Powiat Wysokomazowiecki

Charakterystyka Powiatu Wysokomazowieckiego

Powiat Wysokomazowiecki położony jest w południowo-zachodniej części województwa podlaskiego, na pograniczu historycznego Podlasia i Mazowsza. To jeden z najważniejszych regionów rolniczych nie tylko województwa podlaskiego, ale całej Polski. Rozległe użytki rolne, nowoczesne gospodarstwa mleczne oraz silnie rozwinięty sektor przetwórstwa spożywczego sprawiły, że powiat od wielu lat należy do gospodarczych liderów regionu.

Siedzibą powiatu jest Wysokie Mazowieckie – miasto kojarzone przede wszystkim z przemysłem mleczarskim i jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek spożywczych w kraju. Jednocześnie cały region zachował charakter typowo wiejski, z dominacją krajobrazu rolniczego, niewielkimi miejscowościami oraz dobrze rozwiniętą siecią lokalnych społeczności.

Choć Powiat Wysokomazowiecki nie posiada tak spektakularnych atrakcji przyrodniczych jak Biebrza czy Puszcza Białowieska, jego siłą są żyzne gleby, wysoka kultura rolna oraz krajobraz mozaiki pól, łąk i niewielkich kompleksów leśnych. To właśnie tutaj znajduje się jedno z najważniejszych centrów produkcji mleka w Europie.

Współczesny rozwój powiatu coraz częściej łączy tradycyjne rolnictwo z nowoczesnymi rozwiązaniami technologicznymi, odnawialnymi źródłami energii oraz działaniami związanymi z ochroną zasobów wodnych. Dzięki temu region staje się przykładem nowoczesnego obszaru wiejskiego, który skutecznie wykorzystuje swoje naturalne i gospodarcze atuty.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Wysokomazowiecki leży w obrębie Wysoczyzny Wysokomazowieckiej, której krajobraz został ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie.

Dominują tutaj:

• rozległe pola uprawne,

• łąki i pastwiska,

• niewielkie lasy,

• doliny rzeczne,

• zadrzewienia śródpolne.

Krajobraz jest znacznie bardziej otwarty niż w północnej części województwa podlaskiego. W wielu miejscach można podziwiać charakterystyczną mozaikę pól i gospodarstw rolnych, która od wieków kształtuje lokalną przestrzeń.

Najcenniejsze przyrodniczo obszary związane są przede wszystkim z dolinami rzecznymi oraz terenami podmokłymi występującymi wzdłuż Nurca i Broku.

Wody i retencja

Powiat nie posiada dużych jezior ani wielkich rzek, jednak lokalna sieć wodna odgrywa bardzo istotną rolę dla rolnictwa i środowiska.

Najważniejsze cieki to:

• Brok,

• Nurzec,

• Mianka,

• Ślina,

• liczne rowy melioracyjne i cieki lokalne.

Woda kluczowa dla rolnictwa

Ze względu na dominację produkcji rolnej szczególnego znaczenia nabiera retencja krajobrazowa. Coraz częściej podejmowane są działania związane z:

• odbudową małej retencji,

• ochroną terenów podmokłych,

• zatrzymywaniem wody w krajobrazie rolniczym,

• zwiększaniem odporności gospodarstw na okresy suszy.

Zmiany klimatyczne powodują, że gospodarka wodna staje się jednym z najważniejszych wyzwań rozwojowych regionu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Wysokomazowiecki jest jednym z najmocniejszych gospodarczo regionów rolniczych w Polsce.

Dominują:

• produkcja mleka,

• hodowla bydła mlecznego,

• uprawa kukurydzy,

• produkcja pasz,

• uprawa zbóż,

• hodowla bydła mięsnego.

Duże znaczenie mają także:

• przetwórstwo spożywcze,

• handel,

• usługi dla rolnictwa,

• transport.

Mlekovita – mleczarskie serce Podlasia

Najbardziej rozpoznawalną specjalizacją gospodarczą powiatu jest przemysł mleczarski.

