Powiat Gliwicki

Charakterystyka Powiatu Gliwickiego

Powiat Gliwicki należy do najbardziej zróżnicowanych gospodarczo i krajobrazowo powiatów województwa śląskiego. Otacza miasto Gliwice, które stanowi odrębne miasto na prawach powiatu, tworząc rozległy obszar łączący tereny przemysłowe, rolnicze, leśne i rekreacyjne. Dzięki położeniu w zachodniej części Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii region odgrywa istotną rolę zarówno w gospodarce województwa, jak i w ochronie jego zasobów przyrodniczych.

Choć sąsiedztwo jednych z największych ośrodków przemysłowych Polski mogłoby sugerować dominację krajobrazu miejskiego, znaczna część powiatu zachowała wiejski charakter. Rozległe lasy, doliny rzeczne, stawy oraz tereny rolnicze tworzą mozaikę krajobrazów, która wyróżnia ten region na tle centralnej części Górnego Śląska. W wielu miejscach można znaleźć obszary o wysokiej wartości przyrodniczej, pełniące funkcję zielonego zaplecza dla metropolii.

Powiat posiada także bogate dziedzictwo historyczne. Przez stulecia rozwijały się tutaj rolnictwo, handel i rzemiosło, a później przemysł związany z górnictwem i hutnictwem. Współcześnie coraz większą rolę odgrywają logistyka, nowoczesny przemysł oraz inwestycje związane z ochroną środowiska i poprawą jakości życia mieszkańców.

Jednym z największych atutów regionu jest korzystne położenie komunikacyjne. Autostrady A1 i A4, Drogowa Trasa Średnicowa oraz Kanał Gliwicki sprawiają, że powiat należy do najlepiej skomunikowanych obszarów południowej Polski.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Gliwicki położony jest na styku Wyżyny Śląskiej i Niziny Śląskiej. Krajobraz regionu jest stosunkowo łagodny, z dominacją terenów rolniczych, leśnych oraz dolin rzecznych.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Kłodnicy,

• dolinę Bierawki,

• Lasy Rudzkie,

• tereny leśne wokół Pilchowic,

• stawy rybne i zbiorniki wodne,

• rozległe pola uprawne.

Północna część powiatu zachowała bardziej rolniczy charakter, natomiast południowe obszary są silniej związane z przemysłową historią Górnego Śląska.

Wody i retencja

Sieć hydrologiczną powiatu tworzą przede wszystkim:

• Kłodnica,

• Bierawka,

• Drama,

• Toszecki Potok,

• liczne mniejsze cieki i stawy.

Wyjątkowe znaczenie posiada Kanał Gliwicki, który łączy Górny Śląsk z Odrą i stanowi jeden z najważniejszych śródlądowych szlaków wodnych w Polsce.

Na terenie powiatu znajdują się również:

• zbiornik Pławniowice,

• zbiornik Dzierżno Duże,

• zbiornik Dzierżno Małe,

• liczne stawy hodowlane.

Zbiorniki te pełnią funkcje:

• retencyjne,

• przeciwpowodziowe,

• rekreacyjne,

• przyrodnicze.

Coraz większego znaczenia nabierają działania związane z zatrzymywaniem wody w krajobrazie oraz ochroną dolin rzecznych przed nadmierną urbanizacją.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Gliwicki należy do najlepiej rozwiniętych gospodarczo regionów województwa śląskiego.

Najważniejsze sektory obejmują:

• przemysł,

• logistykę,

• transport,

• budownictwo,

• rolnictwo,

• handel,

• usługi.

Rolnictwo nadal odgrywa istotną rolę, szczególnie w północnych gminach powiatu.

Dominujące uprawy to:

• pszenica,

• jęczmień,

• kukurydza,

• rzepak,

• buraki cukrowe.

Rozwinięta jest również hodowla bydła i trzody chlewnej.

Kanał Gliwicki i logistyka – gospodarcza specjalizacja regionu

Jednym z największych atutów gospodarczych powiatu jest położenie przy Kanałach Gliwickim i Kędzierzyńskim oraz w pobliżu najważniejszych szlaków drogowych Polski.

Region rozwija się jako ważne centrum:

• logistyczne,

• magazynowe,

• przemysłowe,

• transportowe.

Dogodne położenie sprzyja lokowaniu nowych inwestycji oraz rozwojowi przedsiębiorczości.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują około jednej trzeciej powierzchni powiatu.

Największe kompleksy leśne znajdują się w rejonie:

• Pilchowic,

• Rudzińca,

• Wielowsi,

• Pyskowic,

• Sośnicowic.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• brzozy,

• buki,

• olchy.

Lasy pełnią niezwykle ważną funkcję retencyjną, klimatyczną i rekreacyjną, a także stanowią schronienie dla licznych gatunków zwierząt.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat posiada wiele cennych siedlisk przyrodniczych związanych z lasami, dolinami rzecznymi i zbiornikami wodnymi.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• borsuki,

• bobry.

Na terenach wodnych można spotkać:

• czaple siwe,

• łabędzie,

• błotniaki stawowe,

• zimorodki,

• perkozy.

Dolina Kłodnicy oraz okolice zbiorników Dzierżno i Pławniowice pełnią rolę ważnych korytarzy ekologicznych.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat Gliwicki posiada bogate dziedzictwo historyczne związane zarówno z kulturą śląską, jak i tradycjami rolniczymi.

Najcenniejsze zabytki obejmują:

• Pałac w Pławniowicach,

• zabytkowe centrum Toszka,

• zamek w Toszku,

• historyczną zabudowę Sośnicowic,

• drewniane kościoły regionu,

• zespoły pałacowo-parkowe.

Pałac w Pławniowicach – perła architektury Górnego Śląska

Jednym z najpiękniejszych zabytków województwa śląskiego jest neogotycki pałac Ballestremów w Pławniowicach. Otoczony rozległym parkiem i położony w pobliżu jeziora stanowi jedną z największych atrakcji turystycznych regionu.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje coraz więcej możliwości aktywnego wypoczynku.

Najważniejsze atrakcje obejmują:

• Jezioro Pławniowickie,

• zbiornik Dzierżno Duże,

• Kanał Gliwicki,

• zamek w Toszku,

• Pałac w Pławniowicach,

• liczne trasy rowerowe,

• lasy i ścieżki przyrodnicze.

Dużą popularnością cieszą się sporty wodne, wędkarstwo, turystyka rowerowa oraz rekreacja weekendowa mieszkańców metropolii.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Gliwicki posiada bardzo dobre warunki do rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Kłodnicy,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• ochronę lasów i mokradeł,

• rekultywację terenów poprzemysłowych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• tworzenie nowych terenów zielonych,

• ochronę zbiorników wodnych.

Szczególnego znaczenia nabierają działania związane z adaptacją do zmian klimatu i poprawą gospodarki wodnej.

Potencjał rozwojowy

Powiat Gliwicki posiada jeden z największych potencjałów rozwojowych w zachodniej części województwa śląskiego.

Najważniejsze atuty regionu to:

• doskonała dostępność komunikacyjna,

• Kanał Gliwicki,

• rozwinięta gospodarka,

• znaczne zasoby terenów inwestycyjnych,

• duże kompleksy leśne,

• zbiorniki wodne,

• atrakcyjne walory mieszkaniowe.

W najbliższych latach szczególnego znaczenia nabiorą inwestycje związane z logistyką, zieloną energią, retencją wód oraz rozwojem terenów rekreacyjnych. Powiat Gliwicki ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zrównoważonego rozwoju w województwie śląskim, skutecznie łącząc przemysł, przyrodę i wysoką jakość życia mieszkańców.