Powiat Mikołowski

Charakterystyka Powiatu Mikołowskiego

Powiat Mikołowski należy do najbardziej interesujących i jednocześnie niedocenianych regionów województwa śląskiego. Położony w samym sercu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, pomiędzy Katowicami, Gliwicami, Tychami i Rybnikiem, stanowi wyjątkowy przykład miejsca, gdzie dynamiczny rozwój gospodarczy współistnieje z dużym udziałem terenów zielonych, lasów i tradycyjnego krajobrazu historycznej Ziemi Pszczyńskiej.

Mimo bezpośredniego sąsiedztwa największych ośrodków przemysłowych Polski, powiat zachował zaskakująco dużo terenów naturalnych. Lasy zajmują ponad jedną trzecią jego powierzchni, a liczne kompleksy leśne rozciągają się od Mikołowa przez Orzesze aż po Wyry i Ornontowice. Dzięki temu region pełni ważną funkcję przyrodniczą i klimatyczną dla całej metropolii śląskiej.

Powiat utworzono w 1999 roku, jednak jego historia sięga znacznie dalej. Większość obecnych miejscowości przez wieki należała do historycznej Ziemi Pszczyńskiej. Zachowały się tu liczne zabytki sakralne, dawne układy urbanistyczne oraz ślady kultury górnośląskiej, które nadają regionowi wyjątkowy charakter.

Dziś Powiat Mikołowski jest jednym z najbardziej atrakcyjnych miejsc do życia w centralnej części województwa śląskiego. Bliskość dużych miast, rozwinięta infrastruktura, wysoka jakość środowiska oraz znaczny udział terenów zielonych sprawiają, że coraz więcej osób wybiera ten region jako miejsce zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej.

Powiat w liczbach

Źródło danych: Starostwo Powiatowe w Mikołowie.

Przyroda i krajobraz

Powiat położony jest na pograniczu Wyżyny Śląskiej i Kotliny Oświęcimskiej. Krajobraz tworzą łagodne wzgórza, doliny rzeczne, pola uprawne oraz rozległe kompleksy leśne.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• Lasy Kobiórskie i Pszczyńskie na południowych obrzeżach,

• kompleksy leśne Orzesza,

• dolinę Gostynki,

• wzgórze św. Wawrzyńca w Orzeszu,

• tereny rolnicze Wyry i Ornontowic,

• liczne stawy i zbiorniki wodne.

Mimo bliskości Katowic i Gliwic wiele fragmentów powiatu zachowało półwiejski charakter, co jest dziś coraz rzadszym zjawiskiem w centrum metropolii.

Wody i retencja

Powiat Mikołowski nie posiada dużych rzek, jednak jego znaczenie dla gospodarki wodnej regionu jest bardzo duże.

Najważniejsze cieki wodne to:

• Gostynka,

• Jamna,

• Promna,

• Bierawka.

Ważną rolę odgrywają również:

• stawy hodowlane,

• zbiorniki retencyjne,

• mokradła śródleśne,

• doliny rzeczne pełniące funkcje retencyjne.

Gostynka – rzeka historycznej Ziemi Pszczyńskiej

Gostynka przepływa przez znaczną część powiatu i od wieków związana jest z rozwojem lokalnego osadnictwa. Jej dolina stanowi ważny korytarz ekologiczny oraz naturalny system retencji ograniczający skutki susz i gwałtownych opadów.

W obliczu zmian klimatu coraz większego znaczenia nabierają działania związane z ochroną terenów podmokłych i zwiększaniem retencji krajobrazowej.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Mikołowski należy do najlepiej rozwiniętych gospodarczo powiatów ziemskich województwa śląskiego.

Najważniejsze sektory obejmują:

• przemysł,

• logistykę,

• handel,

• usługi,

• budownictwo,

• nowoczesne technologie.

Jednocześnie istotną rolę odgrywa rolnictwo. Użytki rolne zajmują niemal połowę powierzchni powiatu. Uprawiane są głównie:

• zboża,

• kukurydza,

• rzepak,

• rośliny pastewne.

