym z najciekawszych obszarów Podlasia pod względem krajobrazowym, historycznym i przyrodniczym.

Siedzibą powiatu jest Bielsk Podlaski – jedno z najstarszych miast regionu, którego historia sięga średniowiecza. Powiat wyróżnia się dużym udziałem terenów rolniczych, spokojnym krajobrazem wsi oraz charakterystyczną drewnianą architekturą Podlasia. To także jeden z obszarów, gdzie szczególnie wyraźnie widoczny jest wielokulturowy charakter pogranicza.

Powiat w liczbach

Powiat jest piątym pod względem powierzchni powiatem województwa podlaskiego i obejmuje dwa miasta oraz sześć gmin wiejskich.

Przyroda i krajobraz

Powiat Bielski leży na terenie Wysoczyzny Bielskiej, będącej częścią Niziny Północnopodlaskiej. Krajobraz tworzą rozległe pola uprawne, łąki, niewielkie lasy oraz malownicze doliny rzeczne.

W przeciwieństwie do bardziej zalesionych części Podlasia dominują tutaj otwarte przestrzenie rolnicze. Charakterystycznym elementem krajobrazu są liczne przydrożne kapliczki, drewniane wsie oraz tradycyjne układy ruralistyczne zachowane w wielu miejscowościach.

Powiat stanowi naturalne przejście pomiędzy rolniczym Podlasiem a terenami puszczańskimi południowo-wschodniej części województwa.

Wody i retencja

Najważniejszą rzeką regionu jest Nurzec – największy dopływ Bugu w województwie podlaskim. Istotną rolę odgrywają również:

• Orlanka,

• Biała,

• liczne mniejsze cieki melioracyjne,

• śródpolne oczka wodne.

Dolina Nurca należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów południowego Podlasia. Zachowały się tam fragmenty naturalnych łąk, terenów podmokłych oraz siedlisk ptaków wodno-błotnych.

Wyzwania związane z gospodarką wodną dotyczą przede wszystkim przeciwdziałania skutkom suszy rolniczej. Coraz większe znaczenie zyskują działania związane z odtwarzaniem małej retencji, ochroną mokradeł oraz zatrzymywaniem wody w krajobrazie rolniczym.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Rolnictwo stanowi podstawę lokalnej gospodarki.

Dominują:

• uprawa zbóż,

• kukurydza,

• rzepak,

• rośliny paszowe,

• hodowla bydła mlecznego,

• produkcja mleka.

Region od lat zaliczany jest do ważnych obszarów produkcji mleczarskiej Podlasia. Duże znaczenie mają również zakłady przetwórstwa spożywczego, firmy usługowe oraz przedsiębiorstwa budowlane.

Bielsk Podlaski rozwija się jako lokalny ośrodek handlowy i usługowy obsługujący południową część województwa.

Rolnictwo i produkcja mleka

Powiat Bielski należy do obszaru określanego często mianem mlecznego zagłębia Podlasia. Rozległe użytki zielone, dobre warunki hodowlane oraz wieloletnie doświadczenie rolników sprawiają, że produkcja mleka pozostaje jednym z najważniejszych kierunków rozwoju regionu.

Wiele gospodarstw inwestuje w nowoczesne rozwiązania ograniczające zużycie energii i poprawiające gospodarowanie wodą.

Lasy i środowisko

Choć lesistość jest niższa niż w sąsiednich powiatach hajnowskim czy augustowskim, lasy nadal stanowią ważny element krajobrazu.

Największe kompleksy leśne znajdują się w rejonie:

• Rudy,

• Orli,

• doliny Nurca,

• południowo-wschodniej części powiatu.

Dominują:

• sosna,

• brzoza,

• świerk,

• olsza.

Lasy pełnią funkcję ochronną, retencyjną oraz stanowią ważne korytarze ekologiczne łączące większe kompleksy przyrodnicze regionu.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Bielski jest ostoją wielu gatunków charakterystycznych dla krajobrazu rolniczego i dolin rzecznych.

Spotkać można:

• łosie,

• sarny,

• jelenie,

• lisy,

• bobry,

• wydry.

Na terenach podmokłych występują:

• żurawie,

• bociany białe,

• bociany czarne,

• błotniaki,

• czajki.

Znaczącą rolę odgrywają obszary Natura 2000 związane z doliną Nurca i dolinami mniejszych rzek, które tworzą ważne korytarze migracyjne dla ptaków i ssaków.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Bielski należy do najcenniejszych kulturowo obszarów województwa podlaskiego.

Do najważniejszych zabytków należą:

• historyczne centrum Bielska Podlaskiego,

• bazylika Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Bielsku Podlaskim,

• cerkwie prawosławne w Bielsku Podlaskim i Orli,

• zabytkowy układ urbanistyczny Brańska,

• drewniane świątynie regionu,

• liczne kapliczki i krzyże przydrożne.

Szczególne miejsce zajmuje Orla, uznawana za jeden z najważniejszych ośrodków kultury białoruskiej w Polsce.

Turystyka i rekreacja

Powiat nie jest typowym regionem masowej turystyki, co dla wielu odwiedzających stanowi jego największy atut.

Najciekawsze miejsca obejmują:

• Bielsk Podlaski,

• Brańsk,

• Orlę,

• dolinę Nurca,

• tradycyjne wsie Podlasia,

• szlaki rowerowe prowadzące w kierunku Puszczy Białowieskiej.

Coraz większą popularnością cieszy się turystyka kulturowa, rowerowa oraz związana z odkrywaniem wielokulturowego dziedzictwa Podlasia.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Bielski posiada bardzo dobre warunki do rozwoju działań związanych z ochroną krajobrazu rolniczego i zwiększaniem odporności na zmiany klimatu.

Kluczowe znaczenie mają:

• ochrona doliny Nurca,

• rozwój małej retencji,

• zachowanie zadrzewień śródpolnych,

• odtwarzanie oczek wodnych,

• wspieranie rolnictwa przyjaznego środowisku,

• rozwój odnawialnych źródeł energii.

Duże znaczenie ma również zachowanie tradycyjnego krajobrazu kulturowego Podlasia, który stanowi jeden z największych walorów regionu.

Potencjał rozwojowy

Powiat Bielski posiada stabilne fundamenty rozwoju oparte na rolnictwie, przetwórstwie spożywczym i lokalnej przedsiębiorczości.

Największe atuty regionu to:

• silne rolnictwo mleczne,

• wielokulturowe dziedzictwo,

• położenie pomiędzy Białymstokiem a Puszczą Białowieską,

• wysoka jakość krajobrazu,

• cenne doliny rzeczne,

• rozwijająca się turystyka kulturowa.

W przyszłości szczególnie ważne mogą być inwestycje związane z retencją wody, rozwojem zielonej energetyki, ochroną bioróżnorodności oraz promocją dziedzictwa kulturowego Podlasia. Powiat Bielski ma potencjał, by stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich w północno-wschodniej Polsce.