Powiat Człuchowski

Charakterystyka Powiatu Człuchowskiego

Powiat Człuchowski położony jest w południowo-zachodniej części województwa pomorskiego, na pograniczu Pomorza, Wielkopolski i Kujaw. To region jezior, lasów i łagodnych wzgórz polodowcowych, który przez wieki znajdował się na styku różnych krain historycznych i kultur. Dziś należy do najbardziej malowniczych i jednocześnie mniej odkrytych części województwa pomorskiego, oferując wyjątkowe połączenie przyrody, historii oraz spokojnego krajobrazu typowego dla Pojezierza Południowopomorskiego.

Siedzibą powiatu jest Człuchów – miasto o bogatej historii związanej z zakonem krzyżackim, którego monumentalne zamczysko należało niegdyś do najważniejszych twierdz państwa zakonnego. Obok Człuchowa ważną rolę odgrywają również Czarne, Debrzno, Przechlewo i Rzeczenica, stanowiące lokalne centra życia gospodarczego i społecznego.

Powiat wyróżnia się dużym udziałem terenów leśnych i wodnych. Setki jezior, rozległe kompleksy borów oraz stosunkowo niewielka presja urbanizacyjna sprawiają, że zachowały się tutaj cenne siedliska przyrodnicze i krajobrazy o wysokim stopniu naturalności. Region stanowi ważny element przyrodniczej sieci Pomorza, łącząc Bory Tucholskie z Pojezierzem Drawskim i terenami środkowej Polski.

W dobie zmian klimatycznych Powiat Człuchowski zyskuje dodatkowe znaczenie jako obszar o dużych zasobach wodnych i wysokiej lesistości. To właśnie te cechy mogą stać się fundamentem dalszego rozwoju opartego na turystyce, gospodarce leśnej, odnawialnych źródłach energii oraz ochronie zasobów środowiskowych zgodnie z ideą Zielopolis.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Człuchowski leży w obrębie Pojezierza Południowopomorskiego, którego krajobraz został ukształtowany przez ostatnie zlodowacenie.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu to:

• liczne jeziora polodowcowe,

• wzgórza morenowe,

• rozległe bory sosnowe,

• doliny rzeczne,

• torfowiska i mokradła.

Region wyróżnia się dużą ilością terenów naturalnych oraz stosunkowo niewielkim stopniem urbanizacji. Dzięki temu zachował spokojny charakter i wysokie walory krajobrazowe.

Szczególnie atrakcyjne są okolice Przechlewa, Jeziora Szczytno oraz południowe fragmenty Borów Tucholskich.

Wody i retencja

Powiat należy do obszarów o bardzo dobrze rozwiniętej sieci hydrologicznej.

Najważniejsze rzeki to:

• Brda,

• Czernica,

• Debrzynka,

• Chrząstawa,

• Kamionka.

W granicach powiatu znajduje się kilkadziesiąt jezior, z których największe znaczenie mają:

• Jezioro Szczytno,

• Jezioro Rychnowskie,

• Jezioro Krępsko,

• Jezioro Końskie.

Jeziora i lasy jako naturalny magazyn wody

Połączenie jezior, mokradeł i lasów tworzy jeden z najważniejszych systemów retencji naturalnej w południowej części województwa pomorskiego. Tereny te magazynują wodę, stabilizują lokalny klimat oraz ograniczają skutki suszy.

Coraz większą rolę odgrywają działania związane z ochroną mokradeł, renaturyzacją cieków oraz odbudową małej retencji.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka powiatu opiera się na kilku wzajemnie uzupełniających się sektorach.

Najważniejsze z nich to:

• rolnictwo,

• leśnictwo,

• przemysł drzewny,

• turystyka,

• handel,

• usługi.

W rolnictwie dominują:

• uprawa zbóż,

• rzepak,

• kukurydza,

• hodowla bydła,

• hodowla trzody chlewnej.

Lasy i przemysł drzewny

Znaczna lesistość regionu sprzyja rozwojowi przedsiębiorstw związanych z gospodarką leśną oraz przetwórstwem drewna. W wielu miejscowościach działają zakłady stolarskie, producenci elementów budowlanych oraz firmy związane z branżą meblarską.

Coraz większe znaczenie ma również sektor turystyczny oparty na walorach przyrodniczych regionu.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują niemal połowę powierzchni powiatu.

Najważniejsze kompleksy obejmują:

• południowe fragmenty Borów Tucholskich,

• Lasy Człuchowskie,

• kompleksy leśne wokół Przechlewa,

• tereny leśne w rejonie Czarnego.

Dominującymi gatunkami są:

• sosna,

• świerk,

• brzoza,

• dąb,

• buk.

Lasy pełnią funkcję ochronną, gospodarczą, retencyjną i rekreacyjną.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Człuchowski należy do cennych przyrodniczo obszarów Pomorza.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• wilki,

• bobry,

• wydry.

Wśród ptaków spotkać można:

• bieliki,

• żurawie,

• bociany czarne,

• rybołowy,

• puchacze.

Liczne jeziora i tereny podmokłe stanowią ważne miejsca lęgowe dla ptaków wodnych i błotnych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogatą historię związaną z Pomorzem i państwem krzyżackim.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Zamek Krzyżacki w Człuchowie,

• historyczne centrum Człuchowa,

• zabytkowe kościoły w Debrznie i Przechlewie,

• dawną zabudowę kolejową regionu,

• liczne pałace i dwory ziemiańskie.

Zamek Krzyżacki w Człuchowie

Przez stulecia był jedną z najważniejszych warowni państwa zakonnego. Choć do naszych czasów zachowały się jedynie fragmenty dawnego kompleksu, zamek pozostaje symbolem miasta i jednym z najważniejszych zabytków południowego Pomorza.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje doskonałe warunki do aktywnego wypoczynku.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Jezioro Szczytno,

• Człuchów,

• Przechlewo,

• dolinę Brdy,

• kompleksy leśne Borów Tucholskich,

• szlaki rowerowe i kajakowe.

Popularne formy aktywności to:

• kajakarstwo,

• żeglarstwo,

• turystyka rowerowa,

• wędkarstwo,

• grzybobranie,

• turystyka przyrodnicza.

Coraz większą popularnością cieszy się również turystyka caravaningowa oraz wypoczynek nad jeziorami.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Człuchowski posiada bardzo dobre warunki do rozwoju zgodnego z ideą Zielopolis.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę jezior i mokradeł,

• rozwój małej retencji,

• ochronę zasobów leśnych,

• rozwój energetyki odnawialnej,

• wspieranie turystyki przyjaznej środowisku,

• zachowanie korytarzy ekologicznych.

Naturalna infrastruktura wodno-leśna stanowi jeden z największych kapitałów rozwojowych regionu.

Potencjał rozwojowy

Powiat Człuchowski posiada duży potencjał oparty na walorach środowiskowych i korzystnym położeniu.

Największe atuty regionu to:

• liczne jeziora,

• wysoka lesistość,

• bogactwo przyrodnicze,

• rozwinięta turystyka,

• dziedzictwo historyczne,

• położenie pomiędzy Pomorzem, Wielkopolską i Kujawami.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia mogą nabrać inwestycje związane z gospodarką wodną, ochroną klimatu, ekoturystyką, energetyką odnawialną oraz rozwojem usług wykorzystujących wysoką jakość środowiska. Powiat Człuchowski ma wszelkie predyspozycje, aby należeć do najzieleńszych i najbardziej przyjaznych środowisku regionów Pomorza.