Mikołów – miasto nauki i przedsiębiorczości

Mikołów od lat rozwija się jako lokalne centrum biznesowe i edukacyjne. Działa tu wiele przedsiębiorstw produkcyjnych, logistycznych oraz usługowych, a korzystne położenie pomiędzy Katowicami i Gliwicami sprzyja dalszemu rozwojowi gospodarczemu.

Lasy i środowisko

Lesistość powiatu należy do najwyższych w centralnej części województwa śląskiego i wynosi około 36%. Dzięki temu powiat zajmuje czołowe miejsca wśród powiatów ziemskich regionu pod względem udziału terenów leśnych.

Największe kompleksy leśne znajdują się w:

• Orzeszu,

• Wyrach,

• Ornontowicach,

• Borowej Wsi,

• Mokrem.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• brzozy,

• buki,

• świerki.

Lasy pełnią ważną funkcję klimatyczną dla całej aglomeracji śląskiej.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Rozległe tereny leśne sprzyjają zachowaniu bogatej fauny.

Spotkać można:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• kuny,

• borsuki.

W dolinach rzecznych i na terenach podmokłych występują:

• żurawie,

• czaple siwe,

• dzięcioły,

• myszołowy,

• zimorodki.

Kompleksy leśne tworzą ważny element regionalnych korytarzy ekologicznych łączących Beskidy z północną częścią województwa.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Powiat posiada bogate dziedzictwo historyczne związane z kulturą śląską i Ziemią Pszczyńską.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Rynek w Mikołowie,

• Bazylikę św. Wojciecha w Mikołowie,

• drewniany kościół św. Wawrzyńca w Borowej Wsi,

• wzgórze św. Wawrzyńca w Orzeszu,

• zabytkowe kościoły i kapliczki regionu,

• historyczne osiedla robotnicze Łazisk Górnych.

Borowa Wieś – jedna z pereł drewnianej architektury Śląska

Drewniany kościół św. Wawrzyńca należy do najcenniejszych zabytków sakralnych regionu i stanowi jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli historycznego dziedzictwa powiatu.

Turystyka i rekreacja

Choć powiat nie jest klasycznym regionem turystycznym, oferuje wiele atrakcji dla miłośników aktywnego wypoczynku.

Najważniejsze miejsca obejmują:

• starówkę Mikołowa,

• wzgórze św. Wawrzyńca,

• liczne szlaki rowerowe,

• lasy Orzesza,

• tereny rekreacyjne Gostyni,

• ścieżki spacerowe Wyry i Ornontowice.

Coraz większą popularnością cieszy się turystyka rowerowa oraz weekendowa rekreacja mieszkańców metropolii.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Mikołowski posiada bardzo duży potencjał rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Gostynki,

• zachowanie kompleksów leśnych,

• rozwój retencji krajobrazowej,

• tworzenie nowych terenów zielonych,

• ochronę terenów rolniczych,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• zwiększanie odporności na skutki zmian klimatu.

Dzięki dużemu udziałowi terenów zielonych powiat odgrywa ważną rolę w poprawie jakości środowiska całej metropolii śląskiej.

Potencjał rozwojowy

Powiat Mikołowski należy do najbardziej perspektywicznych powiatów ziemskich województwa śląskiego.

Największe atuty regionu to:

• położenie w centrum metropolii,

• wysoka lesistość,

• korzystne warunki mieszkaniowe,

• rozwinięta gospodarka,

• dobra dostępność komunikacyjna,

• bogate dziedzictwo kulturowe,

• wysoka jakość środowiska.

W nadchodzących latach szczególnego znaczenia nabiorą inwestycje związane z gospodarką wodną, ochroną terenów zielonych, rozwojem transportu niskoemisyjnego oraz dalszym wzmacnianiem funkcji mieszkaniowych. Powiat Mikołowski ma szansę stać się jednym z najlepszych przykładów harmonijnego połączenia rozwoju gospodarczego z ochroną przyrody w województwie śląskim.