Powiat Nowodworski

Charakterystyka Powiatu Nowodworskiego

Powiat Nowodworski położony jest w północno-wschodniej części województwa pomorskiego, u ujścia Wisły do Morza Bałtyckiego. To wyjątkowy region obejmujący znaczną część Żuław Wiślanych, Mierzeję Wiślaną oraz rozległe tereny deltowe, które od wieków kształtowane były przez wodę i działalność człowieka. Jest to jeden z najbardziej niezwykłych krajobrazowo powiatów w Polsce, gdzie spotykają się morze, rzeki, jeziora, kanały oraz jedne z najżyźniejszych gleb Europy.

Siedzibą powiatu jest Nowy Dwór Gdański, położony w sercu Żuław. Ważnymi ośrodkami są również Krynica Morska – jedno z najbardziej znanych nadmorskich miast Pomorza, Stegna, Sztutowo oraz Ostaszewo. Powiat posiada wyjątkowy charakter, ponieważ łączy funkcje turystyczne, rolnicze i przyrodnicze, a jednocześnie pełni ważną rolę w systemie ochrony przeciwpowodziowej kraju.

Region ten jest doskonałym przykładem współistnienia człowieka i natury. Znaczna część terenów znajduje się poniżej poziomu morza lub niewiele ponad nim, dlatego przez stulecia tworzono rozbudowany system wałów, śluz, kanałów i przepompowni. Dzięki temu powstał jeden z najbardziej charakterystycznych krajobrazów kulturowych Polski.

Powiat Nowodworski odgrywa także istotną rolę w ochronie przyrody. Występują tutaj cenne siedliska ptaków wodnych, nadmorskie wydmy, lasy mierzei oraz obszary Natura 2000. W kontekście Zielopolis jest to jeden z najważniejszych regionów związanych z gospodarką wodną, retencją i adaptacją do zmian klimatu.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Nowodworski należy do najbardziej unikalnych krajobrazowo regionów Polski.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu to:

• Żuławy Wiślane,

• Mierzeja Wiślana,

• Zalew Wiślany,

• wydmy nadmorskie,

• kanały i rowy melioracyjne,

• tereny deltowe Wisły.

Mierzeja Wiślana – pomiędzy morzem a zalewem

Najbardziej niezwykłym elementem krajobrazu jest Mierzeja Wiślana – wąski pas lądu oddzielający Zalew Wiślany od Morza Bałtyckiego. Występują tutaj lasy nadmorskie, wydmy, plaże oraz cenne siedliska przyrodnicze chronione w ramach sieci Natura 2000.

To jeden z najciekawszych przyrodniczo obszarów polskiego wybrzeża.

Wody i retencja

Woda jest najważniejszym czynnikiem kształtującym region.

Najważniejsze elementy systemu wodnego obejmują:

• Wisłę,

• Nogat,

• Szkarpawę,

• Tugę,

• Zalew Wiślany,

• Morze Bałtyckie.

Żuławy – życie pod poziomem morza

Znaczna część terenów powiatu znajduje się poniżej poziomu morza. Funkcjonowanie regionu możliwe jest dzięki rozbudowanemu systemowi:

• wałów przeciwpowodziowych,

• śluz,

• kanałów,

• przepompowni.

To jeden z najbardziej zaawansowanych systemów gospodarowania wodą w Polsce.

Zmiany klimatyczne oraz wzrost poziomu morza powodują, że zagadnienia związane z retencją, ochroną przeciwpowodziową i zarządzaniem wodą stają się kluczowym wyzwaniem dla przyszłości regionu.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Gospodarka powiatu opiera się na trzech głównych filarach:

• turystyce,

• rolnictwie,

• usługach.

W rolnictwie dominują:

• pszenica,

• rzepak,

• buraki cukrowe,

• kukurydza,

• warzywa polowe.

Turystyka nad Bałtykiem i Zalewem Wiślanym

Najważniejszą specjalizacją gospodarczą północnej części powiatu jest turystyka.

Szczególnie duże znaczenie mają:

• Krynica Morska,

• Stegna,

• Jantar,

• Sztutowo.

Region przyciąga turystów szerokimi plażami, szlakami rowerowymi oraz wyjątkowym położeniem pomiędzy Bałtykiem a Zalewem Wiślanym.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują stosunkowo niewielką część powierzchni powiatu, jednak mają ogromne znaczenie przyrodnicze.

Najważniejsze kompleksy obejmują:

• lasy Mierzei Wiślanej,

• nadmorskie bory sosnowe,

• zadrzewienia nadrzeczne,

• tereny wokół Zalewu Wiślanego.

Dominują:

• sosna,

• brzoza,

• olsza,

• dąb.

Lasy chronią wydmy przed erozją oraz pełnią funkcję naturalnej bariery przeciwwiatrowej.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Nowodworski należy do najważniejszych ostoi ptaków wodnych w Polsce.

Występują tutaj:

• bobry,

• wydry,

• lisy,

• sarny.

Szczególnie bogata jest awifauna:

• bieliki,

• rybitwy,

• kormorany,

• czaple,

• łabędzie,

• gęsi migrujące.

Obszary wokół Zalewu Wiślanego oraz ujścia Wisły mają znaczenie międzynarodowe dla ochrony ptaków migrujących.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada wyjątkowe dziedzictwo związane z historią Żuław i wybrzeża Bałtyku.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• zabytkowe domy podcieniowe,

• śluzy i urządzenia hydrotechniczne,

• historyczne wsie żuławskie,

• latarnię morską w Krynicy Morskiej,

• zabytki związane z osadnictwem mennonickim.

Sztutowo i historia XX wieku

Na terenie powiatu znajduje się również teren dawnego niemieckiego obozu koncentracyjnego Muzeum Stutthof, będący ważnym miejscem pamięci narodowej i jednym z najważniejszych muzeów historycznych północnej Polski.

Turystyka i rekreacja

Powiat należy do najatrakcyjniejszych turystycznie regionów Pomorza.

Największe atrakcje obejmują:

• Krynicę Morską,

• Mierzeję Wiślaną,

• Zalew Wiślany,

• Stegnę,

• Jantar,

• rezerwaty przyrody wybrzeża.

Popularne formy aktywności:

• wypoczynek plażowy,

• żeglarstwo,

• turystyka rowerowa,

• kajakarstwo,

• obserwacja ptaków,

• wędkarstwo.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Nowodworski jest jednym z najważniejszych regionów Polski pod względem gospodarki wodnej.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę przeciwpowodziową,

• rozwój retencji,

• ochronę terenów podmokłych,

• zachowanie wydm i lasów nadmorskich,

• rozwój energetyki odnawialnej,

• ochronę zasobów Zalewu Wiślanego.

To jeden z tych regionów, gdzie błękitno-zielona infrastruktura decyduje o bezpieczeństwie mieszkańców i przyszłości lokalnej gospodarki.

Potencjał rozwojowy

Powiat Nowodworski posiada wyjątkowy potencjał rozwoju oparty na zasobach przyrodniczych i położeniu geograficznym.

Najważniejsze atuty regionu to:

• Mierzeja Wiślana,

• Zalew Wiślany,

• Żuławy Wiślane,

• rozwinięta turystyka,

• żyzne gleby,

• bogactwo przyrodnicze.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia mogą nabrać inwestycje związane z gospodarką wodną, ochroną klimatu, turystyką przyrodniczą, energetyką odnawialną oraz rozwojem transportu wodnego. Powiat Nowodworski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z modelowych regionów zrównoważonego rozwoju terenów nadmorskich i deltowych w Polsce.