Powiat Raciborski

Charakterystyka Powiatu Raciborskiego

Powiat Raciborski należy do najciekawszych historycznie i przyrodniczo regionów województwa śląskiego. Położony przy granicy z Czechami, w południowo-zachodniej części województwa, od wieków stanowił ważny obszar łączący Śląsk z Morawami. To właśnie tutaj znajduje się słynna Brama Morawska – naturalne obniżenie terenu pomiędzy Sudetami a Karpatami, które od tysięcy lat było jednym z najważniejszych korytarzy migracyjnych ludzi, zwierząt i roślin w Europie Środkowej.

Sercem powiatu jest Racibórz – jedno z najstarszych miast Górnego Śląska i dawna stolica Księstwa Raciborskiego. Przez wieki miasto należało do najważniejszych ośrodków politycznych i gospodarczych regionu. Racibórz był siedzibą książąt piastowskich i jednym z historycznych centrów Górnego Śląska.

Powiat wyróżnia się niezwykłym bogactwem przyrodniczym. Rozległe doliny Odry, stawy rybne, lasy Rudzkiego Parku Krajobrazowego oraz cenne obszary podmokłe tworzą jeden z najważniejszych systemów ekologicznych województwa śląskiego. Znajdują się tutaj jedne z najcenniejszych ostoi ptaków wodnych i błotnych w południowej Polsce.

Współczesny Powiat Raciborski jest również symbolem nowoczesnego podejścia do gospodarki wodnej. Po tragicznej powodzi z 1997 roku region stał się miejscem realizacji jednego z największych projektów przeciwpowodziowych w Polsce – budowy zbiornika Racibórz Dolny. Dzięki temu powiat odgrywa dziś kluczową rolę w ochronie przeciwpowodziowej znacznej części dorzecza Odry.

Powiat w liczbach

Przyroda i krajobraz

Powiat Raciborski położony jest głównie w obrębie Kotliny Raciborskiej oraz Bramy Morawskiej. Krajobraz regionu tworzą szerokie doliny rzeczne, żyzne równiny, kompleksy leśne oraz rozległe tereny rolnicze.

Najbardziej charakterystyczne elementy krajobrazu obejmują:

• dolinę Odry,

• Bramę Morawską,

• Lasy Rudzkie,

• kompleksy stawów rybnych,

• Kotlinę Raciborską,

• dolinę Psiny.

Region wyróżnia się łagodnym klimatem, należącym do najcieplejszych w województwie śląskim. Wpływ Bramy Morawskiej sprawia, że od wieków migrowały tędy gatunki roślin i zwierząt z południa Europy.

Wody i retencja

Powiat Raciborski jest jednym z najważniejszych obszarów gospodarki wodnej w Polsce południowej.

Najważniejsze cieki wodne to:

• Odra,

• Psina,

• Sumina,

• Troja,

• Plęśnica.

Ważną rolę odgrywają również:

• Zbiornik Racibórz Dolny,

• stawy rybne doliny Odry,

• tereny zalewowe,

• mokradła i starorzecza.

Zbiornik Racibórz Dolny – strategiczna inwestycja przeciwpowodziowa

Po katastrofalnej powodzi z 1997 roku rozpoczęto realizację ogromnego zbiornika przeciwpowodziowego Racibórz Dolny. Jest to jeden z największych tego typu obiektów w Polsce, chroniący nie tylko Racibórz, ale również Kędzierzyn-Koźle, Opole, Wrocław i miejscowości położone niżej w dolinie Odry.

Odra – rzeka kształtująca region

Odra od stuleci wpływała na rozwój gospodarczy i osadniczy regionu. Jednocześnie jej dolina tworzy jeden z najważniejszych korytarzy ekologicznych Europy Środkowej.

Rolnictwo i gospodarka lokalna

Powiat Raciborski należy do najważniejszych regionów rolniczych województwa śląskiego.

Dominują:

• pszenica,

• jęczmień,

• kukurydza,

• rzepak,

• buraki cukrowe.

Żyzne gleby Kotliny Raciborskiej należą do najlepszych w województwie.

W gospodarce ważną rolę odgrywają także:

• przemysł spożywczy,

• logistyka,

• handel,

• budownictwo,

• usługi,

• współpraca transgraniczna z Czechami.

