Powiat Mysłowice

Charakterystyka Miasta Mysłowice

Mysłowice należą do najstarszych miast Górnego Śląska i zajmują wyjątkowe miejsce w historii całego regionu. Położone u zbiegu Przemszy i Brynicy, przez stulecia znajdowały się na styku ważnych szlaków handlowych prowadzących z Krakowa na Śląsk i dalej do Europy Zachodniej. Już w średniowieczu były znaczącym ośrodkiem miejskim, a prawa miejskie uzyskały prawdopodobnie około 1260 roku.

Szczególne znaczenie Mysłowice zyskały w XIX wieku, gdy w okolicy rozwijało się górnictwo, hutnictwo oraz transport kolejowy. Miasto stało się jednym z najważniejszych punktów przemysłowych Górnego Śląska, a jednocześnie miejscem o wyjątkowym znaczeniu geopolitycznym. W dzielnicy Słupna znajdował się słynny Trójkąt Trzech Cesarzy – punkt styku granic Niemiec, Austro-Węgier i Rosji, który pod koniec XIX wieku był jedną z największych atrakcji turystycznych Europy.

Współczesne Mysłowice są częścią Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, jednak zachowały własną tożsamość i wiele terenów o wysokiej wartości przyrodniczej. W przeciwieństwie do wielu miast centralnej części aglomeracji znaczną część powierzchni zajmują lasy, zbiorniki wodne, doliny rzeczne oraz tereny otwarte. Szczególnie wyróżniają się dzielnice Dziećkowice, Kosztowy, Krasowy czy Wesoła, które zachowały częściowo wiejski charakter.

Mysłowice są również jednym z najważniejszych przykładów miasta przechodzącego transformację po epoce górnictwa. Coraz większą rolę odgrywa tu logistyka, nowoczesne usługi, rewitalizacja terenów poprzemysłowych oraz działania związane z ochroną środowiska i adaptacją do zmian klimatu.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Mysłowice położone są na Wyżynie Śląskiej, w miejscu gdzie spotykają się doliny kilku ważnych rzek regionu.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Przemszy,

• dolinę Brynicy,

• Lasy Mysłowickie,

• okolice Dziećkowic,

• tereny leśne Wesołej,

• wzgórza Kosztów i Krasów,

• zbiorniki wodne oraz stawy poeksploatacyjne.

Na tle wielu miast metropolii szczególnie wyróżniają się rozległe obszary zielone w południowej i wschodniej części miasta, które pełnią funkcję ważnego zaplecza przyrodniczego dla całego regionu.

Wody i retencja

Mysłowice posiadają wyjątkowo korzystne warunki hydrologiczne.

Najważniejsze cieki wodne to:

• Przemsza,

• Brynica,

• Bolina,

• liczne potoki i rowy melioracyjne.

Szczególne znaczenie posiada:

• Zbiornik Dziećkowice,

• dolina Przemszy,

• tereny zalewowe Brynicy,

• stawy i wyrobiska poeksploatacyjne.

Zbiornik Dziećkowice – strategiczny magazyn wody dla Śląska

Zbiornik Dziećkowice należy do najważniejszych zbiorników wodnych województwa śląskiego. Powstał poprzez przegrodzenie Przemszy i obecnie stanowi jeden z kluczowych elementów systemu zaopatrzenia aglomeracji śląskiej w wodę pitną. Jednocześnie pełni funkcje retencyjne i przeciwpowodziowe.

W kontekście Zielopolis Mysłowice są jednym z najważniejszych miast regionu pod względem potencjału rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Przez ponad sto lat rozwój miasta związany był przede wszystkim z:

• górnictwem węgla kamiennego,

• energetyką,

• transportem kolejowym,

• przemysłem ciężkim.

Współcześnie coraz większą rolę odgrywają:

• logistyka,

• centra magazynowe,

• handel,

• usługi,

• budownictwo,

• małe i średnie przedsiębiorstwa.