Siedziba Mlekovita znajduje się właśnie w Wysokiem Mazowieckiem. Firma należy do największych producentów nabiału w Europie Środkowo-Wschodniej i jest jednym z najważniejszych pracodawców regionu.

Dzięki rozwiniętemu sektorowi mleczarskiemu powiat zaliczany jest do najważniejszych obszarów produkcji mleka w Europie.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej piątej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy znajdują się:

• w dolinach rzecznych,

• na terenach słabszych rolniczo,

• w południowej części powiatu.

Dominują:

• sosna,

• brzoza,

• olsza,

• świerk,

• dąb.

Choć lesistość jest stosunkowo niewielka, lasy odgrywają ważną rolę w ochronie gleb, retencji wody oraz zachowaniu lokalnej bioróżnorodności.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Pomimo intensywnego użytkowania rolniczego powiat pozostaje ważnym siedliskiem wielu gatunków zwierząt.

Występują tutaj:

• sarny,

• jelenie,

• łosie,

• lisy,

• zające,

• bobry.

W dolinach rzecznych i na terenach podmokłych spotkać można:

• żurawie,

• bociany białe,

• bociany czarne,

• błotniaki,

• czajki.

Zachowane zadrzewienia śródpolne oraz doliny rzek pełnią funkcję lokalnych korytarzy ekologicznych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Wysokomazowiecki posiada bogate dziedzictwo historyczne związane z dawnym Podlasiem i Mazowszem.

Do najciekawszych obiektów należą:

• zabytkowy układ urbanistyczny Wysokiego Mazowieckiego,

• sanktuarium w Hodyszewie,

• historyczne kościoły w Ciechanowcu,

• Muzeum Rolnictwa im. ks. Krzysztofa Kluka w Ciechanowcu,

• liczne drewniane kapliczki i przydrożne krzyże.

Ciechanowiec – perła kulturowa regionu

Szczególne miejsce zajmuje Ciechanowiec, jeden z najciekawszych ośrodków historycznych południowego Podlasia. Znajduje się tam największe w Polsce muzeum poświęcone historii rolnictwa, prezentujące rozwój gospodarki wiejskiej na przestrzeni wieków.

Turystyka i rekreacja

Powiat nie należy do najpopularniejszych kierunków turystycznych województwa, ale posiada wiele interesujących miejsc.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Ciechanowiec,

• Muzeum Rolnictwa,

• sanktuarium w Hodyszewie,

• doliny Nurca i Broku,

• szlaki rowerowe Podlasia.

Popularne formy aktywności to:

• turystyka rowerowa,

• kajakarstwo na Nurcu,

• wędkarstwo,

• turystyka historyczna,

• turystyka religijna.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Wysokomazowiecki posiada duży potencjał rozwoju zgodnego z ideą Zielopolis.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę zasobów wodnych,

• rozwój małej retencji,

• zachowanie zadrzewień śródpolnych,

• rozwój biogazowni rolniczych,

• wykorzystanie odnawialnych źródeł energii,

• poprawę efektywności gospodarowania wodą.

Region może stać się wzorcowym przykładem nowoczesnego rolnictwa łączącego wysoką wydajność z troską o środowisko naturalne.

Potencjał rozwojowy

Powiat Wysokomazowiecki należy do najstabilniejszych gospodarczo powiatów województwa podlaskiego.

Najważniejsze atuty regionu to:

• silne rolnictwo mleczne,

• obecność Mlekovity,

• wysoka kultura rolna,

• korzystne położenie komunikacyjne,

• rozwinięte przetwórstwo spożywcze,

• potencjał odnawialnych źródeł energii.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia mogą nabrać inwestycje związane z retencją wody, biogazowniami rolniczymi, nowoczesnym rolnictwem precyzyjnym oraz gospodarką niskoemisyjną. Powiat Wysokomazowiecki ma wszelkie predyspozycje, aby pozostać jednym z liderów rozwoju obszarów wiejskich w Polsce.