Rolnictwo Kotliny Raciborskiej

Powiat od lat znajduje się w czołówce województwa pod względem wydajności produkcji rolnej. Korzystne warunki glebowe i klimatyczne sprawiły, że region stał się jednym z najważniejszych zapleczy rolniczych Śląska.

Lasy i środowisko

Znaczną część powiatu zajmują lasy należące do kompleksów Rudzkiego Parku Krajobrazowego oraz lasów odrzańskich.

Największe kompleksy leśne znajdują się w okolicach:

• Kuźni Raciborskiej,

• Nędzy,

• Rud,

• Raciborza,

• Kornowaca.

Dominują:

• sosny,

• dęby,

• buki,

• brzozy,

• olchy.

Lasy pełnią ważną funkcję retencyjną oraz stanowią naturalną ochronę przed skutkami suszy i ekstremalnych zjawisk pogodowych.

Zwierzęta i bioróżnorodność

Powiat Raciborski należy do najcenniejszych przyrodniczo obszarów województwa śląskiego.

Występują tutaj:

• jelenie,

• sarny,

• dziki,

• bobry,

• lisy,

• borsuki.

Szczególnie bogaty jest świat ptaków związanych z doliną Odry i stawami rybnymi:

• bieliki,

• czaple siwe,

• żurawie,

• kormorany,

• błotniaki stawowe,

• zimorodki.

Arboretum Bramy Morawskiej

Jednym z najcenniejszych przyrodniczo miejsc regionu jest Arboretum Bramy Morawskiej w Raciborzu. Obejmuje ono ponad 150 hektarów lasu Obora i chroni liczne gatunki roślin oraz zwierząt związane z wyjątkowym położeniem Bramy Morawskiej.

Zabytki i dziedzictwo kulturowe

Historia regionu sięga początków państwowości polskiej.

Najważniejsze zabytki obejmują:

• Zamek Piastowski w Raciborzu,

• Kaplicę św. Tomasza Becketa,

• zabytkowe centrum Raciborza,

• Opactwo Cysterskie w Rudach,

• pałace i dwory ziemiańskie,

• historyczne układy urbanistyczne Krzanowic i Krzyżanowic.

Racibórz – dawna stolica Górnego Śląska

Przez wieki Racibórz był jednym z najważniejszych miast historycznego Górnego Śląska. To tutaj rezydowali książęta raciborscy, a miasto należało do głównych ośrodków politycznych regionu.

Turystyka i rekreacja

Powiat oferuje wiele atrakcji związanych z historią, przyrodą i aktywnym wypoczynkiem.

Najważniejsze miejsca obejmują:

• Arboretum Bramy Morawskiej,

• Opactwo Cysterskie w Rudach,

• Zamek Piastowski w Raciborzu,

• dolinę Odry,

• Rudy Raciborskie,

• trasy rowerowe EuroVelo,

• ścieżki przyrodnicze Rudzkiego Parku Krajobrazowego.

Coraz większą popularnością cieszy się turystyka rowerowa, kajakarstwo oraz obserwacja ptaków.

Zielona infrastruktura i środowisko

Powiat Raciborski odgrywa wyjątkową rolę w systemie zielonej infrastruktury województwa śląskiego.

Najważniejsze kierunki działań obejmują:

• ochronę doliny Odry,

• rozwój retencji przeciwpowodziowej,

• ochronę mokradeł,

• zachowanie lasów Rudzkiego Parku Krajobrazowego,

• rozwój odnawialnych źródeł energii,

• ochronę korytarzy ekologicznych,

• wspieranie rolnictwa przyjaznego środowisku.

Region jest jednym z najważniejszych obszarów magazynowania i regulacji zasobów wodnych w południowej Polsce.

Potencjał rozwojowy

Powiat Raciborski posiada bardzo silne fundamenty dalszego rozwoju.

Największe atuty regionu to:

• położenie przy granicy z Czechami,

• dolina Odry,

• Zbiornik Racibórz Dolny,

• wysoka jakość gleb,

• bogate dziedzictwo historyczne,

• Arboretum Bramy Morawskiej,

• rozwinięta współpraca transgraniczna.

W nadchodzących latach szczególnego znaczenia nabiorą inwestycje związane z gospodarką wodną, ochroną przeciwpowodziową, turystyką przyrodniczą oraz rozwojem odnawialnych źródeł energii. Powiat Raciborski ma wszelkie predyspozycje, aby stać się jednym z liderów zielonej transformacji i zrównoważonego rozwoju w województwie śląskim.