Powiat Sztumski

Charakterystyka Powiatu Sztumskiego

Powiat Sztumski położony jest we wschodniej części województwa pomorskiego, na pograniczu Powiśla, Żuław Wiślanych i Pojezierza Iławskiego. To region o wyjątkowo zróżnicowanym krajobrazie, gdzie żyzne tereny rolnicze przeplatają się z jeziorami, lasami i pagórkowatymi formami polodowcowymi. Dzięki temu Powiat Sztumski należy do najbardziej malowniczych obszarów wschodniego Pomorza.

Siedzibą powiatu jest Sztum – historyczne miasto związane z dziejami państwa krzyżackiego i Prus Królewskich. Ważnymi ośrodkami są również Dzierzgoń oraz Mikołajki Pomorskie, natomiast znaczna część mieszkańców związana jest z rolnictwem i lokalną przedsiębiorczością rozwijającą się na terenach wiejskich.

Region wyróżnia się dużą liczbą jezior oraz korzystnymi warunkami przyrodniczymi. To jeden z tych obszarów województwa pomorskiego, gdzie stosunkowo niewielka presja urbanizacyjna pozwoliła zachować wysoki poziom różnorodności krajobrazowej i przyrodniczej.

W kontekście Zielopolis Powiat Sztumski stanowi przykład regionu, który może rozwijać się w oparciu o nowoczesne rolnictwo, ochronę zasobów wodnych, turystykę przyrodniczą oraz wykorzystanie potencjału odnawialnych źródeł energii.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Sztumski znajduje się na styku kilku krain geograficznych, co przekłada się na dużą różnorodność krajobrazów.

Najbardziej charakterystyczne elementy regionu to:

• jeziora polodowcowe,

• wzgórza morenowe,

• żyzne równiny rolnicze,

• doliny rzeczne,

• kompleksy leśne,

• mozaika pól i zadrzewień.

W przeciwieństwie do płaskich Żuław, południowa i wschodnia część powiatu posiada wyraźnie pagórkowaty charakter, typowy dla terenów ukształtowanych przez ostatnie zlodowacenie.

Kraina jezior i wzgórz Powiśla

Powiat jest jednym z najbardziej jeziornych regionów wschodniej części województwa pomorskiego. Akweny wodne stanowią nie tylko atrakcję krajobrazową, ale również ważny element lokalnych ekosystemów.

Wody i retencja

Zasoby wodne należą do największych atutów regionu.

Najważniejsze cieki obejmują:

• Dzierzgoń,

• Liwę,

• Nogat,

• liczne cieki melioracyjne.

Najważniejsze jeziora to:

• Jezioro Sztumskie,

• Jezioro Barlewickie,

• Jezioro Dzierzgoń,

• Jezioro Balewskie.

Jeziora jako naturalny system retencji

Liczne jeziora i mokradła pełnią bardzo ważną funkcję retencyjną. Magazynują wodę, ograniczają skutki suszy i poprawiają lokalny mikroklimat.

Coraz większego znaczenia nabierają działania związane z:

• ochroną jakości wód,

• ograniczaniem spływu zanieczyszczeń z pól,

• renaturyzacją cieków,

• odbudową małej retencji.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Sztumski posiada silnie rozwinięty sektor rolniczy.

Dominują:

• pszenica,

• rzepak,

• kukurydza,

• buraki cukrowe,

• produkcja mleka.

Istotną rolę odgrywają również:

• przetwórstwo rolno-spożywcze,

• handel,

• usługi,

• budownictwo.

Rolnictwo jako fundament gospodarki

Żyzne gleby Powiśla należą do najlepszych w regionie, co od wielu pokoleń sprzyja rozwojowi nowoczesnego rolnictwa. Wysoka jakość gruntów pozostaje jednym z najważniejszych atutów gospodarczych powiatu.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej czwartej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy znajdują się:

• w okolicach Dzierzgonia,

• na terenach pagórkowatych Pojezierza Iławskiego,

• w dolinach rzecznych.

Dominują:

• sosna,

• dąb,

• buk,

• brzoza,

• olsza.

Lasy wspierają retencję wód, poprawiają jakość powietrza i stanowią ważne siedliska dla zwierząt.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Sztumski posiada zróżnicowane siedliska przyrodnicze.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• bobry,

• wydry,

• lisy.

Wśród ptaków spotkać można:

• żurawie,

• bieliki,

• czaple,

• bociany czarne,

• błotniaki.

Jeziora oraz doliny rzeczne pełnią funkcję ważnych lokalnych korytarzy ekologicznych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogatą historię sięgającą czasów średniowiecza.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Zamek w Sztumie,

• zabytkowe centrum Sztumu,

• kościoły gotyckie Powiśla,

• historyczną zabudowę Dzierzgonia,

• pałace i dwory ziemiańskie.

Zamek w Sztumie

Najbardziej rozpoznawalnym zabytkiem regionu jest Zamek w Sztumie, wzniesiony przez Krzyżaków jako jedna z ważnych warowni wspierających Malbork. Do dziś pozostaje symbolem miasta i jednym z najcenniejszych zabytków Powiśla.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje dobre warunki do wypoczynku aktywnego.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Zamek w Sztumie,

• jeziora sztumskie,

• Dzierzgoń,

• szlaki Powiśla,

• tereny rekreacyjne wokół jezior.

Popularne formy aktywności:

• turystyka rowerowa,

• kajakarstwo,

• wędkarstwo,

• spacery przyrodnicze,

• obserwacja ptaków.

Coraz większą popularnością cieszy się turystyka związana z historią regionu oraz wypoczynkiem nad jeziorami.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Sztumski posiada duży potencjał do rozwoju działań prośrodowiskowych.

Najważniejsze kierunki obejmują:

• ochronę jezior,

• rozwój małej retencji,

• zwiększanie liczby zadrzewień śródpolnych,

• ochronę dolin rzecznych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• wspieranie rolnictwa przyjaznego środowisku.

Szczególne znaczenie ma zachowanie równowagi pomiędzy intensywnym rolnictwem a ochroną zasobów wodnych.

Potencjał rozwojowy

Powiat Sztumski posiada solidne podstawy dalszego rozwoju.

Najważniejsze atuty regionu to:

• żyzne gleby,

• liczne jeziora,

• atrakcyjne krajobrazy,

• bogata historia,

• położenie pomiędzy Malborkiem a Pojezierzem Iławskim,

• wysoka jakość środowiska naturalnego.

W nadchodzących latach szczególnego znaczenia mogą nabrać inwestycje związane z gospodarką wodną, odnawialnymi źródłami energii, nowoczesnym rolnictwem oraz turystyką przyrodniczą. Powiat Sztumski posiada wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju wschodniego Pomorza.