Brama transportowa Górnego Śląska

Położenie na styku autostrady A4, drogi ekspresowej S1 oraz ważnych linii kolejowych sprawia, że Mysłowice są jednym z najważniejszych węzłów logistycznych województwa śląskiego. Szczególnie dynamicznie rozwijają się tereny gospodarcze w rejonie Brzezinki i Kosztów.

Lasy i środowisko

Lasy zajmują blisko jedną trzecią powierzchni miasta.

Największe kompleksy leśne znajdują się w:

• Wesołej,

• Kosztowach,

• Dziećkowicach,

• Brzezince,

• Krasowach.

Dominują:

• sosna zwyczajna,

• brzoza,

• dąb,

• buk,

• olcha.

Lasy Mysłowickie należą do najważniejszych kompleksów leśnych w centralnej części metropolii śląskiej i pełnią istotną funkcję klimatyczną oraz retencyjną.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Mimo miejskiego charakteru Mysłowice posiadają stosunkowo wysoką bioróżnorodność.

Występują tutaj:

• sarny,

• dziki,

• lisy,

• kuny,

• bobry.

W dolinie Przemszy i wokół zbiornika Dziećkowice spotkać można:

• czaple siwe,

• kormorany,

• łabędzie,

• zimorodki,

• błotniaki stawowe.

Dolina Przemszy pełni rolę ważnego korytarza ekologicznego łączącego tereny Górnego Śląska z doliną Wisły.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Mysłowice posiadają bogatą historię i wiele cennych zabytków.

Najważniejsze z nich to:

• Stare Miasto,

• kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny,

• zabytkowe kamienice centrum,

• dawne osiedla robotnicze,

• zabytki przemysłowe,

• historyczne budynki kolejowe.

Trójkąt Trzech Cesarzy

Najbardziej rozpoznawalnym symbolem historycznym miasta jest miejsce, gdzie do 1918 roku spotykały się granice trzech europejskich imperiów: Niemiec, Austro-Węgier i Rosji. Trójkąt Trzech Cesarzy był jednym z najbardziej znanych punktów geograficznych Europy przełomu XIX i XX wieku i do dziś pozostaje ważnym elementem tożsamości miasta.

Turystyka i rekreacja

Choć Mysłowice nie należą do klasycznych miast turystycznych, oferują wiele atrakcji związanych z historią i przyrodą.

Najważniejsze miejsca obejmują:

• Trójkąt Trzech Cesarzy,

• Park Słupna,

• Zbiornik Dziećkowice,

• dolinę Przemszy,

• Stare Miasto,

• trasy rowerowe metropolii,

• tereny leśne Wesołej i Kosztów.

Coraz większym zainteresowaniem cieszy się turystyka rowerowa i przyrodnicza związana z dolinami rzecznymi.

Zielona infrastruktura i środowisko

Mysłowice posiadają wyjątkowe możliwości rozwoju błękitno-zielonej infrastruktury.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Przemszy,

• ochronę zbiornika Dziećkowice,

• rozwój retencji miejskiej,

• rewitalizację terenów pogórniczych,

• ochronę lasów miejskich,

• zwiększanie powierzchni zieleni,

• rozwój odnawialnych źródeł energii.

Szczególnego znaczenia nabiera wykorzystanie terenów poprzemysłowych do tworzenia nowych funkcji przyrodniczych i rekreacyjnych.

Potencjał rozwojowy

Mysłowice należą do miast o bardzo dużym potencjale rozwojowym.

Najważniejsze atuty miasta to:

• strategiczne położenie komunikacyjne,

• Zbiornik Dziećkowice,

• dolina Przemszy,

• duże zasoby terenów inwestycyjnych,

• bogata historia,

• znaczne tereny zielone,

• bliskość Katowic i Krakowa.

W najbliższych latach kluczowe znaczenie będą miały inwestycje związane z logistyką, gospodarką wodną, rewitalizacją terenów poprzemysłowych oraz ochroną zasobów przyrodniczych. Mysłowice mają szansę stać się jednym z najciekawszych przykładów miasta, które skutecznie łączy przemysłowe dziedzictwo z nowoczesnym podejściem do środowiska i jakości życia mieszkańców.